İspanya sokakları karıştı: Onlarca kişi gözaltında! Erken seçim öncesi dış müdahale şüphesi

İspanya'da konut krizi ve maaş artışı talepleri nedeniyle 14 yıl aradan sonra ilk kez düzenlenen genel grevde sokaklar karıştı. Ülke genelinde tansiyon yükselirken 50'den fazla kişi gözaltına alındı, en az 25 kişi yaralandı. Ulaşımdan sağlığa kadar hayatın durma noktasına geldiği ülkede yüz binlerce kişi meydanlara inerken, kritik erken seçim öncesinde gerçekleşen büyük protestoların siyasi yankıları ve arka planı A Haber canlı yayınında ele alındı.

YÜZ BİNLER SOKAKTA

İspanya'da genel grev kapsamında farklı şehirlerde düzenlenen kitlesel gösterilerde gözaltına alınanların sayısının 50'yi aştığı açıklandı. İçişleri Bakanlığı kaynaklarından edinilen bilgilere göre, Ulusal Polis ve Jandarma birimleri yerel saatle 17.00 itibarıyla ülke genelinde toplam 919 olay kaydetti.

Olayların ve eylemlerin yoğunlaştığı Madrid, Barselona, San Sebastian, Vitoria, Malaga, Almeria, Granada, Zamora, Valensiya, Valladolid ve Alicante'nin yanı sıra Navarra ve Rioja bölgelerinde gözaltı sayısı 50'yi aştı. Katalonya, Bask, Madrid ve Endülüs bölgelerinde stratejik yollar kapatılırken, toptancı halleri ile liman girişlerinin eylemciler tarafından bloke edilmesi dikkat çekti. Güvenlik güçleri ile göstericiler arasında çıkan sert arbedelerde en az 25 kişinin yaralandığı bildirildi.

(Fotoğraf: AA)

GREVİN AĞIR FATURASI

Genel grevin etkileri özellikle sanayi, sağlık ve ulaştırma sektörlerinde ağır hissedildi. Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre, hava ulaşımında 332 uçuş iptal edilirken uzun mesafeli tren seferlerinin yüzde 24'ü durduruldu. Banliyö hatlarında da büyük aksamalar yaşandı.

(Fotoğraf: AA)

SENDİKALARDAN "TARİHİ KATILIM" ÇAĞRISI

İspanya'da 14 yıl aradan sonra ilk kez gerçekleştirilen genel grevde işçi ve kiracı sendikaları, barınma krizine kalıcı çözüm bulunması ve maaşların iyileştirilmesi taleplerini öne çıkardı. Genel İşçi Sendikası (UGT), İşçi Komisyonları (CCOO) ve Genel İşçi Konfederasyonu (CGT) dahil 8 sendika, başta Katalonya bölgesi olmak üzere greve katılımın yüksek seviyede gerçekleştiğini duyurdu.

UGT ve CCOO sendikaları, konut krizinin en derin hissedildiği Kantabria, Katalonya ve Endülüs gibi sahil bölgelerinde katılımın üst düzeyde olduğunu bildirdi. Martorell'deki Seat ile Navarra'daki Volkswagen fabrikalarında üretimin tamamen durduğu, Endülüs yerel kanalı Canal Sur'un dahi grev nedeniyle yayın yapamadığı belirtildi.

Madrid Kiracılar Sendikası Sözcüsü Alicia del Rio, "Tarihi bir gün. Yüzlerce insan bugün tüm şehirlerde sokaklarda gösteri yapıyor. Yaşam pahalılığına rağmen barınma hakkı ve makul ücret talebinde bulunuyor. Bu talepler tüm hükümetlere, işverenlere ve rantçılara karşıdır. Halkın gücü karşısında hiçbir hükümet duramaz." sözleriyle kararlılık mesajı verdi.

Ülke çapındaki büyük gösteriler kapsamında Madrid'de 120 bin, Barselona'da ise 50 bin kişi sokağa çıktı.

