Televizyona ağır yaptırım dijital platformlara kontrol yok! Asıl tehlike sosyal medya: Neden denetim yapılmıyor?

Günümüzde dijital mecraların hızla artış göstermesiyle özellikle gençler ve çocuklar yeni bir risk alanıyla karşı karşıya kalıyor. Instagram, TikTok, YouTube ve Telegram gibi sosyal medya platformlarında gençler; yasa dış bahis, silah ve yasaklı madde kullanımına özendirme, akran zorbalığı, kadını aşağılayan ifadeler, küfür ve LGBT'ye yönelik içeriklere maruz bırakılırken bu tür paylaşımların denetimsizliği ise yeni bir tartışmayı beraberinde getiriyor.

ÇOCUKLAR VE GENÇLER HEDEFTE

Netflix, Disney+ ve Amazon Prime Video gibi dijital yayın platformlarında yer alan bazı yapımların aile yapısını olumsuz etkilediği, cinsel içerikli sahnelerin sıklaştırıldığı ve dini değerlerin alenen aşağılandığı bir çatıda haline dönüştü. Küresel güçlerin gerçekleştirdiği bu algı operasyonu saniyeler içinde yayılırken, gençler ve çocuklar bu denetimden geçirilmeyen içeriklere kolaylıkla ulaşabiliyor olması büyük bir tehlikeyi gündeme taşıyor.

YERLİ MEDYAYA CEZA YAĞMURU, DİJİTAL DEVLERE DENETİMSİZLİK

Türkiye'nin yerli ve milli medya kuruluşları en ufak bir durumda ağır yaptırımlara tabii tutulurken, küresel dijital platformlarına herhangi bir ceza uygulanmaması haksız rekabeti ortaya çıkarıyor. RTÜK tarafından ATV ekranlarında yayınlanan Esra Erol'da programına "çocuk ve gençlerin ruhsal gelişimini etkileme" gerekçesiyle 8 milyon TL'ye varan idari para cezası uygulandı.

15 Temmuz hain darbe girişiminde tarafsız ve vatandaşa en doğru bilgiyi aktaran A Haber, özellikle 17-25 Aralık sürecinde yaklaşık 300 kez RTÜK tarafından yaptırıma uğradı. Yıllar içinde Turkuvaz Medya'ya uygulanan para cezaları, mali baskı kurulup kurulmadığı sorusunu da bir kez daha gündeme getirmiş oldu.

ASIL TEHLİKE TELEVİZYONLAR DEĞİL DİJİTAL PLATFORMLAR

Gün içerisinde sosyal medyada yayılan milyonlarca zararlı içerik kontrol süzgecinden geçmeden çocuklar ve gençlere hızla ulaşıyor. Ortaya çıkan bu tablo büyük bir çelişkiyi gözler önüne sererken, RTÜK'ün lisanslı yayın kuruluşlarına uyguladığı hukuki ve mali şartları dijital platformlara uygulamıyor olması ortadaki adaletsizliği bir kez daha tescillemiş oluyor.

GENÇLER SAATLERİNİ DİJİTAL BATAKLIKTA GEÇİRİYOR

RTÜK'ün 2025 yılında gerçekleştirdiği Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması'na göre 15-21 yaş grubundaki gençler günde ortalama 3 saat 24 dakikalarını sosyal medyada, yalnızca 40 dakikalarını ise televizyon karşısında geçiriyor. Özetle yeni nesil, televizyonun aksine sosyal medyanın zararlı içerikleriyle daha fazla karşılaştığını açıkça kanıtlıyor.

TELEFONDAKİ ÇOCUĞU KİM KORUYACAK?

TÜİK'in 2024 verilerine göre 6-15 yaş grubundaki çocukların yüzde 91,3'ü internet kullanıyor, yüzde 66,1'i ise sosyal medyada yer alıyor. Bu nedenle çocukların dijital ortamda karşılaştığı içeriklerin denetlenmesi, ailelerin tek başına üstlenebileceği bir sorumluluk olmaktan çıkıyor.

Televizyon yayıncıları açısından açık ve doğrudan bir yaptırım mekanizması bulunurken, YouTube, TikTok, Instagram ve benzeri kullanıcı üretimli içerik platformlarında herhangi bir caydırıcı yaptırım devreye girmiş değil. Bu durum, çocukların en fazla zaman geçirdiği dijital mecralarda denetiminin aciliyetini ortaya koyarken, yayın kuruluşlarına uygulanan sıkı denetimin aynı hassasiyetle dijital platformlara da uygulanması gerektiği gerçeğini bir kez daha gözler önüne seriyor.

"AYNI KURALLAR DİJİTAL PLATFORMLARA DA UYGULANMALI"

Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, A Haber'e yaptığı değerlendirmesinde dijital platformlardaki denetim eksikliğinin çocuklar ve gençler açısından ciddi riskler oluşturduğunu belirterek, "Buradaki denetimsizlik ve kontrolsüzlük, üzülerek söylemek gerekir ki çocukların ve gençlerin suça sürüklenmesine neden oluyor. Pedofili, istismar ve LGBT içeriklerinin giderek ön plana çıkmasına zemin hazırlıyor. Buna rağmen etkin bir denetim ve kontrol mekanizması işletilmiyor." dedi.

Televizyon yayıncılığının RTÜK tarafından sıkı şekilde denetlendiğini hatırlatan Kırık, aynı hassasiyetin dijital platformlar ve sosyal medya için de gösterilmesi gerektiğini vurguladı.

"KÜRESEL ÖLÇEKTE KUŞATMA ALTINDAYIZ"

Dijital mecralarda çocukları ve gençleri yanlış yönlendiren içerikler ile dezenformasyon ve manipülasyona karşı daha etkin adımlar atılması çağrısında bulunan Kırık, "A Haber nasıl bir denetime tabi tutuluyorsa bu platformların da aynı şekilde denetlenmesi gerekir. Çünkü burada asıl hedef, Türk aile yapısının bozulmasıdır. Aile yapısı bozulursa toplum bozulur, toplum bozulursa da ülkede ciddi sorunlar ortaya çıkar." ifadelerini kullandı.

Geleceğin, tüm yayın mecralarında adil ve eşit denetim anlayışıyla şekilleneceğini belirten Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, küresel dijital platformların yalnızca içerik üretmediğini, aynı zamanda veri ve algı yönetimi açısından da önemli bir güç haline geldiğini söyledi.

Kırık, "Artık küresel ölçekte faaliyet gösteren platformların kuşatması altındayız. Bu platformlar kullanıcıların verilerini ve bilgilerini toplayabiliyor, ardından toplumun sinir uçlarıyla çok rahat bir şekilde oynayabiliyorlar." ifadelerini kullandı.