Sosyal medyada hukuk nerede başlıyor? İtibar suikastı ve hakarete karşı hukuki fren şart

Televizyon, radyo, gazete veya dergilerin belirli kuralları, sorumlu müdürleri ve hukuki muhatapları bulunurken, milyonlarca insanın haber kaynağı olarak kullandığı sosyal medya platformlarında benzer bir denetim mekanizması işletilemiyor.

Yalan bir bilginin dakikalar içerisinde milyonlara ulaşarak kişilerin itibarını yerle bir ettiği bu kontrolsüz alan, hukuki düzenlemelerin ivedilikle hayata geçirilmesini zorunlu kılıyor.

Mevcut yasal mevzuatın caydırıcılıktan uzak olduğunu belirten Avukat Murat Emergen, "Her ne kadar Ceza Kanunu'nda hakaret, iftira suçları bağlamında bir cezai yaptırım öngörülse de mevcut ceza kanunları bu anlamda yetersiz" dedi.

Akademisyen Kırık, platformlara yönelik yetersiz denetimin, suç yuvası haline dönüştüğünü savundu. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)

Denetimsizliğin platformları suç yuvasına çevirdiğini kaydeden Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Bu durumda ister istemez sosyal medyayı bir suç merkezi, hakaret merkezi haline getirmeye başlıyor. Özellikle de anonim hesaplar üzerinden bunların çok daha yoğun bir şekilde gerçekleştirildiğini görüyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

Avukat Emergen, anonim hesaplar üzerinden hakaret ve iftira içerikleri üreten kişilerin, kimlik tespiti üzerinden tespit edilebileceğini belirtti. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)

ANONİM HESAPLAR VE SAHTE KAMUOYU TUZAĞI

İsmi, fotoğrafı ve gerçek kimliği belirsiz tek bir kullanıcının açtığı onlarca sahte hesap üzerinden aynı iddiayı farklı kişiler dile getiriyormuş gibi yayması, planlı karalama kampanyalarını ve sahte kamuoyu algısını beraberinde getiriyor.

Sistemin yapısal açığına işaret eden Avukat Murat Emergen, "Bu dijital ekosistemin en önemli problemidir. Maalesef platformlar sadece bir e-postayla kaydolunabiliyor ve 'nickname' dediğimiz takma adla da paylaşımda bulunabiliyor. Dolayısıyla kişinin gerçek kimliği bilinemiyor" ifadelerini kullandı.

Sosyal medyadaki sahte dokunulmazlık algısını eleştiren Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "'Ben anonimim, nasıl olsa ben yakalanmam' gibi bir durum aslında sosyal medyada söz konusu değil. İstenildiği takdirde, yani sosyal medya şirketleri gerçekten görevlerini doğru bir şekilde ifa ederlerse; ofis ve temsilcilik kağıt üstünde değil gerçek manada açılırsa, bu bilgiler paylaşılmak zorunda kalacak" şeklinde konuştu.

Yaptırımların kaçınılmaz olduğunu ifade eden Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise "Ortalığı yangın yerine çeviren, sahte bilgiyi yayan ve milli-manevi değerleri sömüren, onlarla ilgili yanıltıcı bilgiyi yayan bu hesaplara yaptırım da uygulanacak" sözleriyle uyardı.

"ETKİ ALANI GENİŞ HESAPLARA ÖZEL HUKUKİ SORUMLULUK GETİRİLMELİ"

Bir gazete veya televizyon kanalından çok daha geniş kitlelere ulaşan yüksek takipçili hesapların tek bir paylaşımıyla milyonları etkilediği gerçeği karşısında, etki gücü arttıkça sorumluluğun da artması gerektiği vurgulanıyor.

Avukat Murat Emergen, linç kültürüyle toplumda kişilik haklarının korunamayacağını belirterek sosyal medyada etki alanı geniş hesapların özel hukuki yükümlülüğü olması gerektiğini belirtti. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)

Fenomenlerin ve dijital yayıncıların teyit yükümlülüğüne değinen Avukat Murat Emergen, "Paylaşımıyla binlerce insanı etkileyebiliyor, etki gücü çok fazla. Dolayısıyla linç kültürünün olduğu bu dijital ortamda bu kişilerin de özel yükümlülüğü olmalı. Bir kere her paylaşımı yapmamalı, teyit etmeli. Bunu yapamıyor, anonim hesaptan paylaşıyor veyahut da çok fazla takipçili insanı reklam tuzağına düşerek paylaşarak etkiliyor. Dolayısıyla burada çok fazla takipçili hesapların veyahut dijital yayın yapan kişilerin hukuki ve özen sorumluluğunun fazla olması gerekir. Çünkü linç kültürü olan toplumda kişilik hakkı başka türlü korunamaz" ifadelerini kullandı.

ALGORİTMALARIN KİRLİ OYUNU: PARA İLE HER ŞEYİN MÜBAH OLDUĞU ALGISI

Sosyal medyada dolaşıma sokulan yalanları büyüten en temel unsur algoritmaların işleyişi oluyor. Öfke, kavga, suçlama ve sansasyon içeren içerikler yüksek etkileşim aldıkça algoritmalar tarafından ön plana çıkarılıyor; böylece üretilen yalan milyonlara bizzat platform mekanizmaları eliyle servis ediliyor.

Platformların ticari çıkarlarını suçun önüne koyduğunu belirten Avukat Murat Emergen, "Bu firmalar, platformlar ticari firmalar; reklamlarla ve kendilerine yapılan ödemelerle algoritmaları etkileyerek kişinin yapmış olduğu paylaşımı görünür kılıyor" ifadelerini kullandı.

Şirketlerin iç denetim mekanizmalarını kurması gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Algoritmaların şeffaf olabilmesi için platformların yasalara tabi olmasından ziyade kendi iç denetimlerini geliştirmesi gerek. Ama onlar ne yapıyorlar? Para ve gelir elde edebilmek adına her şeyin mübah olduğu bir düzen kurmuş durumdalar" sözlerini kaydetti.

Kırık, algortimalar üzerinden gençler ve çocukların dijital ayak izlerinin takip edildiğini ve bu durumun milli güvenlik sorunu olduğunu vurguladı. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)

"ALGORİTMA ARTIK BİR MİLLİ GÜVENLİK SORUNUDUR"

Para karşılığı suçun görünürlüğünü artıran mecraların cezalandırılması gerektiğini savunan Avukat Murat Emergen, "Suç içeren bir paylaşıma rağmen bunu denetlemiyor ve üstüne üstlük bir de para alıp algoritmasını değiştirerek görünürlüğünü arttırıyorsa, suçta iştiraki kapsamında sorumluluğu olmalıdır. Ağır para cezaları olmalıdır ve bunu denetleyen kişilerin de cezai müeyyidelere tabi tutulması gerekir" dedi.

Tehlikenin boyutuna dikkat çeken Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise "Çünkü algoritma artık milli bir güvenlik sorunudur. İnsanları yanlış yönlendiren, çocukları, gençleri zehirleyen bir noktaya doğru evrilmiştir. Çözüm basittir; yasaların mutlak suretle, tıpkı geleneksel medyayı nasıl denetlediği gibi aynı şekilde sosyal medyayı ve dijital platformları da denetlemesi son derece önemlidir" ifadelerini kullandı.

Hukuki düzenlemelerin amacının ifade özgürlüğünü engellemek değil, hakaret ve iftira ile meşru eleştiriyi birbirinden ayırmak olduğu kaydedilirken; hukukun dijital hızın gerisinde kalması durumunda cezayı delilsiz ve savunmasız şekilde sosyal medyanın kestiği vahim tablonun altı çizildi.