ABD-Suudi Arabistan'dan nükleer anlaşma! İran'a karşı hamle mi? Orta Doğu'da savaş sonrası stratejik mimari planı
Trump'ın İran'a yönelik tehditlerinin ardından ABD ve Suudi Arabistan arasında nükleer anlaşması imzalandı. Yapılan iş birliği, Tahran'a karşı yeni bir planın devreye alınma ihtimalini gündeme getirirken, yaşanan son gelişmeler A Haber'de ele alındı. Bercan Tutar, ABD'nin İsrail nedeniyle S. Arabistan ile anlaşma yapmadığını belirterek durumun dönüşüme işaret ettiği vurgularken, İran savaşı sonrası stratejik ve finansal mimari çizildiğine dikkat çekti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik sert mesajları ve Hürmüz Boğazı'na ilişkin, "İhtiyacımız yok ama gerekeni yapmak zorundayız" açıklamasının ardından dikkat çeken bir diplomatik adım geldi. ABD Enerji Bakanlığı, Suudi Arabistan ile nükleer enerji alanında "barışçıl iş birliği anlaşması" imzalandığını duyurdu.
ABD ve Suudi Arabistan 123 anlaşması olarak bilinen nükleer iş birliği anlaşmasına imza attı. (AA)
ABD VE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA NÜKLEER ANLAŞMA
ABD Enerji Bakanı Chris Wright ve Suudi Arabistan Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Selman'ın "123 Anlaşması" olarak bilinen barışçıl nükleer iş birliği anlaşması ve buna eşlik eden karşılıklı güvenlik tedbirleri anlaşmasını imzaladığı bildirildi. ABD Enerji Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu anlaşmaların nükleer silahların yayılmasının önlenmesi dâhil çeşitli ekonomik ve stratejik hedefleri ileriye taşıyacağı ve onlarca yıl sürecek, milyarlarca dolarlık bir ortaklığın yasal temelini oluşturacağı belirtildi. Açıklamada, "123 Anlaşması, Amerikan şirketlerine Suudi nükleer enerji programında büyük bir erişim imkânı sunarak Amerikan endüstrisine, çalışanlarına ve tedarik zincirlerine fayda sağlarken Suudi Arabistan'ın enerji ihtiyaçlarının karşılanmasına da yardımcı olacak" denildi. İmzalanan anlaşmaların, nükleer güvenlik, emniyet ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusunda yüksek standartları koruyarak ve ABD'nin sivil nükleer teknolojideki rekabet avantajını güçlendirerek ABD'nin konumu ile bölgesel güvenliği destekleyeceği vurgulandı.
"STRATEJİK ORTAKLIĞI DERİNLEŞTİRECEK"
ABD'nin, Başkan Donald Trump'ın liderliğinde sivil nükleer pazardaki rekabet avantajını yeniden kazandığı vurgulanan açıklamada, Suudi Arabistan ile kurulan ortaklığın ABD'nin nükleer teknoloji ihracatını artıracağı, yüksek maaşlı istihdam ve uzun vadeli ekonomik büyüme sağlayacağı, ABD'nin enerji ve ulusal güvenlik pozisyonunu güçlendireceği, küresel nükleer silahların yayılmasını önleme çabalarını pekiştireceği ve ABD-Suudi Arabistan arasındaki stratejik ortaklığı derinleştireceği ifade edildi. Öte yandan, söz konusu anlaşmaların incelenmek üzere ABD Kongresi'ne sunulacağı kaydedildi.
"ABD NÜKLEER RÖNESANSI BAŞLADI"
ABD Enerji Bakanı Chris Wright, imzalanan anlaşmaların önemine işaret ederek, "Bu anlaşmalar, iki ulusun ABD-Suudi Arabistan ticari ilişkilerini güçlendirme, yurt içine refah ve yurt dışındaki müttefiklerimize güvenlik sağlama konusundaki ortak kararlılığını yansıtıyor" dedi. Wright, "Emin olabilirsiniz ki bu anlaşmalar, dünyanın en iyi nükleer teknolojisine ve tamamı burada, ABD'de tasarım yapan bilim insanlarına dayanırken nükleer güvenlik ve nükleer silahların yayılmasını önleme konusundaki en yüksek standartları da korumaktadır. Başkan Trump sayesinde 'ABD nükleer rönesansı' başlamıştır ve bu, Amerikan ve Suudi halklarına uzun vadeli faydalar sağlayacaktır" değerlendirmesinde bulundu.
