AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, Kanada’nın Avrupa Birliği’nin ilk “ortak üyesi” olması için kapının açılmasını önerdi

Avrupa Birliği ile Kanada arasındaki ilişkiler, Washington-Ottawa hattında büyüyen ticaret geriliminin gölgesinde yeni bir aşamaya taşınıyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı 2026 Avrupa Birliği'nin Durumu konuşmasında, Kanada Başbakanı Mark Carney'nin de salonda bulunduğu sırada dikkat çeken bir öneri ortaya koydu.

Von der Leyen, Kanada'nın Avrupa Birliği'nin ilk "ortak üyesi" olması için kapının açılmasını istedi.

"Kanada'nın Avrupa Birliği'nin ilk ortak üyesi olması için kapıyı açmak üzere sizinle çalışmak istiyorum."

Von der Leyen, önerinin yalnızca ekonomik değil, Avrupa'nın değişen küresel dengeler karşısında yeni ortaklıklar kurma stratejisinin parçası olduğunu söyledi.

Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Strazburg'da Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı Avrupa Birliği'nin Durumu konuşmasına katılırken von der Leyen ile sohbet etti. (REUTERS)

WASHINGTON'LA TİCARET SAVAŞI KANADA'YI AVRUPA'YA YAKLAŞTIRDI

Brüksel'in teklifinin zamanlaması dikkat çekiyor.

Kanada ile ABD arasındaki ilişkiler, Trump yönetiminin uyguladığı tarifeler ve iki ülke arasındaki ticaret müzakerelerinin çökmesiyle son dönemde ciddi biçimde gerildi.

Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD ile ilişkilerde yaşanan dönüşüm karşısında ülkesinin ekonomik ortaklıklarını çeşitlendirme politikasını öne çıkardı. Ottawa, ABD dışındaki ticaretini önümüzdeki 10 yılda iki katına çıkarmayı hedefliyor.

Anadolu Ajansının aktardığına göre ABD'nin Kanada ürünlerine yönelik yeni tarifeler getirmesi ve Ottawa'nın buna karşılık vermesi, iki ülke arasındaki gerilimi daha da artırdı. Washington'ın yaklaşık 20 milyar dolarlık Kanada ürününe yüzde 50'ye varan gümrük vergileri uygulama kararı sonrasında Ottawa da karşı tarifeler açıklamıştı.

Bu tablo, Kanada'nın Avrupa ile ilişkilerini derinleştirme arayışını daha da önemli hale getirdi.

CARNEY: "AB ÜYESİ OLMAK İSTEMİYORUZ"

Ancak Ottawa'nın hedefi Avrupa Birliği'ne tam üyelik değil.

Başbakan Carney, Kanada'nın AB'ye katılmak istemediğini açıkça belirterek "benzersiz bir ittifak" aradıklarını söyledi.

Carney'nin yaklaşımına göre Kanada, Avrupa ile ekonomik, siyasi ve stratejik bağlarını güçlendirmek; ancak ülkenin bağımsızlığını ve karar alma mekanizmalarını korumak istiyor. Anadolu Ajansına göre "ortak üye" ifadesi de Kanada'nın sunduğu kesinleşmiş bir model değil; değerlendirilen seçeneklerden biri.

Reuters da Carney'nin Avrupa ile daha yakın bir ilişki arayışını, Kanada'nın ABD'ye olan ekonomik bağımlılığını azaltma hedefiyle ilişkilendiriyor. Kanada, ABD dışındaki ticaretini önümüzdeki on yılda iki katına çıkarmayı hedefliyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 16 Eylül 2026'da Fransa'nın doğusundaki Strazburg'da Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda yıllık Avrupa Birliği'nin Durumu konuşmasını yaptı. (AFP)

AVRUPA'DAN TRUMP'A KARŞI YENİ DENGE ARAYIŞI

Von der Leyen'in açıklaması da bu nedenle yalnızca Kanada'ya yönelik ekonomik bir teklif olarak görülmüyor.

AB Komisyonu Başkanı, Avrupa'nın Rusya, Çin ve ABD ile yaşanan jeopolitik ve ekonomik rekabet ortamında yeni ve güvenilir ortaklıklara ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Von der Leyen, Kanada ile Avrupa'nın Ukrayna, savunma, kritik ham maddeler, tedarik zincirleri, yapay zeka ve iklim değişikliği gibi konularda benzer yaklaşımlara sahip olduğunu belirtti.

Reuters, AB'nin bir yandan Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle güvenlik baskısıyla karşı karşıya olduğunu, diğer yandan Trump yönetiminin ticaret politikaları ve Çin'le rekabet nedeniyle yeni ortaklık arayışına girdiğini aktarıyor.

Von der Leyen ise özellikle şu mesajı verdi:

"Bu ortaklık başka birine karşı değil, ortak gücümüz için."

Dolayısıyla Brüksel, Kanada ile yakınlaşmayı resmi olarak ABD karşıtı bir ittifak şeklinde tanımlamıyor.

KANADA'NIN ABD'YE EKONOMİK BAĞIMLILIĞI AZALTILACAK

Kanada'nın Avrupa'ya yönelmesinin arkasında önemli bir ekonomik gerçek bulunuyor.

Kanada ihracatının yaklaşık yüzde 70'i ABD'ye gidiyor. Carney yönetimi, Washington'a olan bu bağımlılığı azaltmak için Avrupa ve diğer pazarlarla ticareti büyütmeyi hedefliyor.

