11 yıl sonra Washington'da Trump ve Şi zirvesi! Çin liderinden "cephe" mesajı

ABD Başkanı Trump, 3 günlük resmi ziyaret için Washington'a gelen Çin Devlet Başkanı Şi'yi askeri törenle karşıladı.

ABD Başkanı Trump, 3 günlük resmi ziyaret için Washington'a gelen Çin Devlet Başkanı Şi'yi askeri törenle karşıladı.

En üst düzey protokolün uygulandığı törende, Trump ile eşi Melania Trump, Şi ile eşi Peng Liyuan'ı kapıda karşılarken, iki lider tokalaştıktan sonra Beyaz Saray'dan içeri girdi.

İki lider arasındaki görüşmelerin ardından akşam saatlerinde Trump, Şi onuruna resmi bir yemek verecek.

Liderlerin cuma günü yeniden Beyaz Saray'da bir araya gelmesi bekleniyor.

Üst düzey bir ABD'li yetkiliye göre, perşembe günkü devlet yemeğine Jeff Bezos, Elon Musk, Sundar Pichai, Michael Dell, Jensen Huang, Sam Altman, Jane Fraser ve Tim Cook gibi önde gelen ABD'li iş dünyası temsilcileri katılacak.

Şi'nin ziyareti, "2015'ten sonraki ilk Washington ziyareti" olarak kayıtlara geçti.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve eşi Peng Liyuan, 23 Eylül 2026'da Maryland'deki Joint Base Andrews Hava Üssü'nde düzenlenen karşılama töreninde görüntülendi. (Win McNamee/Getty Images/AFP)

ABD Başkanı Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi, Beyaz Saray'da canlı yayında kameralar karşısına çıktı. Trump, Şi'yi ağırlamaktan büyük memnuniyet duyduğunu vurgulayarak, "Melania ve ben, Amerika'ya 2. kez resmi ziyaret gerçekleştiren ilk Çinli lider olan Devlet Başkanı Şi'yi Washington'da ağırlamaktan onur duyuyoruz." dedi.

TRUMP'TAN ÇİN'LE İŞ BİRLİĞİ MESAJI

2016'da ilk kez başkan olduğu dönemden bu yana iki ülkenin karşılıklı çıkarlarına dayalı ilişki kurduklarını dile getiren Trump, "Aramızdaki bu ilişkiden büyük gurur duyuyoruz." ifadesini kullandı. İki ülkenin birlikte başarabileceği çok şey olduğuna inandığını dile getiren ABD Başkanı, Amerikan deniz piyadelerinin Çin ordusundan aldığı "birlikte çalışmak" şeklindeki ifadeye atıf yaptı.

Trump, Çin ile "birlikte çalışabileceklerine" dikkati çekerek, "Devlet Başkanı Şi ve ben, ülkelerimiz için daha iyi bir gelecek inşa etmek üzere birlikte çalışmaya devam edeceğiz." diye konuştu.

ABD yönetiminin, Amerikalı çiftçiler ve hayvancılıkla uğraşanlara yeni pazar erişimi de dahil, daha dengeli ticaret ilişkisi kurulması konusunda çalıştığını anlatan Trump, bu konuları Şi ile görüşecekleri mesajını verdi. Şi ile görüşmelerinde, güvenlik, teknoloji ve "süper zeka" ile ilgili meseleleri de ele alacaklarını kaydeden Trump, "Bugün bu alanlarda alacağımız kararlar, önümüzdeki on yıllar boyunca barış ve refahı teşvik edebilir." yorumunu yaptı.

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i Maryland'deki Joint Base Andrews Hava Üssü'ne varışında karşıladı. (Brendan SMIALOWSKI / AFP)

Çin lideri, karşılaşma sonrası açılış beyanlarında, Başkan Trump ile karşışlıklı saygıya dayalı kişisel yakınlık kurduklarını belirterek, iki ülkenin ulusal koşulları farklı olsa da samimi, derinlemesine ve sürekli bir diyalog yoluyla birbirini daha iyi anlayabileceğini ifade etti.

ÇİN LİDERİNDEN "CEPHELEŞMEME" VURGUSU

Şi, "Çin ve ABD, işbirliğinden kazanacak, cepheleşmeden kaybedecektir. Rekabetten kaçınmamıza gerek yok ancak bu sağlıklı olmalı, sınırlar içinde tutulmalı. Ordularımız düzenli diyaloğu sürdürmeli ve kriz iletişimi ile önleme mekanizmalarını iyileştirmeli. Böylece Tukidides tuzağının üstesinden gelebiliriz." diye konuştu.

"TUKİDİDES TUZAĞI" NEDİR?

Şi'nin, iki ülke ilişkilerini tartışırken bir kez daha ABD'li tarihçi Graham Allison'ın, Antik Yunan tarihçisi Tukidides'in Sparta ve Atina kent devletleri arasındaki "hakim güç-yükselen güç" mücadelesine ilişkin tarihsel anlatısından hareketle bu mücadelenin kaçınılmaz bir çatışmaya dönüşüp dönüşmeyeceğini tartışırken kullandığı "Tukidides Tuzağı" kavramına gönderme yapması dikkati çekti.

