Çin gazeteleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın ziyaretini günlerce manşetten gördü. (AFP)
25 YILLIK ANLAŞMAYA VURGU
Putin, Çin ile Rusya arasındaki "iyi dostluk ve komşuluk işbirliği anlaşmasının" 25. yıldönümüne de özel vurgu yaptı.
Rus lider, iki ülke arasında düzenli karşılıklı ziyaretlerin ve liderler düzeyindeki temasların stratejik ilişkilerin gelişmesinde hayati rol oynadığını ifade etti.
Mehmet Zeyrek, "Putin, düzenli karşılıklı ziyaretlerin ve en üst düzey görüşmelerin iki ülke arasındaki sınır tanımaz potansiyeli ortaya çıkarmada hayati bir rol oynadığını vurguladı" sözleriyle sürecin önemini anlattı.
"KÜRESEL BARIŞ İÇİN DENGELEYİCİ GÜÇ"
Putin'in açıklamalarında yalnızca ikili ilişkiler değil, küresel sistem mesajı da dikkat çekti.
Rus lider, Moskova ile Pekin arasındaki yakın stratejik işbirliğinin dünya dengeleri açısından kritik olduğunu savundu.
Mehmet Zeyrek, "Rus lider, Moskova ve Pekin arasındaki yakın stratejik işbirliğinin küresel barış ve evrensel refah için önemli bir dengeleyici ve istikrar sağlayıcı unsur olduğunu kaydetti" ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, Batı merkezli uluslararası sisteme karşı alternatif güç ekseni tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
TRUMP ZİYARETİYLE KARŞILAŞTIRMA: "BU KEZ DAHA DA YAKIN GÖRÜNTÜLER GELEBİLİR"
Pekin'de şimdi en çok merak edilen konulardan biri ise Trump ziyaretinde verilen görüntülerle Putin ziyaretinin nasıl karşılaştırılacağı.
Hatırlanacağı üzere Donald Trump'ın Çin ziyaretinde son derece görkemli törenler düzenlenmiş, tarihi mekan ziyaretleri gerçekleştirilmiş ve Şi Cinping 'in Trump'ı kişisel konutunda ağırlaması dünya basınında geniş yer bulmuştu.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
Bu kez Putin'in ziyaretinin hangi seviyede gerçekleşeceği sorusuna Mehmet Zeyrek, "Üst düzey bekliyoruz açıkçası" yanıtını verdi.
PUTİN VE Şİ'DEN "SAMİMİ" GÖRÜNTÜLER BEKLENTİSİ
Pekin kulislerinde özellikle iki liderin vereceği beden dili mesajları dikkatle takip ediliyor.
Mehmet Zeyrek, "Putin Şi Cinping 'le çok yakın dostane görüntüler veren birisi. Şi Cinping 'le kucaklaşma, sarılma şeklinde çok samimi pozlar veriyorlar" ifadelerini kullandı.
Trump'ın Çin ziyareti öncesinde "Şi Cinping 'le sarılacağım" yönünde açıklamalar yaptığını ancak bunun gerçekleşmediğini hatırlatan Zeyrek, Putin ziyaretinde kameraların önüne daha farklı görüntüler çıkabileceğini söyledi.
Zeyrek, "Trump'ın ziyaretinin hemen akabinde eğer böyle kameralara bir görüntü verilir mi açıkçası merak ediyoruz" şeklinde konuştu.
BEDEN DİLİ VE YÜZ İFADELERİ YAKINDAN TAKİP EDİLECEK
Uzmanlar, Pekin'deki zirvede yalnızca verilen resmi mesajların değil, liderlerin beden dili ve yüz ifadelerinin de dünya kamuoyu tarafından dikkatle analiz edileceğini belirtiyor.
Mehmet Zeyrek, "İki liderin bu Pekin'deki ziyaretlerine ilişkin tüm beden dili, yüz ifadeleri elbette ayrıca yakından okunacak" sözleriyle diplomasi sahnesindeki sembollerin önemine dikkat çekti.
Özellikle Trump ziyaretinden sadece dört gün sonra Putin'in ağırlanacak olması, Çin'in küresel denge politikasının da yeniden yorumlanmasına neden oldu.
"TRUMP'LA TİCARET, PUTİN'LE STRATEJİK ORTAKLIK"
Uzmanların değerlendirmelerine göre Pekin yönetimi Trump görüşmesinde ekonomik ilişkileri güvence altına almayı hedefledi.
