Ayasofya'nın ibadete açılışının 6. yılında tarihi restorasyon: Ana kubbede yeni dönem başladı, özgün doku korunacak

Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından Ayasofya-i Kebir Camii'nde yürütülen Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı koruma, restorasyon ve güçlendirme çalışmalarında önemli bir aşama daha tamamlandı. Ana kubbede gerçekleştirilecek güçlendirme ve restorasyon çalışmalarının güvenli, sağlıklı ve kesintisiz şekilde yürütülmesi amacıyla kurulan geçici çelik çatının yüksek güvenlik standartlarına sahip koruyucu branda ile kaplanmasına başlandı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda çalışmalara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Kültür ve Turizm Bakan Mehmet Nuri Ersoy (Kültür ve Turizm Bakanlığı)

Bakan Ersoy, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen restorasyon çalışmalarında yeni bir aşamaya geçildiğini belirterek, "Vakıflar Genel Müdürlüğümüz tarafından Ayasofya-i Kebir Camii'nde yürütülen Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı koruma, restorasyon ve güçlendirme çalışmalarında önemli bir aşamayı daha başlattık." ifadelerini kullandı.

Ana kubbede gerçekleştirilecek güçlendirme ve restorasyon çalışmalarının güvenli şekilde sürdürülebilmesi amacıyla kurulan geçici çelik çatının koruyucu branda ile kaplanmaya başlandığını aktaran Ersoy, Bilim Heyeti rehberliğinde yürütülen uygulamayla tarihi yapının iklim koşullarına karşı korunduğunu, eşsiz mozaiklerin güvence altına alındığını ve tüm çalışmaların özgün dokuya zarar verilmeden büyük bir hassasiyetle sürdürüldüğünü vurguladı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı

Bakan Ersoy, paylaşımında, "Medeniyetimizin en kıymetli miraslarından Ayasofya'yı, bilimsel koruma anlayışıyla gelecek nesillere en güçlü şekilde aktarmaya kararlılıkla devam edeceğiz." ifadelerine yer verdi.

Ayasofya Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Asnu Bilban Yalçın ve tarihi yapıların bakımı ve onarımı alanında uzman inşaat mühendisi Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, gelinen aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, bu çalışmanın Cumhuriyet döneminde Ayasofya'da gerçekleştirilen en kapsamlı restorasyon süreçlerinden biri olduğunu belirtti.

"EN GELİŞMİŞ, DOĞRU VE BİLİMSEL YÖNTEMLERLE İLERLENİYOR"

Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Asnu Bilban Yalçın, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un en başta ifade ettiği gibi Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki en önemli restorasyonlardan birinin Ayasofya çalışması olduğunu söyleyerek gerçekleştirilen program sayesinde dünyanın en önemli tarihi miraslarından biri olan Ayasofya için kapsamlı çalışma yapıldığını belirtti.

Yalçın, eklenen brandalarla birlikte gece de çalışmaların sürdüğünü söyledi. Ayasofya için her zaman özgün dokunun korunduğunu dile getiren Yalçın, en gelişmiş, doğru ve bilimsel yöntemlerle restorasyonda yol alındığının altını çizdi.

Şu ana dek Kuzey Doğu Minaresi'nin statik aşamasının yapılmasının ardından kubbeye eklenmiş olan zararlı maddelerin kaldırılacağını ve bu kapsamda ana duvar örgüsüne erişeceklerini söyleyen Yalçın, Ayasofya'nın içerisinde de büyük bir iskelenin yapımının tamamlandığını ifade etti. Prof. Dr. Asnu Bilban Yalçın, dış duvarlarda da iskele çalışmalarıyla birlikte Ayasofya'nın restorasyon projesinin devam ettiğini dile getirdi.

DEPREM GÜVENLİĞİ ÖN PLANDA

Hazırlanan restorasyon projesinin temel hedeflerinden birinin yapının deprem güvenliğini en üst seviyeye çıkarmak olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, ana kubbede güçlendirme çalışmaları gerçekleştirileceğini ifade etti.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un titizlikle yürütülen çalışmalar hakkında bahsettiği üzere Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışması olduğunu dile getiren Ökten, bu genişlikte veya buna yakın bir çalışmanın daha önce 1850'lerde Fossati tarafından yapılmış olduğunu söyledi. Bu neticede deprem bölgesi olmanın verdiği dikkatle caminin strüktürel güvenliğini en ileri seviyeye çıkarmayı hedeflediklerini belirten Ökten, güçlendirme ve onarım projelerinden söz etti.