Çin Devlet Başkanı, Trump'ın mayıstaki Çin ziyareti sırasında da "Çin ve ABD, 'TukididesTuzağı'ndan büyük güç ilişkilerinde yeni bir paradigma yaratabilir mi?" sorunu sormuştu.

"ÇİN VE ABD TARİHİ SORUMLULUK ÜSTLENMEKTEDİR"

Çin ile ABD'nin çıkarlarının birbiriyle derinden iç içe geçtiğine ve birlikte çalışabilecekleri çok geniş bir alan bulunduğuna işaret eden Şi, "Çin ve Amerika Birleşik Devletleri, iki büyük ülke olarak, insani kalkınmayı ve ilerlemeyi teşvik etme konusunda tarihi bir sorumluluk üstlenmektedir." değerlendirmesinde bulundu.

Şi, Çin-ABD işbirliğinin dünyadaki her sorunu çözemeyebileceğini fakat bu işbirliği olmadan dünyadaki sorunların çoğunu çözmenin zor olacağını anlattı. Çin ve ABD'nin yapay zeka alanında öncü ülkeler olduğunu vurgulayan Şi, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yapay zekayı iyilik amacıyla geliştirmek ve yönetmek, ayrıca yapay zekanın gelişiminin her zaman insan kontrolü altında olmasını ve insanların refahına hizmet etmesini sağlamak için hem yeteneğe hem de sorumluluğa sahibiz.

Çin kapılarını ardına kadar açık tutuyor ve ülkede yatırım yapmak ve iş kurmak isteyen Amerikan şirketlerini memnuniyetle karşılıyor. Çinli şirketlerin burada, Amerika Birleşik Devletleri'nde adil muamele görmesini ve birlikte çalışabilmemizi umuyoruz."

Şi, 23-25 Eylül tarihlerinde ABD'yi ziyaret ediyor. (Brendan SMIALOWSKI / AFP)

Reuters'a göre görüşmelerin temel amaçlarından biri, dünyanın en büyük üreticisi Çin ile en büyük tüketici ekonomisi ABD arasındaki ilişkilerde istikrar görüntüsü vermek.

Trump ve Şi'nin 2025'ten bu yana gerçekleştirdiği önceki iki görüşmede olduğu gibi bu zirvenin de titizlikle planlanmış bir diplomatik gösteri şeklinde yürütülmesi bekleniyor. Görüşmelerin sonunda ortak basın toplantısı düzenlenmesi yerine, iki ülkenin kendi kamuoylarına yönelik mesajlarını öne çıkaran ayrı açıklamalar yayımlaması bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Maryland'deki Joint Base Andrews Hava Üssü'ndeki karşılama töreninde, ABD milli marşı çalınırken üzerinden geçen bombardıman uçağına tepki verirken görüntülendi. (Brendan Smialowski / AFP)

Şİ, 11 YIL SONRA ABD'Yİ ZİYARET EDİYOR

ABD'ye son ziyaretini 2015'te yapan Şi, 11 yıl aradan sonra bu ülkeyi ziyaret ediyor.

Çin Devlet Başkanı Şi'nin Başkanı Trump ile ikili görüşmesinde, iki ülke arasındaki tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin ihracatı gibi ticari anlaşmazlıkların yanı sıra Orta Doğu'daki savaş ve yapay zeka güvenliği ele alınacak.

Liderlerin, ekonomik ve ticari anlaşmazlık konularında daha önce varılan geçici uzlaşmaları sürdürerek ilişkilerde istikrarı korumaya odaklanması bekleniyor.

Zirvenin önemli başlıklarından biri; İran ve Orta Doğu'daki savaş olacak. Çatışmaların, Hürmüz ve Babülmendeb boğazlarındaki enerji taşımacılığını aksatma ihtimali, küresel enerji güvenliği açısından endişe yaratıyor. ABD'nin Rusya ve İran'a yönelik yaptırımlarını genişletmesi de Çin ile yapılacak görüşmelerin ekonomik boyutunu etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Yapay zeka güvenliği de zirvenin gündeminde olacak. İki ülkenin, yapay zekanın oluşturabileceği risklere karşı bilgi paylaşımını ve olası tehditlere ilişkin erken uyarıyı içeren bir "yapay zeka diyaloğu" başlatması bekleniyor. Ancak ABD, yapay zeka güvenliğine yönelik risklerin kontrol edilmesine odaklanırken; Çin, daha kapsamlı bir küresel yapay zeka yönetimi oluşturulmasını savunuyor. Öte yandan ABD'li yapay zeka geliştiricisi şirketler, Çinli şirketlerinin "damıtma" adı verilen yöntemle kendi modellerinden veri çaldığını iddia ederek, Washington yönetiminden bunu engelleyecek tedbirleri almasını istiyor.

İki ülke daha önce de ticari anlaşmazlıkları geçici olarak azaltmaya yönelik adımlar atmış, karşılıklı tarifelerin ertelenmesi, nadir toprak elementleri üzerindeki ihracat kontrollerinin gevşetilmesi ve bazı ticari kısıtlamaların ertelenmesi konusunda anlaşmıştı.

Trump'ın mayısta Çin'e yaptığı ziyarette, iki ülke arasında ticaret ve yatırım kurullarının kurulması, bazı ürünlerde tarife indirimlerinin görüşülmesi ve Çin'in ABD'den yolcu uçağı alması gibi konularda anlaşmalara varılmıştı.