Petrol koridorunda gizemli hareketlilik! A Haber’de çarpıcı detay: Hürmüz’de hayalet gemi trafiği
Orta Doğu’da kartlar yeniden karılırken, Washington ve Tahran hattında kapalı kapılar ardında yürütülen gizemli pazarlık dünya gündeminde yerini korurken İddia edilen 14 maddelik anlaşma metni, bölgedeki tüm dengeleri değiştirebilecek bir potansiyele sahip. Hürmüz Boğazı’ndan gelen veriler kafalarda soru işaretleri yarattı. "Anlaşma gerçek mi yoksa bir illüzyon mu?" sorusu hararetli tartışmalara neden olurken, uzman isimler Hürmüz’deki "hayalet gemi" trafiğinden İsrail’in sabotaj girişimlerine, enerji koridorundaki gizli sevkiyatlardan dondurulmuş varlıklara kadar her detayı A Haber farkıyla masaya yatırdı.
Orta Doğu'da dengeleri etkileyebilecek kritik gelişmeler yaşanırken, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği ve ABD-İran hattında konuşulan 14 maddelik anlaşma iddiaları yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Gazeteci Kurtuluş Tayiz, Stratejist-Yazar Murat Akan ve Askeri Stratejist Doç. Dr. Kemal Olçar, A Haber ekranlarında Hürmüz Boğazı'nın mevcut durumunu, sinyal kapatarak ilerlediği öne sürülen gemileri, enerji sevkiyatındaki belirsizlikleri ve olası anlaşmanın bölgesel etkilerini değerlendirdi.
İRAN İÇİN TARİHİ BİR EŞİK: 14 MADDELİK ALTIN FIRSAT
Dünya kamuoyunun kilitlendiği anlaşma süreciyle ilgili çarpıcı değerlendirmelerde bulunan Gazeteci Kurtuluş Tayiz, "14 maddelik anlaşma İran için altın, tarihi bir fırsat. " diyerek sürecin İran için taşıdığı hayati önemi vurguladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA HAYALET TRAFİK: SİNYAL KAPATAN GEMİLER
Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerine dair somut verileri paylaşan Gazeteci Kurtuluş Tayiz, "ABD verileri şunu söylüyor; 20 Haziran'da 55, 21 Haziran'da 67 ticari gemi boğazdan geçti. Yani bunu ABD doğruluyor. Üç de süper tanker ve üç Hint bandıralı tanker dahil olmak üzere birçok gemi Umman kıyısına yakın bekliyor. İlk günde oldu bunlar; 20-21 Haziran'da İran bandıralı üç gemi çıktı, dağıtım bitti. Gemi sayısı 120-150 arası değişiyor. Umman kıyısına yakın güney koridorunu takip ediyorlar. ABD Merkez Komutanlığının (CENTCOM) verdiği bilgiye göre 20 Haziran'da sadece 17 milyon varil petrol boğazdan geçti. İran, İsrail'in Lübnan'daki saldırılarını gerekçe göstererek 'Kapattım' diyor fakat buna rağmen geçişler devam ediyor. Gemiler konum sinyallerini kapatarak geçiyorlar" sözleriyle sıcak bölgedeki gizli trafiği deşifre etti.
BOĞAZ ASLINDA KAPALI MI? TARAFLARIN KRİTİK VERİLERİ
Boğazın statüsü üzerine tartışmalar sürerken Kurtuluş Tayiz, "İran şu ana kadar zaten geçiş olduğunu biliyor. Günde normalde 120 gemi geçerken şu anki geçiş sayısı 7 civarında. Yani İran aslında Hürmüz nasıl savaşta kapalıysa bugün de kapalıdır demek istemiyorum ama günde 7-8 geminin geçtiğini bütün taraflar doğruluyor. Zapt imzalandıktan sonra açıldı, üç gemi geçti. Toplam 17 milyon varil petrolün geçtiği söyleniyor. Trafik ağır aksak ilerliyor ancak İsrail'in Lübnan'a yönelik bombalamaları bu süreci sabote ediyor. İran da bence kendi içindeki uzlaşmayı bekliyor" şeklinde konuştu.
