Mer’aba Televole

Son dönemlerde herkes "X'in tadı tuzuyok" diye yakınıyor.
Haşmet Babaoğluda geçtiğimiz gün,"Burada artık hayatyok bana galiba...2011'den beri hiç böylesibaşıma gelmemişti.Görünmemem için platformher şeyi yapıyor"diyordu.
Peki ne oldu X'e?
İsmi Twitter'ken her şey daha mı iyiydi? Yoksa X'in tek yaptığı zamanauymak mıydı?

PANDEMİDE MASKESİ DÜŞTÜ
Bilginin serbest dolaşımınısağlama vaadiyle ortaya çıkanTwitter, kısa süre sonra politiksansür mekanizmalarına teslimoldu.
Belki başından beri böyle çalışıyordu ama bunu daha şık, daha örtük yapıyordu. Ne var ki bugünlerin provası olan pandemi günlerinde, ne olduğu iyot gibi açığa çıktı. Sürekli arkasına sığındıkları politikdoğruculuğu bile bir kenara bırakıp açık sansüre başvurdular.
Tıpkı bir engizisyon mahkemesi gibi neyin "bilim", neyin "bilimdışı" olduğuna karar verdiler.
Sürece dair farklı bilimsel yaklaşımlar ortaya koyan bilim adamlarını adeta aforoz ettiler. Sokağa çıkma yasaklarını, seyahat hakkının kısıtlanmasını sorgulayan gazetecilerin ve siyasetçilerin sesini kıstılar; paylaşımlarını görünmez hale getirdiler. Pandemi bahanesiyle elektronik oyların sisteme sokulduğu 2020 seçimleri öncesinde, kazanacağına kesin gözüyle bakılan Trump'ın hesabını kapatmayabile cüret ettiler.
İşte tam da böyle bir dönemde Twitter'ı satın almayı düşündüğünü açıklayan Elon Musk, ilaç gibi gelmişti. Özgürlükçü yaşam felsefesini dilinden düşürmeyen Musk, bunu platformda hayata geçirebilirdi. Sarı öküzü vermiştik ama belki geri alabilirdik.

GELEN GİDENİ ARATIR
Musk başlarda fena gitmedi. Adını X'e çevirdiği platformu istihbarat servislerinin kontrolünden çıkardığını, her gün bir sansür masasının bacaklarını kırdığını söylüyordu.
Algoritmayı daha nesnel kriterlere bağlayarak ortamı kısmen demokratikleştirdi. Ukrayna-Rusya savaşında ve Gazze'deki soykırım sürecinde de görece daha adil bir sınav verdi.
Ne var ki Twitter'a ödediğimilyarlarca doları çıkarmakiçin gaza fazla bastı. X'e karşı boykotabaşlayan sermayenin kestiğireklamların faturasını kullanıcılaraçıkarmaya başladı. Platform hızlaticarileşti.

TEK RAKİBİ TİKTOK
Grok'un zekâsına teslim yeni algoritmada politik sansür belki yok; fakat artık X'te görünür olmanınneredeyse tek şartı sürüyeuymak.
Başı sonu olan, önermesi bulunan organik paylaşımlar geçer akçe değil.
Akışta kalmak için genel eğilime eklemlenmek, balonu büyütmek şart.
İçeriğin doğruluğunun, özgünlüğünün bir değeri yok; yeter ki sen de aynı şeyi bir kez daha tekrar et.

ZAMANIN RUHU
Kuşkusuz bu tablo yalnızca X'e özgü değil. Hemen her alanda karşılaştığımız bir eğilim bu; moda. Süslü ifadeyle söylersek "zamanınruhu".
Modaya uymak da her dönemde bir tercihti.
Ve gördüğüm, anladığım kadarıyla popülizme teslim olmakkısa vadede görünürlük, uzunvadede ise kaçınılmaz bir pişmanlıkgetiriyor.
90'ları düşünün. Dört bir yanı saran magazin kültürü, "Mer'abaTelevole" çağı nasıl sonuçlandı? O dönem popüler dalganın üstünde sörf yapanlar nasıl hatırlanıyorlar?