Kapadokya'nın masalsı coğrafyasında, aklaşık 4 bin yıldır aralıksız sürdürülen çömlekçilik sanatı, Avanos'un kalbinde yaşatılmaya devam ediyor. Kızılırmak'ın kırmızı kiliyle şekillenen bu kadim kültür, usta ellerin dokunuşuyla sadece toprağa değil, Anadolu'nun derin geçmişine de yeni bir soluk kazandırıyor. Yaz sezonuyla birlikte turistlerin odak noktası haline gelen Avanos'ta, çarkın başındaki ustalar hem gelenekleri geleceğe taşıyor hem de asırlık hikâyeleriyle misafirlerini büyülemeye devam ediyor.
KIZILIRMAK'TAN GELEN KADİM MİRAS
Avanos'un usta çömlekçilerinden Şaban Topuz, "Avanos'ta çok uzun yıllardır çanak çömlek yapılıyor ve bu gelenek babadan oğula, usta çırak ilişkisiyle bu zamana kadar geldi. Toprağını Kızılırmak'ın eski yataklarından ve Avanos'un dağlarından getiriyoruz; karışımımız sadece toprak ve sudan oluşuyor" ifadelerini kullandı. Binlerce yıldır dönen bu çarkın sadece toprağa değil, Anadolu'nun köklü kültürüne de şekil verdiğini belirten Topuz, her bir el hareketinin esere farklı bir ruh kattığını ifade etti.
KIZ ALMANIN ŞARTI: KAPAKLI ÇANAK TESTİ
Bölgenin asırlık örf ve adetlerine değinen usta sanatçı Şaban Topuz, "Avanos'ta bundan 70-80 yıl önce çanak yapamayan erkeğe kız vermezler, halı dokumasını bilmeyen kızı da almazlarmış. Damat adayına hiçbir ölçü aleti kullanmadan kapaklı bir çanak yaptırırlarmış; eğer o kapak gövdeye tam oturursa 'oğlum sen bu işi eline aldın, kızın da geçimini sağlayabilirsin' deyip kızı verirlermiş" sözleriyle bölgenin ilginç ve köklü geleneğini aktardı.
FIRINDA BİN DERECE, DESENDE MEDENİYET İZİ
Hazırlanan eserlerin iki hafta kuruduktan sonra bin derecelik fırınlarda pişirildiğini belirten Topuz, "Toprağın yapısındaki Kaolin maddesi elastikiyeti ve sağlamlığı sağlarken, demir oksit ise o karakteristik kırmızı rengi veriyor" ifadelerini kullandı. Bölgeye gelen yerli ve yabancı turistlerin yoğun ilgisinden memnuniyet duyduğunu dile getiren ustalar, binlerce yıllık birikimi usta ellerde şekillendirmeye devam ediyor.
