Enerji satrancında kilit ülke Türkiye! Avrupa’nın imdadına "Türk Harmanı" yetişecek

Ukrayna'nın kendi topraklarından Avrupa'ya gönderilen Rus gazına ilişkin anlaşmayı sonlandırmasının ardından gözler yine bölgenin en güvenilir ülkesi olan Türkiye'ye çevrildi. Kışın ortasında doğal gazı kesilen Avrupa bu hamleyle yıllık 15 milyar metreküplük gazdan oldu.

Avrupa’nın imdadına ʺTürk Harmanıʺ yetişecek (AA)

TÜRKİYE AYLAR ÖNCESİNDEN ÇALIŞMALARA BAŞLADI

Karadeniz'de 710 milyar metreküplük doğal gaz keşfi gerçekleştirerek kendisi de artık ciddi bir üreticiye dönüşen ve bugünleri çok önceden gören Türkiye ise Nisan 2023'te Bulgaristan ile 13 yıllığına imzaladığı doğal gaz anlaşması çerçevesinde Batı Hattı'nda kapasitenin artırılmasına yönelik çalışmalara aylar önce başlamıştı. Batı Hattı üzerindeki Türkiye-Bulgaristan enterkonneksiyon kapasitesinin Bulgaristan tarafında artırılması ile mevcutta 3.5 milyar metreküplük kapasitenin ilk etapta 7 milyara ardından da 10 milyar metreküpe çıkarılması hedefleniyor. Kapasitenin artırılması ile gönderilecek doğal gaz Slovakya, Macaristan, Moldova gibi ülkelere de aktarılabilecek.

Türkiye'nin doğal gaz depolama alanı (AA)

TÜRK HARMANI KRİTİK ÖNEME SAHİP

Türkiye, sahip olduğu 5 LNG terminali, 7 doğal gaz boru hattı ile dünyanın birçok farklı noktasından gaz tedarik ediyor. Bu hatlarla yaklaşık 75 milyar metreküp doğal gaz Türkiye'ye getirilebilirken, Türkiye kendi ihtiyacı olan 50 milyar metreküpü düştükten sonra buradaki 25 milyar metreküplük fazlalığın Avrupa piyasalarına hızlı ihracı için Yunanistan ve Bulgaristan tarafında kapasite artışına ihtiyaç duyuluyor.

Ayrıca İstanbul Finans Merkezi'nde BOTAŞ ve Gazprom arasında bir işletme şirketi kurulması hedeflenirken Türkiye böylece Rusya, Azerbaycan, İran, Türkmenistan gibi ülkelerden doğal gaz ve ABD'den gelen LNG'yi gazlaştırarak Turkishblend (Türk Harmanı) yöntemiyle Avrupa'ya ihraç edebilecek.

Türkiye mevcutta Mavi Akım ve Türk Akım hatları üzerinden Rusya'dan, TANAP üzerinden Azerbaycan'dan ve Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı üzerinden ise İran'dan doğal gaz alarak bunu Batı Hattı ve Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) üzerinden Avrupa'ya ihraç edebiliyor.

Türkiye 7 doğalgaz boru hattı ve 5 LNG terminaline sahip bulunuyor (AA)

AVRUPA LNG'YE 171 MİLYAR EURO ÖDEDİ

Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin ithal ettiği doğal gazda Rusya'nın payı son 3 yılda yüzde 41'den yüzde 10'a inerken, sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) payı ise yüzde 20'den yüzde 41'e yükseldi.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Avrupa'da ortaya çıkan enerji krizini LNG ve depolamaya yönelerek çözmek isteyen ülkeler arasında en çok LNG ithalat artışını, devreye aldığı tesislerle Almanya gerçekleştirdi. Fransa 30 milyar metreküp, İspanya 25 milyar metreküp LNG ithal etti. Hollanda, İtalya ve Belçika bu ülkeleri takip etti.

Avrupa Birliği (AB) ülkeleri son 2 yılda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına 75,1 milyar eurosu ABD'ye olmak üzere 171,5 milyar euro ödedi. Söz konusu kaynak için Rusya'ya 8,1 milyar, Katar'a 7,7 milyar, Cezayir'e 6,1 milyar, Norveç'e 2,9 milyar ve Nijerya'ya 2,8 milyar euro ödendi. Avrupa doğal gaza göre daha pahalı olan LNG'de ABD'ye mahkum kalırken, gaz ihtiyacının yüzde 41'ini LNG olarak karşılamaya başladı. Avrupa'nın Türkiye'den doğal gaz ihracatını artırması Avrupa'nın enerji faturasına da büyük katkı sunacak.