(Fotoğraf: AA)

SAĞ MUHALEFET VE İŞ DÜNYASINDAN TEPKİ

İspanya İşverenler ve Sanayiciler Konfederasyonu (CEOE) ise greve katılımın sınırlı olduğunu savundu. Konfederasyondan yapılan açıklamada, "Greve katılım çoğu bölge ve sektörde düşük seviyede. Ancak sendikaların yoğun olduğu bölgelerde biraz daha yüksek diyebiliriz." ifadelerine yer verildi.

CEOE verilerine göre en belirgin kriz yolcu taşımacılığında yaşanırken seyahat acenteleri, otel ve restoranlar süreçten asgari düzeyde etkilendi.

Muhalefetteki sağ partiler, eylemlerin sol sendikalar tarafından finanse edildiğini ve hükümet destekli bir operasyon olduğunu öne sürdü. Genel grevin fiyaskoyla sonuçlandığını savunan muhalefet cephesi, elektrik tüketimindeki düşüşün yalnızca yüzde 4,9'da kaldığını ve bu oranın önceki genel grevlerle karşılaştırıldığında oldukça yetersiz olduğunu kaydetti. Grevin 29 Kasım'da yapılacak erken genel seçimlerin hemen öncesine denk gelmesi, siyasi gerilimi daha da tırmandırdı.

(Fotoğraf: ahaber.com.tr / ekran görüntüsü)

GÖSTERİLERİN ARKA PLANI VE POLİS MÜDAHALESİ

Barselona ve Madrid sokaklarının aniden karışması, yüz binlerce kişinin meydanlara inmesi ve eylemlerin bu denli çatışmalı geçmesinin önceden öngörülüp öngörülmediğine ilişkin soruyu yanıtlayan AA Madrid Temsilcisi Şenhan Bolelli, genel grevin merkezinde konut krizinin bulunduğunu vurguladı.

Bolelli, "İspanya bugün genel grevde. Genel grevin ana sebebi de konut krizi. Konut krizi son bir iki aydır İspanya'nın ana gündeminde. Hükümet, konut krizine karşı çözüm üretmekte zorlanınca ve mecliste yeterli desteği bulamayınca erken seçim kararı almıştı. Zaten 29 Kasım'da İspanya erken seçime gidecek. Bu nedenle erken seçimden çok kısa bir süre önce işçi sendikalarının da desteğiyle genel greve gidildi. Sendikalar, konut krizine çözüm bulunmasının yanı sıra maaş artışlarının da yapılması gerektiğini savunuyor. Çünkü konut krizi tüm Avrupa'da, özellikle de İspanya'da gündemde olan bir konu. İspanyollar için yalnızca konut krizine çözüm bulunması yeterli değil. Kiralar ve ev fiyatları çok yükseldi ancak maaşlar aynı oranda artmadı. Bu nedenle maaşların da yükselmesi gerektiğini savunarak genel greve gittiler." dedi.

Gün içerisinde yaşanan atmosferin akşam saatlerine doğru değiştiğini aktaran Şenhan Bolelli, şu ifadeleri kullandı:

"Gün içerisinde aslında oldukça sakin bir ortam vardı. Genel grevin gerektirdiği rutin gösteriler ve olaylar yaşandı. Saat 18.00 civarına kadar ülke genelinde 50'ye yakın gözaltı vardı. Gösterilerde 20-25 kişinin yaralandığı söylendi. Ancak akşam saatlerinde Barselona ve Madrid'de çok büyük katılımlı gösteriler gerçekleşti. Bunlar zaten planlı gösterilerdi. Madrid'de hükümete göre 120 bin, sendikalara göre ise 600 bin kişi yürüdü. Barselona'da da yüz binlerce kişinin sokağa çıktığını söyleyebiliriz. Ancak gösterilerin son aşamasında, eylemlerin bittiğini düşündüğümüz dakikalarda polisin bazı engellemeleri oldu. Eylemciler ve İspanyol halkı da buna tepki gösterdi. Gün içerisinde polisin de oldukça şiddet uyguladığını söylemek gerekiyor."

