Hindistan Pakistan savaşının perde arkası A Haber’de! Keşmir gerçekleri neler?

Uluslararası ilişkiler uzmanı Doç. Dr. Kemal Olçar: 2 ülke arasında yapılan 4 büyük savaşta daha önce su meselesi öne çıkmamıştı ancak 6 Mayıs’ta Hindistan tarafından başlatılan saldırıda ilk defa su ön plana çıktı. Ana gerekçe su meselesi değil. Burada mezhepsel bir durum var.

1947 yılında İngiltere buradan çıktıktan sonra Keşmir bölgesini ortada bıraktı. Halkın yüzde 85’i Müslüman bile olsan o zaman Hindistan halka rağmen kendisine bağladı. Keşmir’in statüsü belli değil burada bir ateşkes yok.

Pakistan kontrolü olan bölgede özerk bir yönetim var ve kendi Meclis olan bir bölge. Hindistan ise Cammu Keşmir ve Ladakh denilen yerlerde Meclis’i kaldırıp aslında bir ilhak yöntemi izledi. Bölgenin tamamında Müslüman etkin ancak olaylar farklı gerçekleşiyor.

Bunlar bize bölgede etnik sorunlar olduğunu ve inanç ile ilgili ayrılıklar olduğunu gösteriyor. Bu bölgeye çok fazla dış güçler müdahil olduğu için sonuç çıkarmak mümkün değildir. Bölgede bir referandum kararı çıktı ama uygulanamıyor. Çünkü nüfusun çoğunluğu Müslüman ve Pakistan’a bağlanacak ancak Hindistan burayı askeri olarak sürekli hareketli tutmak istiyor.

Hem Pakistan’ın hem Hindistan’ın askeri yığınağı bu bölgede yer alıyor. Çok net şekilde kimlik ve inanç ayrılıkları var. İndis Nehri Pakistan için çok kritik öneme sahip. Suyu önemsiyoruz ama Keşmir’de temel sebep etniktir.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Canan Tercan: Pakistan 22 Nisan’da yapılan saldırının bağımsız bir örgüt tarafından araştırılmasını istiyor. Bu saldırının arkasında Mossad olduğunu iddia ediyor. Hindistan ise sularının artık kendisi için akacağını ifade etti.

Eğer terör saldırısından bahsediyorsak başka bir durum bölgenin ve suyun kontrolü başka bir durum. Hindistan’ın istediği bir şey vardı ve bunun üzerine bir terör saldırısı oldu. Pakistan ise suyun kesilmesini savaş sebebi sayıyor. Su üzerinden bir görüşme yapıldı ve Hindistan sivil alanları bombaladı ve kayıplar yaşandı.

Burada BM’nin etkisizleştirilmesi söz konusu. BM’nin açıklamaları ya da yaptırımları Gazze’de ve Suriye’de nasıl işe yaramadıysa burada işe yaramayacak. Burada kurulmak istenen yeni dünya düzenin gitmek için gösterilen bir takım çabalar var.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Mete Sohtaoğlu: Bölgede dönem dönem çatışmalar meydana geliyor. Ancak çıkarılan bu olaylar genel anlamada Hindistan aleyhine sonuçlanıyor. Hindistan’da Pakistan’ı karşılarına almak konusunda siyasi düşünceler ortak değil.

Hindistan uçak gemisini Pakistan’a doğru göndermişti ancak Pakistan’ın elektronik harp sisteminin devreye sokmasıyla birlikte Hindistan hemen geri çekti. 1971 yılında beri ilk defa Hindistan Pakistan’ın derinliklerini hedef aldı. Buna karşılık Pakistan’ın cevabı olacak. Bu misilleme sert şekilde olacaktır.

Hindistan’ın 3 tane yumuşak karnı var. Hindistan’ın kuzeybatısı olan Babürlülerin yüzyıllar önce hüküm sürdüğü alan ve kıyı şeridi var. İngilizlerin Hindistan’a giriş yaptı lokasyondur. Yine Himalaya Dağları var Çin ile gerginlik olmuyor ancak burada nükleer üçgen var. Keşmir’in bir kısmı da Çin kontrolünde işte bu 3 ülkeyi konuşuyoruz.  Diplomatik çabalar devreye girecektir.

Pakistan ordusunun İngiliz Hindistan ordusunun Sovyet ekolüyle yapılandırılması söz konusudur. Şu anda kadar Çin savunma teknolojisinin Pakistan ordusuna çok fazla katkısı olduğunu söyleyebiliriz.  Pakistan elektronik harp konusunda kendisini tahminlerden daha fazla geliştirmiş durumda. Düşen uçaklara bakarak bunu anlıyoruz.

Yeni dünya düzeninin ağırlık merkezi Hint Okyanusu’dur. Hindistan bu okyanusu engelsiz görebilen bir ülkedir. Tedarik zincirleri ve bunun güzergahı ile ilgili gerginlik söz konusu. Su meselesinin de ilk savaşını görüyoruz. Hindistan’ın burada amacı İndus Nehri olarak bilinen nehir anlaşmasının yenilenmesini istiyor. Kaynağının Hindistan’da olduğu kolalarının Pakistan’da olduğu bir savaşıdır.  