TÜRKİYE'DEN AVRUPA'YA GAZ

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) son açıkladığı Ekim 2024 doğal gaz sektör raporuna göre Türkiye, Bulgaristan, İsviçre, Kuzey Makedonya, Romanya ve Yunanistan'a gaz ihracatı yapabiliyor. Ekim 2024'te Bulgaristan'a 135 milyon metreküp doğal gaz ihraç edilirken, Kuzey Makedonya'ya da ufak çaplı bir ihracat gerçekleştirildi. İsviçre, Romanya ve Yunanistan'a ise en son 2023 Ekim ayında ihracat gerçekleşti.

Berat Albayrak Türkiye'nin enerji filosunun ilk sondaj gemisi Fatih (AA)

BUGÜNE NASIL GELİNDİ?

Türkiye Berat Albayrak'ın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı döneminde 'Milli Enerji ve Maden Politikası'yla yeni bir stratejik vizyon ortaya koydu. O tarihten sonra hiçbir jeopolitik krizden etkilenmeden her türlü talebi karşılayabilecek altyapı kurulmaya başlandı. İşte adım adım yapılanlar.

Marmara Ereğlisi LNG terminali

1. MARMARA EREĞLİSİ LNG TERMİNALİ

LNG ithalatına başlanılmasıyla birlikte alınan gaz için hem baz yük tesisi olarak kullanılmak hem de istenildiğinde pik düşürücü olarak devreye sokulmak üzere 1994 yılında işletmeye açılan Marmara Ereğlisi LNG Terminali'nin kapasitesi artırıldı. Yapılan yatırım ile tesisin gazlaştırma kapasitesi günlük 18 milyon metreküpten, 37 milyon metreküpe çıkarıldı. İskele genişletme çalışmaları yapılarak dünyadaki en büyük gemilerin bile hizmet verebileceği altyapı oluşturuldu. Marmara Ereğlisi LNG Terminali toplam 255 bin metreküp depolama kapasitesine sahip ve son dönemde iki kat artışla günlük 37 milyon metreküpü bulan LNG'yi gazlaştırarak iletim sistemine aktarabiliyor. Ülkemizin gaz ihtiyacının önemli bölümü karşılanıyor.

Dünyanın en büyük FSRU gemisi BOTAŞ'ta

2.FSRU

Türkiye'deki enerji arz güvenliğindeki kritik yapı taşlarından biri de FSRU oldu. Hatay Dörtyol'da dünyanın en büyük FSRU ve LNG gemilerinin yanaşacağı bir iskele inşa edildi. 2017'de ilk FSRU gemisi faaliyete başladı. 2018'de işletmeye alınan Dörtyol FSRU Terminali, FSRU gemileri ile boru hatlarına bağlı kalmadan farklı kaynak, ülke ya da spot piyasalardan gaz tedarikine imkân sağlıyor. Milli FSRU gemisi Ertuğrul Gazi, 110 milyon metreküp doğalgaz depolama kapasitesi ile dünyada kapasitesi en yüksek gemilerin başında geliyor. Ayrıca 28 milyon metreküplük günlük gazlaştırma kapasitesi ile öne çıkıyor. O dönemde 6 ay gibi rekor sürede tamamlanan ilk FSRU liman tesisi 2017'de İzmir Aliağa'da devreye alındı. Aynı bölgede Egegaz Terminali'nin de kapasitesi artırıldı. Üçüncü FSRU Saros'ta geliştirildi.

Doğal gaz boru hattı

3. GAZ DEPOLAMA TESİSLERİ

O dönemde çizilen hedeflerden biri de 2023 yılına kadar doğal gaz depolama kapasitesini 10 milyar metreküpe çıkarmaktı. Bu kapsamda Silivri Depolama Tesisi'nin kapasitesinin 2.7 milyar metreküpten 4.6 milyar metreküpe, Tuz Gölü Depolama Tesisi'nin kapasitesinin ise 700 milyon metreküpten 5.4 milyar metreküpe çıkaracak plan devreye alındı. İki tesisin de günlük gaz verme kapasitesinin de artırılması planlandı. Bugün Silivri'deki tesis Tesis günlük 45 milyon metreküp enjeksiyon ve 75 milyon metreküp geri üretim kapasitesine sahip. Ülkemizin en yoğun tüketim döneminde bile talebin 4'te 1'ini tek başına karşılayabiliyor. Tuz Gölü tesisi 1.2 milyar metreküp çalışma gazı kapasitesine ulaştı.

Türkiye'nin doğal gaz depolama alanı (AA)

4. BORU HATLARI

Azeri doğa lgazını, Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyan TANAP 2018'de açıldı. Boru hattıyla Azerbaycan'ın Hazar Denizi'ndeki Şah Deniz 2 doğalgaz sahası ve Hazar Denizi'nin güneyindeki diğer sahalarda üretilen doğal gaz öncelikle Türkiye'ye, ardından Avrupa'ya taşınıyor. Hat, Türkiye'nin doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 12'sini tek başına karşılıyor. 2016'da Başkan Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalanan hükümetlerarası anlaşmayla Türk Akım projesi de devreye alındı.