Carney'nin hükümeti, ABD ile yaşanan son gerilimin ardından ticaret ortaklarını çeşitlendirmeyi temel ekonomik stratejilerinden biri haline getirdi.

Kanada Başbakanı, ABD ile ilişkilerin artık eskisi gibi olmayacağını belirterek ülkesinin ekonomik bağımsızlığını güçlendirmesi gerektiğini savundu.

Kanada'nın ABD'den bazı ithalat ürünlerine getirdiği yeni gümrük vergileri yürürlüğe girecek Kanada'nın Ontario eyaletindeki Windsor ile ABD'nin Michigan eyaletindeki Detroit'i birbirine bağlayan Gordie Howe Uluslararası Köprüsü'nden bir kamyon ABD'ye geçiyor. Kanada, 25 Ağustos 2026'da ABD mallarına yüzde 15 ila 50 arasında karşılıklı gümrük vergileri açıklamıştı. (AFP)

SAVUNMADA DA YENİ CEPHE: KANADA AVRUPA'YA YAKLAŞIYOR

Yakınlaşma yalnızca ticaretle sınırlı değil.

Kanada, Avrupa'nın savunma alanındaki girişimlerine de dahil olmaya başladı. Anadolu Ajansına göre Kanada, bu yıl AB'nin SAFE savunma programına katılabilen ilk Avrupa dışı ülke oldu.

150 milyar avroya kadar finansman öngören program, ortak savunma tedariki ve Avrupa savunma sanayisinin güçlendirilmesini amaçlıyor.

Von der Leyen de Kanada ile Avrupa'nın savunma sanayilerinin daha fazla entegre edilmesini, teknoloji alanında ortaklık kurulmasını ve Arktik bölgesinin ortak bir proje haline getirilmesini önerdi.

ENERJİ, KRİTİK MADENLER VE YAPAY ZEKA İÇİN YENİ ORTAKLIK

AB'nin Kanada'ya ilgisinin bir başka boyutunu ise stratejik kaynaklar oluşturuyor.

Von der Leyen; enerji, kritik mineraller, bataryalar, yapay zeka, kuantum teknolojileri, siber güvenlik ve ekonomik güvenlik alanlarında Kanada ile daha kapsamlı işbirliği yapılması gerektiğini söyledi.

Özellikle kritik ham maddeler konusunda Avrupa'nın Çin'e bağımlılığını azaltmak istediği bir dönemde Kanada önemli bir ortak olarak öne çıkıyor.

Von der Leyen, AB'nin birçok kritik ham maddede Çin'e yüzde 80'den fazla, bazı nadir toprak elementlerinde ise yüzde 90 oranında bağımlı olduğunu belirtti.

Bu nedenle Brüksel, Kanada ile yeni bir kritik ham madde tedarik zinciri oluşturmayı da hedefliyor.

ÇİN'E DE MESAJ: "KIRILMA NOKTASINDAYIZ"

Von der Leyen'in konuşmasında Çin de önemli bir yer tuttu.

AB'nin Çin'le ticaret açığının günlük yaklaşık 1 milyar avroya ulaştığını belirten von der Leyen, Avrupa'nın Pekin'le diyaloğu sürdürmek istediğini ancak bu görüşmelerin somut sonuç vermesi gerektiğini söyledi.

Avrupa Komisyonu Başkanı, Çin'e olan kritik ham madde bağımlılığının da azaltılması gerektiğini vurguladı.

Bu tablo, Brüksel'in yalnızca Washington'a karşı değil, Çin'e karşı da ekonomik ve teknolojik bağımsızlık arayışını hızlandırdığını gösteriyor.

Kanada ve ABD bayrakları, 12 Eylül 2026 Cumartesi günü Ottawa'daki bir stadyumun üzerinde dalgalanıyor. (AP)

YAPAY ZEKA VE TEKNOLOJİDE KUZEY AMERİKA ORTAKLIĞI

Von der Leyen, yapay zekayı Avrupa'nın karşı karşıya olduğu ikinci büyük "kırılma noktası" olarak tanımladı.

AB'nin yapay zeka güvenliği konusunda Kanada ve İngiltere ile daha yakın çalışmasını isteyen von der Leyen; yapay zeka modellerinin değerlendirilmesi, doğrulanması, erken uyarı sistemleri ve güvenlik standartları konusunda ortaklık kurulmasını önerdi.

Bununla birlikte Avrupa'nın kritik teknolojilerde dışa bağımlı kalmaması gerektiğini belirterek, özellikle ulusal güvenlikle bağlantılı alanlarda kendi teknolojik kapasitesini geliştirmesi gerektiğini söyledi.

"ORTAK ÜYELİK" HENÜZ HUKUKİ BİR STATÜ DEĞİL

Brüksel'in Kanada için ortaya attığı "associate member" yani "ortak üye" modeli henüz AB hukukunda tanımlanmış bir statü değil.

Dolayısıyla Kanada'nın AB'ye 28'inci üye olarak katılması söz konusu değil.

Reuters'a göre AB ülkelerinin von der Leyen'in önerisini hayata geçirip geçirmeyeceği henüz belli değil. AB içinde bu tür esnek üyelik modellerine ilişkin hukuki ve siyasi soru işaretleri bulunuyor. Bir AB diplomatı da önerinin tam olarak ne anlama geldiğinin henüz net olmadığını söyledi.