Ancak Putin ziyaretiyle birlikte daha farklı bir eksende mesaj verilmesi bekleniyor.
Mehmet Zeyrek, uzman yorumlarını aktarırken, "Amerika'yla Trump'la yapılan görüşmede ticari işbirlikleri güvenceye alındı. Rusya'yla yapılacak görüşmede ise stratejik işbirliği ve müttefiklik ilişkilerinin daha da sağlam bir zemine oturtulacağı ve dünyaya küresel istikrarın Asya tarafında konumlandığının mesajı verilecek" ifadelerini kullandı.
Bu değerlendirme, Pekin-Moskova hattının yalnızca ekonomik değil, jeopolitik ve askeri boyutlarıyla da güçlendirilmek istendiğini ortaya koydu.
KREMLİN'DEN "ÇOK KUTUPLU DÜNYA" BİLDİRGESİ
Ziyaretin en kritik başlıklarından biri ise liderlerin imzalayacağı kapsamlı ortak bildiri olacak.
Kremlin tarafından yapılan açıklamaya göre Şi Cinping ve Vladimir Putin, "çok kutuplu bir dünyanın kurulması" ve "yeni tip uluslararası ilişkiler" konularını içeren 47 sayfalık ortak bir bildirgeye imza atacak.
Mehmet Zeyrek, "Çok kutuplu bir dünyanın kurulması bildirgesiyle yeni tip uluslararası ilişkiler konulu oldukça kapsamlı 47 sayfalık bir ortak bildiriye liderler imza atacak" sözleriyle tarihi belgeyi duyurdu.
Bu bildirinin, Batı merkezli küresel düzene karşı Moskova-Pekin hattının yeni vizyonunu ortaya koyacağı yorumları yapılıyor.
PUTİN'İN ÇİN'E 25. RESMİ DEVLET ZİYARETİ
Öte yandan Putin'in bu ziyareti aynı zamanda sembolik açıdan da dikkat çekiyor.
Rus liderin Pekin temasları, Çin'e gerçekleştirdiği 25. resmi devlet ziyareti olma özelliğini taşıyor.
Bu detay, iki lider arasındaki ilişkinin sürekliliği ve diplomatik yoğunluğu açısından önemli bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
PEKİN'DE SICAK HAVA, KRİTİK SAATLER
Pekin'de öğleden sonraki saatlere girilirken başkentte yoğun hazırlık dikkat çekiyor.
Mehmet Zeyrek, "Pekin'de artık öğleden sonraki zaman dilimi içerisine girdik. Sıcak bir hava var ve akşam saatlerinde Putin'in uçağı başkent havalimanına inecek. Şimdiden hazırlıkları da görüyoruz" ifadeleriyle son atmosferi aktardı.
Çin'in başkentinde gözler artık Putin'in uçağının piste teker koyacağı ana çevrilmiş durumda.
A Haber'de Tahir İnan'ın sunduğu Gece Ajansı programında Putin'in Pekin ziyareti ve masada ele alınacak konular masaya yatırılırken, Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Anar Ali ve Dr. Tolga Sakman çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
CEPHEDEKİ DEHŞET EKONOMİYİ VURDU: RUSYA ÇİN'E MECBUR KALDI
Ukrayna Savaşı'nın Rusya üzerindeki yıkıcı etkilerini masaya yatıran Dr. Anar Ali, "2022'de Ukrayna savaşı başladıktan sonra Rusya-Çin ilişkileri ciddi bir ivme kazandı. Özellikle ticaret anlamında hem Trump hem de Putin Çin'i ziyaret etti. Bu ikisinin ortak çıkarını ticaret başlığı altında toplayabiliriz." ifadelerini kullandı. Rusya lideri Putin'in en kritik hedefinin ekonomiyi ayakta tutmak olduğunu belirten Dr. Anar Ali, "Putin'in şu an en fazla ihtiyaç duyduğu şey Rus ekonomisini ayakta tutmak. Çünkü Ukrayna cephesi gerçekten Rusya'nın kaynaklarını tüketiyor; insan kaynağını ve ekonomisini harcıyor. Ayda 30-35 bin asker kaybeden bir ülkeden bahsediyoruz." sözleriyle sahadaki dehşetin boyutunu gözler önüne serdi.