Kubbenin güçlendirilmesi için mevcut kurşun kaplamanın kaldırılmasının zorunlu olduğunu belirten Ökten, bu süreçte yapının yağmur, rüzgar ve diğer atmosferik etkilerden korunabilmesi amacıyla geçici çelik iskele ve membran sisteminin hayata geçirildiğini söyledi.

Kurulacak koruyucu sistem sayesinde restorasyon ekibinin yılın her döneminde, 7 gün 24 saat kontrollü koşullarda çalışma imkanına sahip olacağını kaydetti.

KUBBENİN GERÇEK DURUMU İLK KEZ GÜN YÜZÜNE ÇIKACAK

Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, restorasyonun en heyecan verici aşamalarından birinin kurşun örtünün kaldırılmasının ardından başlayacağını belirterek, kubbenin mevcut durumunun ilk kez bütüncül şekilde görülebileceğini ifade etti.

Bugüne kadar hazırlanan projelerin çeşitli analizler, taramalar ve bilimsel varsayımlar doğrultusunda oluşturulduğunu belirten Ökten, kurşun örtünün kaldırılmasıyla birlikte kubbenin zaman içinde geçirdiği değişimlerin ve hasarların doğrudan gözlemlenebileceğini söyledi.

Bu sürecin, arkeolojik kazılardaki hassasiyetle yürütüleceğini vurgulayan Ökten, elde edilecek bulguların hem restorasyon uygulamalarına yön vereceğini hem de Ayasofya'nın yapı tarihi açısından önemli bilimsel veriler sağlayacağını dile getirdi.

RESTORE SİSTEMİ BİRÇOK ALANDA YAPIYI KORUYOR

Kubbe üzerine yerleştirilen membran sisteminin yalnızca hava koşullarına karşı koruma sağlamadığını belirten Ökten, kullanılan malzemenin aynı zamanda yangın güvenliği sağlayan, alev yürütmeyen ve atmosferik etkilere dayanıklı ileri teknoloji ürünü olduğunu ifade etti. Bu koruma sistemi sayesinde hem kubbe hem de kubbenin altında bulunan eşsiz Bizans mozaikleri restorasyon süresince güvence altına alınacak.

Restorasyon kapsamında yalnızca fiziksel müdahaleler yapılmayacağını belirten Ökten, yapı radarı ve ileri tarama teknolojileriyle ana kubbenin şimdiye kadarki en ayrıntılı incelemesinin gerçekleştirileceğini söyledi. Bilim Kurulu bünyesinde görev yapan sanat tarihçileri, mimarlar, malzeme uzmanları ve inşaat mühendislerinin ortak çalışmasıyla yürütülen süreçte, elde edilecek veriler restorasyon kararlarının bilimsel temelde şekillendirilmesini sağlayacak.

"ÇALIŞMALAR GELECEK KUŞAKLARI DA GÖZETEN SÜRDÜRÜLEBİLİR KORUMA ANLAYIŞIYLA GERÇEKLEŞTİRİLİYOR"

Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, Ayasofya'da ilk kez yapının tüm bileşenlerini kapsayan bütüncül bir restorasyon yaklaşımının uygulandığını belirtti. Çalışmaların eş zamanlı olarak ana kubbe, minareler, cepheler ve yer altındaki yapısal bölümlerde sürdüğünü ifade eden Ökten, Beyazıt Minaresi'nin güçlendirme çalışmalarının tamamlandığını, sıradaki aşamalarda Fatih ve Mimar Sinan minareleri ile ana kubbe güçlendirmelerinin devam edeceğini açıkladı.

Cephe restorasyonlarında kullanılan her sıva malzemesinin laboratuvar ortamında analiz edildiğini belirten Ökten, özgün yapıya en uygun malzemelerin tercih edildiğini vurguladı.

Ökten, Ayasofya'da yürütülen çalışmaların yalnızca bugünü değil, gelecek kuşakları da gözeten sürdürülebilir koruma anlayışının bir parçası olduğunu belirterek, tarihi yapının bakım ve restorasyon çalışmalarının bilimsel ilkeler doğrultusunda belirli periyotlarla devam edeceğini ifade etti.

