Dijital platformlardan telife karşı kirli ittifak! Ülke harekete geçti, Meta ve TikTok da Google'a yanaştı
Teknoloji devleri, insan emeğiyle ortaya konan haber ve eserlerden gelir elde ederken bu emeğin sahiplerine ödeme yapma gündeme geldiğinde itiraz ediyor. Endonezya'nın yayıncıları korumayı ve yapay zekâya telif kuralları getirmeyi amaçlayan düzenlemesini engellemek için Meta, Google ve TikTok birlikte harekete geçti. Ülkedeki bu girişim, yerli medyanın ve özgün haberciliğin korunması adına Türkiye'nin gündeminde olan Dijital Telif Yasası'nın bir an önce hayata geçirilmesinin öneminin altını çiziyor.
Endonezya, dijital platformların haber kuruluşlarının içeriklerinden yararlanmasına karşı yayıncıların haklarını güvence altına alacak ve yapay zekâ şirketlerinin telifli eserleri kullanmasına yönelik kurallar getirecek yeni bir yasal düzenleme hazırlıyor. Telif hakkı yasasında yapılması planlanan değişiklikle dijital platformların gösterdikleri haber içerikleri karşılığında yayıncılara ödeme yapması ve yapay zekâ sistemlerinin insan emeğiyle üretilen eserleri eğitim amacıyla kullanmasının belirli kurallara bağlanması hedefleniyor. Düzenlemenin kabul edilmesi hâlinde Endonezya, yapay zekâyı telif hakkı yasasına dahil eden Güneydoğu Asya'daki ilk ülke olacak.
Ancak yayıncıların ve eser sahiplerinin haklarını korumayı amaçlayan bu girişim, dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin tepkisini çekti. Meta, TikTok ve Google, milyarlarca dolarlık dijital platformların faaliyetlerini doğrudan etkileyebilecek yasa değişikliğine karşı çıkarak Endonezya yönetimine itirazlarını iletti.
EMEĞİN KARŞILIĞINI ÖDEMEK İSTEMİYORLAR
Google'ın Endonezya hükümet ilişkileri ve kamu politikalarından sorumlu yöneticisi Agung Pamungkas, platformların yayıncılara ait haber bağlantılarını göstermeleri karşılığında ödeme yapmasının Endonezyalıların haberlere erişimini kısıtlayacağını iddia etti. Meta'nın Endonezya kamu politikası sorumlusu Berni Moestafa ise ödeme zorunluluğunun yayıncıların okuyucu trafiğini, reklam gelirlerini ve abonelik kazançlarını olumsuz etkileyebileceğini ileri sürdü.
Google'ın kopya içerikleri öne çıkaran algoritma değişikliği dijital telif düzenlemesine ihtiyacı bir kez daha ortaya koyuyor. (Fotoğraf: A Haber arşiv)
BİR AYRICALIK DA YAPAY ZEKÂ İÇİN İSTEDİ
Moestafa, okuyucuları bir habere yönlendirmenin o haberi yeniden yayımlamakla aynı şey olmadığını savunarak düzenlemeye itiraz etti. Ancak teknoloji şirketlerinin bu itirazları, dijital platformların haber kuruluşlarının ürettiği içeriklerden yararlanırken yayıncıların ekonomik çıkarlarının nasıl korunacağı sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Sabah gazetesinden Alperen Cengiz'in haberine göre, parlamento oturumunda söz alan TikTok'un Endonezya kamu politikası yöneticisi Noudhy Valdryno da yapay zekâya ilişkin düzenlemelerin kapsamının daraltılmasını istedi. Valdryno, yapay zekânın yalnızca yardımcı bir araç olarak kullanıldığı durumlarda içeriklerin yapay zekâ tarafından üretildiğine ilişkin açıklama zorunluluğunun uygulanmaması gerektiğini savundu. TikTok temsilcisi ayrıca platformların telif hakkı sahipliğini veya kullanım lisanslarını güvenilir biçimde belirleyemeyeceğini öne sürerek dijital şirketlere hukuki koruma sağlayan "güvenli liman" hükümlerinin korunmasını talep etti.
Dünya genelinde hükümetler, yapay zekâ şirketlerinin insan emeğiyle ortaya çıkarılan eserleri hangi koşullarda kullanabileceğini tartışırken Endonezya'nın bu girişimi, teknoloji devlerinin sınırsız hareket alanına karşı eser sahiplerinin ve yayıncıların haklarını korumaya yönelik önemli bir sınav niteliği taşıyor.
GÖZLER DİJİTAL TELİF YASASI'NDA
Endonezya'nın teknoloji devlerine karşı attığı telif adımı, Türkiye'de de uzun süredir gündemde olan Dijital Telif Yasası'nın önemini bir kez daha ortaya koydu. Yerli medyanın ve özgün haberciliğin dijital platformların algoritmaları karşısında korunabilmesi için Türkiye'nin de vakit kaybetmeden harekete geçmesi gerekiyor. Dijital Telif Yasası ile Google ve Meta gibi küresel teknoloji şirketlerinin yayıncıların ürettiği haber içeriklerinden elde ettikleri ticari faydanın karşılığını ödemeleri hedefleniyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle platformların dijital yayıncılık üzerindeki etkilerinin denetlenmesi ve yayıncıların telif haklarının güvence altına alınması amaçlanıyor. Özellikle Google'ın arama motoru algoritmalarındaki değişikliklerin özgün haber içeriklerinin görünürlüğünü olumsuz etkilediği, buna karşılık kopya içeriklerin öne çıkabildiği yönündeki eleştiriler, dijital telif düzenlemesine duyulan ihtiyacı artırıyor.