(Fotoğraf: ahaber.com.tr / ekran görüntüsü)

Polisin sert müdahalesinin arka planında Avrupa genelinde artan sokak hareketliliğinin bulunduğunu belirten Bolelli, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bunların arkasındaki temel neden, son aylarda başta Fransa olmak üzere Avrupa'nın birçok yerinde sokak şiddeti eylemlerinin artmasıydı. Barselona ve Bilbao gibi İspanya'nın bazı şehirlerinde de geçtiğimiz haftalarda benzer olaylar yaşanmıştı. Bu nedenle greve destek vermek amacıyla gösterilere katılanlar arasında şiddet içerikli eylemlere hazırlık yapan bazı grupların bulunduğu belirtildi. Buna karşılık İspanyol polisinin pek alışık olmadığımız şekilde hem Barselona hem de Madrid'de çok ciddi önlemler aldığı, insanların üstünü aradığı ve gösterileri engellemeye çalıştığı görüldü. Normalde polis, şiddet olmadığı sürece göstericilere müdahale etmez. Ancak bugünkü genel grevin sonundaki gösterilerde polisin biraz daha sert davrandığını belirtmek gerekiyor. 50 olarak açıklanan gözaltı sayısı, akşam saatlerinde çıkan olayların ardından muhtemelen bir iki katına kadar çıkacaktır. İspanya'daki genel grevin olaylı sona erdiğini söyleyebiliriz."

DIŞ MÜDAHALE İDDİALARI VE BÖLGESEL GELİŞMELER

Seçim sürecinde İspanya'daki kitlesel hareketlilikte dış müdahale ihtimalinin bulunup bulunmadığı ve bu konunun kamuoyunda tartışılıp tartışılmadığına ilişkin değerlendirmelerde bulunan AA Madrid Temsilcisi Şenhan Bolelli, şu açıklamayı yaptı:

"İspanya seçime gideceği için, takdir edersiniz ki seçim ortamında dış müdahale konuları her zaman gündemde. Bu durum yalnızca gösterilerle ilgili değil. Örneğin İspanya'ya son beş haftada Kanarya Adaları üzerinden yaklaşık 8 bin düzensiz göçmen geldi. Bunların şu anda bu kadar kolay şekilde Kanarya Adaları'na ulaşması da bir şekilde dış etken olarak gösteriliyor. Biliyorsunuz, İspanya'nın dış politikasında Başbakan Sánchez, Filistin'e verdiği destek ve İsrail'e karşı aldığı tavırla öne çıkıyor. Aynı zamanda ABD Başkanı Trump ile görüşmeyen tek Avrupa lideri olduğunu da söyleyebiliriz. Görevde kaldığı 8 yıl boyunca Trump ile ikili bir görüşme gerçekleştirmedi. Bu nedenle ABD, İsrail ve komşusu Fas dahil olmak üzere İspanya'nın dış politikasında sosyalist hükümeti istemeyecek çok sayıda faktör ve ülke var. Bunlar resmî olarak doğrulanmasa da basında yazılıyor ve sosyal medyada sıkça dile getiriliyor. Ancak bunların iddia aşamasında olduğunu söylemek gerekiyor. İspanya'nın ABD ve İsrail ile arasının iyi olmadığını ise bütün dünya zaten biliyor."

SÁNCHEZ VE SOL TABANIN TAVRI

Melih Altınok'un, Sánchez taraftarlarının yaşananları nasıl karşıladığı ve hükümetin sol kesim ile sendikaları karşısına almış gibi bir toplumsal algının oluşup oluşmadığı yönündeki sorusunu yanıtlayan Şenhan Bolelli, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bu durum genel siyasetin çok fazla içinde yer almıyor. İşçi sendikalarında genellikle sol görüşlü sendikalar genel greve destek verdi ve eylemlere öncülük etti. Bu nedenle muhalefetteki sağ ve aşırı sağ partiler, genel grevin sol partilerin bir seçim tuzağı olduğunu iddia ediyor. Oysa hükümet konut krizine çözüm üretmek istiyor. İspanya tarihinde asgari ücreti arka arkaya en fazla üç kez artıran hükümet Sánchez hükümeti oldu. Maaş artışı konusunda da Sánchez'in en yapıcı başbakanlardan biri olduğu biliniyor. Dolayısıyla genel grevi düzenleyen sendikalar her ne kadar 'Tüm hükümetlere, işverenlere ve rantçılara karşıdır.' açıklamasını yapsa da İspanya'nın mevcut siyasi yapısında konut krizine çözüm ve maaş artışı isteyen hiç kimse doğrudan Sánchez'e karşı değil. Çünkü mevcut siyasetçiler arasında onlara en fazla destek veren isim hâlâ soldaki Sánchez gibi görünüyor."