Hindistan bu nehir üzerine 50 tane baraj yaptı ve tek taraflı olarak Pakistan’u susuz bırakmak istiyor. Önümüzdeki dönemde Muson yağmurları gelecek ve kuraklık bir sezon geçiriliyor Pakistan’da ve Hindistan’ın su tutma kapasitesi 120 gündür. Pakistan’ın ise sadece 30 gündür. Kemir üzerinde bir anlaşmazlık var ama burada Hindistan yeni bir su anlaşmasının peşinde.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Filiz Katman: 22 Nisan’da Pakistan’ın mini İsviçre diyerek tanımlanan bölgesinde Hintli turistlere karşı terör eylemi gerçekleştiği ve bunun Pakistan bağlantılı olduğu iddia edilen direniş örgüt tarafından üstlendiğinden bahsediliyordu.

Pakistan ise bunu Mossad’ın yaptırdığı yönünde açıklamaları var. Burada bir husumet çıkarıp süreci farklı bir yöne gitmesi için eylemler olduğu söylemleri ortada dolaşıyor.

Terör saldırılarının karşı tarafı tetiklemek için araç olarak kullanıldığını biliyoruz. Bu eylemin Keşmir bölgesinde yapılmış olması bu yaranın kaşındığını gösteriyor. Burada yine olan kadın ve çocuklara oluyor. Şu anda sürecin daha da tırmanması riski taşıyan bir döneme gidiyoruz. Askeri silah satan kesimler bu sürecin tırmanmasını istiyor.

Bu işin suya bağlanması bizim için çok önemli çünkü Ermenistan’ın yakın dönemde birtakım açıklamaları oldu. Irak ile su sorunu yaşamamız da söz konusu olabilir. Yani dünyanın su savaşları göreceği bir döneme doğru gidiyoruz.

A News Yayın Koordinatörü Orhan Sali: Bölgede devam eden bir kriz vardı ve tansiyon giderek yükseliyordu. 22 Nisan’dan Hindistan kontrolündeki Keşmir bölgesinde bir saldırı oldu. Hindistan bu saldırıdan Pakistan’ı sorumlu tuttu. Pakistan 30 kişinin öldüğü saldırının kendisiyle alakalı olmadığını açıkladı. Sahte Bayrak saldırısı olarak gösterdi.

YASA DIŞI ÖRGÜTLER VE SINIR MESELESİ

Bölgede yasa dışı çokça örgüt var. Hindistan’ın da kontrol ettiği paramiliter güç olarak kullandığı örgütler var bir de kontrol altında olmayan örgütler var. Burası oldukça karışık bir bölge ve burada hala bir sınır belirsizliği var. Sınırların hala çizilmediği bir coğrafya var burada. Çin’in kontrolünde olan Keşmir var ki orada sınırlar belli değil.

Hindistan dün yaklaşık 35 dakika süren bir füze saldırısı gerçekleştirdi. Ölenlerin büyük kısmı sivildi ve askeri noktalarda vurulan yerler oldukça az. 2 nükleer gücün savaşı Hindistan ve Pakistan arasında kalmaz çok daha geniş bölgelere yayılır. Sınır tanımayan savaş söz konusu ancak çok büyümeden ateş söndü. O bölgelerde ufak tefek çatışmalar yaşanıyor ve zaman zaman topçu atışlar yapılıyor.

Burada nükleer silahlar kullanılırsa 3. Dünya Savaşı başlar o zaman işin içine Çin ve ABD’de girer. Aslında yavaşlatılmış 3. Dünya Savaşı yaşıyoruz diyebiliriz. Bu yönde tezlerde var. Bölgesel olarak devam eden çokça savaş görüyoruz. Keşmir sorunu Hindistan’ın İngiliz sömürgesi olduğu zamanlardan gelen bir durumdur.

Gazze, Sudan, Yemen, Keşmir, Rusya- Ukrayna savaşı… Bunları hepsi bölgesel olarak devam eden savaşlar ya da çatışmalar. Artık kutuplaşmalar netleşmiş durumda ve dünya savaşına dönebilir. ABD Başkan Yardımcısı Vance geçtiğimiz ay Hindistan’a gitti ve buradan “Arkanızdayız” mesajı verdi. Bunun arkasında Trump’ın Çin’e karşı olan tutumu vardır. Bu noktadan sonra Hindistan’ın saldırıdır gerçekleşti ve Pakistan’un buna karşılık verme hakkı var.

DİPAM Başkanı Dr. Tolga Sakman: 2 tarafında elinde nükleer silah olduğunu biliyoruz. Hem Pakistan hem Hindistan’ın 160 civarında nükleer başlığı var. Bu rakamları söyleyebiliyoruz çünkü bunları resmi olarak açıklanmış rakamlardır. Burası dehşet dengesini bozuyor. Bir ülkenin nükleer silah kullanması diğerinin de doğrudan da kullanması anlamına gelir. İşte bu bütün dünyayı farklı bir yere getirir.

