Ortadoğu bitti yeni bir coğrafya doğuyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan,Suriye'de 60 yıllık diktatörlükrejiminin yalnızca 7-8 gün içindeçöktüğünü, Suriye halkının son biryılda tüm zorluklara rağmen hayatayeniden sarıldığını ve en sıkıntılı döneminartık geride kaldığını söyledi. Şuönemli uyarıyı da ekledi:
"10 Mart Mutabakatı'nın hayata geçirilmesi düğümü çözecektir. Yeni dönemde de Suriye'yi yalnız bırakmayacağız. Mutabakata imza atanlar bunu uygulamalı. Suriye'de toprak bütünlüğü korunmalıdır. 10 Mart Mutabakatı'nın uygulanması, pek çok hesabı bozacaktır."
SURİYE'NİN ŞANSI: ERDOĞAN
Suriye'nin bugünkü noktaya gelmesinde birden fazla faktör aynı anda etkili oldu. Bunların başında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, 15 Temmuz darbe girişiminin hemen ardından, Ahmet Davutoğludönemindeki Pentagon'aendeksli Suriye politikasınıterk etmesi geliyor.
Ardından Türkiye'nin, başta ABD olmak üzere sahadaki tüm aktörlerin itirazlarına rağmen gerçekleştirdiği askeri harekâtlar, muhaliflereyeniden nefes aldırdı. Son aşamada Ankara'nın, uluslararası arenada Ahmed Şara liderliğindeki "YeniSuriye" yönetimine neredeyse hamilik yapması da Şam açısından belirleyici bir avantaj yarattı.
Bugün, Türkiye'de Suriyeli mültecileri geri gönderme vaadiyle siyaset yapan, Esad rejimine sempati duyan bir muhalefet iktidarda olsaydı, Suriye'de ortaya çıkan bu tablo mümkün olur muydu?
TRUMP ETKİSİ
Kuşkusuz Suriye'deki hızlı dönüşümde, ABD'de Trump'ın işbaşına gelmesi de önemli bir rol oynadı.
Trump yıllardır, Washington'un 1990'ların bölgesel dengelerine göre kurguladığı stratejiyi eski ve maliyetlibulduğunu söylüyordu. Bu nedenle Obama ve Biden döneminde PKK-YPG eksenli yürütülen yaklaşım terk edildi; Ankara iledaha senkronize bir çizgiyeyönelindi.
ABD'deki iktidar değişiminin yarattığı boşluğu iyi değerlendiren Şara'nın, Demokratlar görevde olsaydı bu kadar hızlı sonuç alması mümkün değildi.
RUSYA, İRAN VE İSRAİL
Suriye'de uzun süredir sahada bulunan Rusya'nın Ukrayna cephesiyle meşgul olması, Avrupa'yı oyalaması, İran'ın ise İsrail'le yaşadığı gerilim nedeniyle içe kapanması, ülkenin asli unsurlarının başlattığı devrimin önünü açtı.
Mevcut tabloya bakıldığında bölgedekitek tehdit İsrail görünüyor.Ne var ki ABD'nin ulusalgüvenlik perspektifinin artık Ortadoğumerkezli olmaktan çıkması, bölgedekiMüslüman devletleri bağımsızlaştırıyorve güçlendiriyor.
FİLİSTİN DE KURTULACAK
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuşmasını bitirirken söylediği şu sözler, sadece bir temenninin değil, değişen jeopolitiğin işareti niteliğinde:
"Filistin'de mazlumlarınsabrı zaferle taçlanacak.Özgürlük ve barış gelecek.Başkenti Doğu Kudüs olanegemen bir Filistin Devletimutlaka kurulacak."
Evet, Ortadoğu'nun yüz yıldır içine sıkıştırıldığı siyasal kalıp kırılıyor. Artık dışarıdan dayatılan bir düzen değil; bölgenin kendi iradesi, dengesive ortak aklı belirleyici olmaya başlıyor. Okyanus ötesinin coğrafyamıza kendi jeopolitiğine göre biçtiği "Ortadoğu" tanımı da işlevini yitiriyor.