Orta Doğu'da nükleer gerilimin her geçen gün tırmandığı bir dönemde gelen bu anlaşma, Trump yönetiminin İran'a karşı yeni bir bölgesel stratejiyi devreye alıp almadığı sorularını da beraberinde getirdi. Öte yandan Trump'ın İran'daki Kazma Dağı'nı hedef alan açıklamaları da dikkat çekerken, gelişmeler A Haber ekranlarında masaya yatırıldı. Melih Altınok'un sunduğu Sebep Sonuç programında Sabah Gazetesi Dış Haberler Müdürü Bercan Tutar değerlendirmelerde bulunurken, A Haber Washington Muhabiri İrfan Sapmaz da ABD'deki son gelişmeleri aktardı.
Gazeteci Bercan Tutar, Suudi Arabistan'ın yıllardır bu anlaşmayı istediğini fakat ABD'nin İsrail nedeniyle süreci ertelediğini belirtti. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)
SUUDİ ARABİSTAN'IN NÜKLEER HAMLESİ VE İSRAİL'İN DİRENCİ
Suudi Arabistan'ın nükleer teknoloji talebine yönelik Washington hattındaki değişimine dikkat çeken Sabah Gazetesi Dış Haberler Müdürü Bercan Tutar, "Daha önce Amerika, İsrail'in baskısından dolayı Suudi Arabistan'ın bu talebini kabul etmiyordu. Ancak bu yeni bir değişime ve dönüşüme işaret ediyor. Suudi Arabistan'ın talebinin kabul edileceği anlaşılıyor" ifadelerini kullandı.
"TÜRKİYE SAVAŞIN YAYILMASINI ENGELLEDİ"
Bölgesel çatışmaların dondurulması ve sınır güvenliği noktasında Türkiye'nin üstlendiği kritik misyon uluslararası basının da dikkatini çekmiş durumda. Bercan Tutar, "Bloomberg o dönemde Türkiye'nin savaşın yayılmasını dondurduğunu yazmıştı. Türkiye olmasaydı İran-İsrail savaşı körfez ülkelerine kadar yayılacaktı." dedi.
Abbas Arakçi'nin geçtiğimiz günlerde Türkiye'ye dair açıklamalarına dikkat çeken Tutar, "İran Dışişleri Bakanı Arakçi'nin geçtiğimiz günlerde Türkiye'nin ABD-İsrail'in İran'daki silahlı milislere cephe açma planını engellediğini belirten sözleriyle birlikte Türkiye'nin Irak'ın bölünmesi ve CIA'in Kürtler üzerinden devreye sokma projeyi de engellediğini görüyoruz." dedi. Tutar, Rusya ve Çin'in İran konusundaki tavrına da değinerek, "Çin ve Rusya'nın İran rejimi ve ülkenin bölünmemesi konusunda kırmızı çizgileri var. Bu konuda Amerika'ya sınırsız bir destek vermezler" vurgusunu yaptı.
"SAVAŞ SONRASI STRATEJİK VE FİNANSAL MİMARİ ÇİZİLİYOR"
Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta Doğu'dan kademeli olarak çekilip ağırlığı Pasifik bölgesine verme planlarını vurgulayan Tutar, "ABD'nin hedefi İran'ın nükleer silahlardan arındırılmasıydı. Artık Pasifik'e yoğunlaşacaklar, Hint-Pasifik komutanlığının adını yeniden Pasifik Komutanlığı olarak değiştirmeleri bunun en büyük kanıtıdır" ifadelerini kullandı.
Bölgedeki yeni ekonomik mimariye de dikkat çeken Tutar, "Irak, Suriye ve Türkiye'nin ekonomik anlamda bütünleşmesi, petrol hatlarının inşası gibi dev projeler konuşuluyor. Savaş bitmiş, artık savaş sonrası stratejik ve finansal mimari çiziliyor" diyerek değişen küresel vizyonu paylaştı.
A Haber muhabiri İrfan Sapmaz, S. Arabistan ile yapılan nükleer iş birliği anlaşmasının ABD kongresine sunulacağını bildirdi. (Foto: A Haber - Ekran Görüntüsü)
TRUMP'IN TİCARİ DİPLOMASİSİ VE KONGRE SÜRECİ
ABD Başkanı Donald Trump'ın dış politikadaki kararlarının arkasındaki ekonomik motivasyon, Washington'daki sıcak gelişmeleri takip eden İrfan Sapmaz "Donald Trump'a bir tüccar gözüyle bakmak lazım. Atacağı her adımda Amerikan şirketlerine ne getireceğinin hesabını yapıyor. Suudi Arabistan ile yapılan bu anlaşmayı Kongre'ye sunacak. Bu hamlenin arkasında Trump ailesinin Prens Muhammed bin Selman ile olan çok özel ticari ve ikili ilişkileri bulunuyor" sözleriyle aktardı. Sapmaz, Amerika ana akım medyasında bu konunun ciddi bir tartışma konusu olmaya devam ettiğini de sözlerine ekledi.