2 devletin de arkasında olan devletlere bakmak lazım. Pakistan’ın arkasında en büyük güç olarak Çin var. Çin, Pakistan ekonomik koridoru Çin için çok önemli ve çok değer veriyor. Bu yüzden Pakistan çok büyük yatırımlar yapıldı. Sadece ekonomik değil siyasi ve diplomatik yatırımlar da yapıldı.

ABD açıklamaları her zaman kendi çıkarına göre hareket eder. Trump’ın sözleri bugün böyle yarın başka olabilir. Nükleer silahları kullanman için değil caydırıcılık faktörü olarak düşünürüz. 2 nükleer gücün karşı karşıya gelmesi sıkıntılı bir konu. Çin kontrolü olduğu noktaya fırsattan istifade ederek girdi.

İngiltere buradan çıkarken yani Keşmir’den çıkarken kararı kendisine bırakıyor. Nüfusun çoğunluğu Müslüman olduğu için Pakistan’a geçmek istiyor Hindistan buraya müdahil oluyor ve bölgeyi işgal ediyor. Hindistan burada çizilen sınır hattını sürekli olarak ihlal ediyor ve sonrasında geri dönüyor. Hindistan burayı alternatif olarak elinde tutmak istiyor.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Yeliz Albayrak: Bölge 1947 yılında İngiltere’nin geri çekilmesinden sonra ortaya bıraktığı koskocaman bir sorun yumağı oldu. Burada İngiltere’nin sürekli çatışma hali oluşturacak bir politika ortaya koyduğunu görüyoruz.

Çin 1950’li yıllarda fırsattan istifade ederek bölgeye girip toprak işgali gerçekleştirdi. Buradaki ülkeler kendi çıkarları doğrultusunda zaman zaman Pakistan’a zaman zamanda Hindistan’a destek vermekte. Yapılan itidal çağrıları realistik değil. İngiltere’nin çekildiği yerlerde bu krizlere hep gebe bırakılmış görüyoruz.

Emekli istihbarat albay Coşkun Başbuğ: Tablonun nükleer savaş geldiğini söylemek için erken. Gerilimin tavan yaptığı bir sürecin içindeler ama kıyamet savaşına dönüşmesi için bunları konuşmak için daha süre var. Dışarıdan bir müdahale olmazsa durum böyle şu anda.

Bana göre yaşadıklarımız spontane gelişen bir iş değil. Bu süreci dışarından kurcalayan ve fişekleyen bir güç var. Olaylar ilk başladığında Pakistan bunun bir sahte bayrak operasyonu olduğunu ve sahanın uluslararası denetime açık olduğunu duyurdu. Hindistan tüm bunları görmeden geldi ve aralarındaki anlaşmaları iptal edileceğine kadar ileri gitti.

İşte Hindistan’ın bu adımları gerilimin yükseltildiği sürecin önünü açtı. Bunlar spontane değil bir güç tarafından sürecin tırmandırıldığı bir dönem yaşanıyor. 

Uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Cihan Günyel: Sürecin başındaki terör saldırısından sonra Hindistan’ın İndus Su Anlaşmalarını iptal edeceğini açıklamasına Pakistan savaş sebebi olarak karşılık verdi. Pakistan tarım arazilerinin sulamasının yüzde 80’inin ve hidroelektiriğin 3’te 1’ini buradan sağlıyor. Hindistan savaşın başlamasının ardından suların keseceğini açıkladı. Böylece içinde Çin’in de olduğu anlaşmaları ihlal etmiş oluyorlar.  

Hindistan bu adımı ile bir ülkeyi hem açlığa hem de enerjisi krizine sürüklüyor. Bu anlaşma ile hem tehdit hem şantaj yapmaya çalışıyorsunuz. İşte bu yüzden Pakistan savaş sebebi sayıyor bu durumu. Bununla ilgili olarak tansiyon düşürülmeye çalışılacaktır.

Gündeme gelmedi ama İngiltere Hindistan ile 3 yıldır üzerinde çalışılan bir ekonomik anlaşama imzaladı. Hindistan ile ticaret arasında ticaret var. Hindistan kendi ülkesi içinde Çin’in demiryolu ve telekomünikasyon anlaşmaları iptal etti. Burada konvansiyonel savaştan farklı bir süreç var.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Anar Aliyev: Burada önemli kırılmaya müsait fay hatları var. Dünya nüfusunun yarsından fazlası bu bölgede yaşıyor. Keşmir hattı bu yüzden çok önemli. Burada 3 milyarın üstünde nüfusu etkileyen olaylar var. Rusya-Ukrayna savaşı var ve bunlar toprak temelli savaşlar. Toprak temelli olan savaşları değil 24 saatte 24 yılda bile çözemezsiniz.

Toprak savaşları güçle, savaşla ve kaybedilen topraklar geri alınarak çözülür. Gazze savaşında toprak meselesidir. Batı Şeria, Gazze ve Doğu Küdüs özelinde Filistin devleti kurulmadığı sürece bu çatışma meselesi devam edecek.