ANA KUBBEDE GÜÇLENDİRME İHTİYACI BELİRLENDİ

Tarihi ve mimari özellikleriyle dünya kültür mirasının en önemli eserleri arasında yer alan Ayasofya-i Kebir Camii'nde yapılan kapsamlı analiz ve incelemelerde, kubbenin güçlendirilmesi gerektiği tespit edildi. Kubbedeki kurşun örtünün onarılması ve kapsamlı güçlendirme uygulamalarının gerçekleştirilebilmesi için mevcut kurşun kaplamaların sökülerek onarılması veya yenilenmesi zorunluluğu ortaya çıktı. Kubbenin dış yüzeyindeki güçlendirme çalışmalarıyla eş zamanlı olarak, iç yüzeyde bulunan mozaik süslemelerin konservasyon, restorasyon ve güçlendirme işlemlerinin de bütüncül, sağlıklı ve güvenli şekilde yürütülmesi planlandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı

KUBBE DIŞ ETKENLERE KARŞI KORUNACAK

Yapılacak uygulamaların hassasiyeti nedeniyle, kubbenin kurşun örtüsü kaldırılırken yapının mevsimsel hava şartlarından etkilenmemesi ve iç kısımda bulunan mozaiklerin zarar görmemesi için koruma tedbirleri değerlendirildi. Gerçekleştirilen Bilim Heyeti toplantılarında, kubbe yüzeyinin geçici olarak kapatılması gerektiği kararlaştırıldı. Bu doğrultuda kubbenin üzerinin geçici çelik konstrüksiyon ve uygun nitelikte koruyucu branda ile kapatılmasının ardından imalatlara başlanması uygun bulundu.

Kültür ve Turizm Bakanlığı

BRANDA İLE KAPLAMA İŞLEMİNE BAŞLANDI

Ana kubbenin gelecek nesillere güvenle aktarılması amacıyla yürütülen çalışmalar kapsamında, alanın dış etkenlerden korunması için kurulan geçici çelik çatının branda ile kapatılması aşamasına gelindi. Kubbe üzerindeki restorasyon çalışmalarının iklim koşullarından etkilenmeden ve güvenli bir ortamda sürdürülebilmesi amacıyla, geçici çelik çatının koruyucu branda ile kaplanması işlemine başlandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı

YÜKSEK GÜVENLİK STANDARDINA SAHİP MALZEME SEÇİLDİ

Proje kapsamında kullanılacak koruma örtüsü, alanında uzman akademisyenler ile koruma uzmanlarından oluşan Bilim Heyeti tarafından gerçekleştirilen detaylı teknik incelemeler sonucunda belirlendi. Kubbenin kurşun görünümüyle uyum sağlaması amacıyla gri renkte seçilen branda, yangın risklerine karşı en yüksek güvenlik standartlarını karşılayan alev yürütmez malzemeden üretildi. Uygulama öncesinde kubbenin mevcut yük dengesi ve geçici çelik konstrüksiyonun taşıma kapasitesi dikkate alınarak mimari ve mühendislik gereklilikleri doğrultusunda ağırlık ve rüzgâr yüküne ilişkin hesaplamalar tamamlandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı

ÖZGÜN DOKUYA ZARAR VERİLMEYECEK

Geçici koruma uygulaması, tarihi yapının özgün dokusuna ve malzeme bütünlüğüne zarar vermeyecek şekilde titizlikle planlandı. Uygulama sayesinde hem kubbenin iç ve dış yüzeylerinde yürütülecek restorasyon çalışmaları hava koşullarından korunacak hem de çalışma alanındaki iş güvenliği en üst seviyede tutulacak. Restorasyon süreci boyunca Ayasofya-i Kebir Camii, ibadete ve ziyaretçilere açık olmaya devam edecek.

FATİH'İN EMANETİ AYASOFYA'NIN YENİDEN İBADETE AÇILIŞININ 6. YILI

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nin yeniden ibadete açılışının 6. yılını kutladı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı

Ayasofya'nın Fatih Sultan Mehmet Han'ın emaneti ve İstanbul'un fethinin en büyük nişanesi olduğunu belirten Bakan Ersoy, Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın tarihi kararıyla mabedin yeniden asli hüviyetine kavuştuğunu ifade etti.

Ersoy, Ayasofya'nın özgün dokusunun korunduğunu ve bu eşsiz mirasın gelecek nesillere aktarılması için çalışmaların kararlılıkla devam ettiğini kaydetti.

Paylaşımında Ayasofya'nın ecdadın emaneti olduğunun altını çizen Bakan Ersoy, "Fatih'in emaneti Ayasofya, ezanla, dua ile ve tüm ihtişamıyla ilelebet yaşamaya devam edecek." ifadelerini kullandı.