Anar Ali, Putin'in Çin ziyaretinde önemli konu başlıkları arasında Sibirya'nın Gücü-2 isimli doğal gaz ve petrol ihracını gerçekleştirecek hattın görüşmesi olacağını belirtti. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)
UKRAYNA KRİZİ: PUTİN'İN ÇİN BAĞIMLILIĞI ARTIYOR
Savaşın sadece cephe hattıyla sınırlı kalmadığını, Ukrayna'nın Rusya'nın kalbine operasyonlar düzenlediğini vurgulayan Dr. Anar Ali, "Ukrayna askeri savunma sanayisi öyle bir seviyeye geldi ki Rusya'ya artık Rusya'nın derinliklerinde askeri operasyonlar düzenliyor. Putin bu savaşta ne kadar ısrar ederse Çin'e olan bağımlılığı o kadar artacak." şeklinde konuştu. Çin ve Rusya arasındaki tarihsel rekabetin bu savaşla yeni bir boyut kazandığını belirten Ali, "Aslında Çin ve Rusya arasında stratejik bir rekabet vardır. Rusya için ABD'den çok daha ciddi tehlike bir zamanlar Çin tehdidiydi. Çin geldi ve dünyadaki ikinci büyük güç olan Rusya'nın yerini alarak onu tahtından etti." tespitinde bulundu.
RUSYA'DA "SESSİZ ÇİN İŞGALİ"
Pekin yönetiminin Rusya üzerindeki demografik ve ekonomik baskısına dikkat çeken Dr. Anar Ali, "Düşmanı yönetirsiniz ama dost görünümlü rekabeti yönetmek çok daha zordur. Çin topraklarındaki yoğun nüfus, Rusya'nın nüfusunun az olduğu bölgelerine doğru ilerliyor. Çinli şirketler bu alanlarda devasa yatırımlar yapıyor. Rus milliyetçileri bu durumu sessiz Çin işgali olarak nitelendiriyorlar ama seslerini çıkaramıyorlar. Çünkü Avrupa pazarı Rusya'ya tamamen kapanmışken Çin'e muhtaçlar." sözleriyle bölgedeki "sıcak temas" noktalarını aktardı.
PETROL VE DOĞAL GAZDA DEV PAZARLIK: SİBİRYA'NIN GÜCÜ 2
İki dev arasındaki ticaret hacminin 250 milyar dolara ulaştığını ifade eden Dr. Anar Ali, Putin'in en büyük projesini şu sözlerle anlattı: "Putin'in en önemli gündem maddelerinden biri Sibirya'nın Gücü 2 boru hattını Çin'e kabul ettirmek. Bu boru hattı Moğolistan üzerinden geçerek Çin'e devasa miktarda doğal gaz ihraç edecek. Putin bu projeyle daha fazla doğal gaz ve petrol satmak istiyor. Avrupa'nın almadığı gazı Rusya bu kanallar üzerinden Çin'e aktarıyor. Çin ise bu durumu bir fırsata çevirerek Rusya'dan enerjiyi çok daha ucuza kapatıyor."
"ÇİN RUSYA'YA BAĞIMLI OLMAK YERİNE ABD İLE İŞ BİRLİĞİNİ TERCİH EDİYOR"
Çin'in enerji ithalatındaki kurnaz stratejisini deşifre eden Dr. Tolga Sakman, Pekin'in hiçbir ülkeye tam bağımlı olmayacağını vurguladı. Sakman, "Çin'in bir doktrini var; enerji çeşitliliğini korumak için hiçbir ülkeden yüzde 15'ten fazla enerji almıyor. Kimseye bağlı kalmak istemiyor. Zannediyorum Rusya ile ilgili bu yüzde 15 noktasına dayandı." dedi. Rusya'nın enerji arzında limiti zorladığını belirten Sakman, "Daha fazla alması durumunda kendi belirlediği limiti aşmış olacak ve bu Çin için iyi bir durum değil. Çin, sürdürülebilir üretimi için Rusya'ya aşırı bağımlı olmak yerine İran ve Venezuela üzerinden, hatta yeri geldiğinde Amerika ile iş birliği yaparak risklerini dağıtmak istediğini biliyoruz." ifadelerini kullandı.
Fotoğraf: Reuters
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping (REUTERS)