HÜRMÜZ'ÜN KAPATILMA NEDENİ: STRATEJİK BİR KOZ OLARAK PETROL
Hürmüz Boğazı'nın neden bir gerilim hattına dönüştüğünü açıklayan Stratejist-Yazar Murat Akan, "İran Hürmüz'ü niye kapattı? Önce ona bakmak lazım. Hürmüz'ü İran, Körfez ülkelerinin ABD'ye baskı yapması için bir koz olarak kullandı. 'Saldırılar durursa burayı açacağım' dedi. Şimdi saldırılar durdu mu? Durdu. Hürmüz'ün kapalı olması en çok İran'a ve Körfez ülkelerine zarar veriyor. İran şu anda burayı açmak istiyor ancak şartları var. İran diyor ki: 'Bu anlaşmanın bir parçası olarak Lübnan saldırılarını durdurmanız gerekiyor. İsrail Lübnan'a saldırdığı müddetçe ben bunu açmıyorum.' Mesele budur" ifadeleriyle bölgedeki kördüğümü özetledi.
ABD'NİN GİZLİ İZİNLERİ VE KONTROLLÜ GEÇİŞLER
Boğazın tam anlamıyla açık olmadığını savunan Murat Akan ise, "Amerika istediği zaman zaten orada kendi kontrolündeki gemileri bırakıyor ya da içeriye gemi alıyor. Boğazın kapalı olduğu dönemde de ABD bazı gemilere izin veriyor. Bazı gemilere izin verilmesi boğazın açık olduğunu göstermez. Şu anda kapalı" sözleriyle Washington'ın bölgedeki manipülatif hamlelerine dikkat çekti.
ÇİN FAKTÖRÜ VE ÖZEL SEVKİYATLAR: SİNYALLER NEDEN KAPALI?
Askeri Stratejist Doç. Dr. Kemal Olçar ise konuya küresel aktörler üzerinden yaklaşarak, "Çin'le Amerika bir anlaşma içerisinde. Buradan geçen tek tük gemilerin Çin'e gittiği kanaatindeyim. Sinyaller kapatılarak uluslararası kamuoyuna bazı özel ve özerk, yani öncelikli ülkelere gemilerin gidişinin saklandığını tahmin ediyorum. Bu çıkan gemilerin miktarı büyük ihtimalle öncelikle Çin'e giden gemilerdir. Ayrıca ABD'nin çok önemsemediği bazı ticari mal ve hizmetler de geçiş yapabiliyor. Önemli olan enerji akışkanlığını kesintisiz yapmak. 17 milyon varil çok büyük bir rakamdır, eğer bu rakama ulaşılmışsa ben 'boğaz açık' derim" diyerek askeri ve stratejik bir perspektif sundu.
SAVAŞ ÖNCESİ STATÜ VE ULUSLARARASI SULAR TARTIŞMASI
Hürmüz'deki belirsizliğe değinen Kemal Olçar, "Hürmüz Boğazı ile ilgili tartışmalar çok boyutlu. Zaman zaman geçişler yapılıyor olabilir ama kesintisiz, savaş öncesi dönemdeki gibi statüsüz ve uluslararası sularmış gibi bir geçiş varsa o zaman 'açık' demektir. Şu anki durum daha farklı bir seyir izliyor" ifadelerini kullandı.
YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI VE PETROKİMYA MUAFİYETİ
Anlaşmanın teknik detaylarına ve ekonomik boyutuna vurgu yapan Doç. Dr. Kemal Olçar, "ABD; İran petrolü, sigorta ve taşımacılık faaliyetlerine muafiyet sağlıyor. Yaptırımlar kalkınca bu otomatik olarak devreye girecek. Özellikle petrolden ziyade petrokimya ürünlerine yönelik bir durum söz konusu. Bunlar taksitlendirilerek aktarılacak" sözleriyle Tahran'ın beklediği ekonomik nefes borusuna işaret etti.
ANLAŞMANIN ŞİFRELERİ: 4, 5, 10 VE 11. MADDELER
İran'ın masadaki şartlarını tek tek sıralayan Kemal Olçar, süreci şu sözlerle detaylandırdı:
"İran bir komisyon istiyor; ortak bir komisyon kurulsun ve maddelerin pratikte uygulanıp uygulanmadığını raporlasın diyorlar. Hatırlayalım; 4. madde ablukaydı ve kaldırılması gerekiyordu. 5. madde mayınların temizlenmesiyle ilgiliydi. 10. madde petrokimya ürünleri dahil ihracat muafiyetiydi, 11. madde ise dondurulmuş varlıkların iadesiydi. İran 'Bunlar olursa nihai anlaşma görüşmesine başlayacağız' diyor. Ayrıca bu konuda BM Güvenlik Konseyi'nden garantörlük istiyorlar. İran tarafının talepleri bu yönde."