(Fotoğraf: ahaber.com.tr / ekran görüntüsü)

EYLEMLER HÜKÜMET KARŞITI MI, SEÇİM YATIRIMI MI?

Protestoların doğrudan iktidara yönelik olmaktan ziyade, muhalefetin de iddia ettiği gibi Sánchez'in mecliste bulamadığı desteği sokak gücüyle arkasına alma hedefi taşıyan bir seçim stratejisi olup olmadığı sorusunu yanıtlayan AA Madrid Temsilcisi Şenhan Bolelli, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Bu doğru bir yorum. Artıları ve eksileri olabilir ancak genel anlamda bahsettiğiniz yoruma ben de katılıyorum. Çünkü İspanya'daki sendikalar sonuçta Sánchez'i destekleyen örgütler. Sánchez de insanların seferber olmasını, sokağa çıkmasını ve grev haklarını en iyi şekilde kullanmalarını sıkça dile getirdi. Bu nedenle genel grevin hükümet karşıtı bir imajı olmadığını söylemek gerekiyor."

Şiddet eğilimli marjinal gruplara da dikkat çeken Şenhan Bolelli, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Şiddet olaylarını hiç kimse tasvip etmiyor. Ne Sánchez ne de başka bir siyasi parti bu olayları destekliyor. Fransa'daki lise öğrencilerinin eylemleri bütün Avrupa'ya yayılınca İspanya'da da bunun bağlantıları ortaya çıktı. Geçtiğimiz haftalarda benzer yağmalamaların yaşanmasının beklendiği gösteriler organize edilecekti. Ancak İspanyol polisi sokakta siyah giyinmiş herkesi tek tek arayarak kimlik tespiti yaptı ve yağmalama eylemlerinin önüne geçti. Genel grev sırasında da bu tür grupların bulunduğu biliniyordu. Polisin sert tavrı sendikacılara değil, doğrudan bu gruplara yönelikti."

(Fotoğraf: ahaber.com.tr / ekran görüntüsü)

BAŞKENTTE GÜVENLİK DURUMU VE ERKEN SEÇİM HESAPLARI

Sahadaki güvenlik ortamına ve hayatın felç olup olmadığına ilişkin gözlemlerini aktaran AA Madrid Temsilcisi Şenhan Bolelli, şu ifadeleri kullandı:

"Hayat yalnızca belirli noktalarda aksıyor. Madrid'in merkezinde Gran Vía olarak bilinen büyük bir alışveriş caddesi var. Buradaki dükkânların tamamı güvenlik gerekçesiyle kepenk indirdi. Ancak o caddeye gitmezseniz grev veya gösterilerle ilgili hiçbir şey hissetmiyorsunuz. Büyükşehirlerde gösterilerin yapıldığı meydanlar ve bulvarlar bellidir. İnsanlar eylemlerini bu noktalarda gerçekleştiriyor."

Erken seçim kararına ve konut krizinin sandığa etkisine de değinen Şenhan Bolelli, analizini şu sözlerle tamamladı:

"İspanya seçimlere gideceği için Sánchez aslında akıllı bir hamle yaptı. Gerek göçmen krizi gerekse iç politikadaki baskılar son dönemde çok artmıştı. Konut krizi ise ilk defa Sánchez'in rüzgârı arkasına almasını sağladı. Konut krizi, tam da erken seçime gitmek için arayıp bulamadığı bir konuydu. Seçimler yalnızca 4-5 ay öne alındı. Dolayısıyla konut krizi üzerinden gerçekleştirilen bu kitlesel gösteriler, her zaman Sánchez'e ve sol partilere yarayan gelişmelerdir."