Trump'tan Herzog'a "Bibi'nin işini bitir" talimatı mı? Hükümet kurma görevi en büyük rakipte

İsrail'de Netanyahu'nun siyasi geleceği tartışılırken Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un hükümeti kurma görevini Gadi Eisenkot'a vermesi, ABD seçimlerinin ardından Washington-Tel Aviv hattındaki dengeleri yeniden gündeme taşıdı. Emekli Tuğgeneral Dr. Hüseyin Fazla, Akademisyen Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger ve Gazeteci Dr. Murat Özer bölgenin nabzını A Haber'de tuttu.

TEL AVİV'DE EISENKOT DÖNEMİ VE NETANYAHU'NUN ÇARESİZLİĞİ

İsrail bürokrasisinin hem askerî hem de siyasi kademelerinde görev yapmış olan Gadi Eisenkot, geçmişte Gazze ve Batı Şeria'da uygulanan Dahiye Doktrini'nin mimarı olarak biliniyor. Eisenkot'un görevi 8 Kasım saat 17.00 itibarıyla devralacağı belirtilirken, hükümeti kurması için tanınan 28 günlük yasal sürecin İsrail'in işgal ve yayılmacı politikalarına nasıl yansıyacağı tartışma konusu oldu.

Süreci değerlendiren Emekli Tuğgeneral Dr. Hüseyin Fazla, seçim öncesinde de Netanyahu'nun gitmesi durumunda İsrail'in katliamcı, yayılmacı, işgalci, ilhakçı ve yerleşimci politikalarının köklü biçimde değişmeyeceğini dile getirdiklerini hatırlattı.

Fazla, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Netanyahu, aşırı sağdan biraz daha merkeze yakın bir çizgide görünmesine rağmen kabinesinde Smotrich ve Ben-Gvir gibi Filistinlileri adeta insan olarak görmeyen ultra-Ortodoks figürlere yer veriyor. Yeş Atid partisinin lideri Eisenkot ise bu radikal isimleri dışlayan bir anlayışa sahip. Radikal bir çizgiden ziyade hem Yahudiliğin korunduğu hem de demokrasinin işlediği bir İsrail modeli hedefliyor ve bu ilkelerden vazgeçilmemesi gerektiğini savunuyor.

Netanyahu, seçim öncesinde Trump'la birlikte hareket ederek savaşı yeniden başlattı ve tıpkı Zelenski gibi seçimleri yaptırmama hesabına girişti. Ancak bu plan tutmadı. Artık kritik eşik aşıldı ve Netanyahu'nun hamle alanı kalmadı. Netanyahu şu sıralar Cumhurbaşkanı Herzog'un hükümeti kurma görevini Eisenkot'a vermemesi ve bir milli mutabakat hükümeti kurulması yönünde çağrıda bulunuyor. Ancak bu talebi kabul eden kimse yok.

Yaşananlar artık İsrail sınırlarını aşmış durumda. ABD seçimlerindeki temel belirleyicilerden biri de İsrail'in peşine takılarak İran'a yönelik saldırı sarmalına girilmesiydi."

HERZOG İLE NETANYAHU ARASINDAKİ DERİN ÇATLAK

Herzog'un, yolsuzluk davalarıyla karşı karşıya olan Netanyahu ile yola devam etmek istememesinde ABD'nin baskısının da kritik rol oynadığı yönündeki değerlendirmelerin ardından sözlerini sürdüren Dr. Hüseyin Fazla, Netanyahu'nun hem siyasi hem de hukuki açıdan sıkıntılı bir profil çizdiğini belirtti.

Fazla, şu ifadeleri kullandı:

"Netanyahu kriminal bir vaka hâline geldi. Yalnızca hakkındaki suçlamalar değil, 29 Aralık 2022'den bu yana devreye soktuğu yargı paketiyle ülkedeki tüm yetkileri iktidarın tekelinde toplayarak ömrünün sonuna kadar koltukta kalabileceği bir düzen kurmaya çalıştı. Ancak 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırılarından önce her hafta sonu 1,5 milyon insanın sokaklara dökülerek Netanyahu aleyhinde gösteriler düzenlediğini ve Cumhurbaşkanı Herzog'un yüksek mahkemenin bağımsızlığını korumak adına bu kitlelerin yanında durduğunu unutmamak gerekir.

Eisenkot ise yayımladığı dört temel ilke kapsamında Hamas'ın terör örgütü olduğunu ve Gazze'den tamamen temizlenmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca Haredi Yahudilerinin askere alınması meselesinde de herkesin doğrudan üniforma giymesi gerekmese bile savunma ve sivil alanlarda devlet hizmetinde bulunmasını zorunlu kılan bir formül öngörüyor."

KOALİSYON GÖRÜŞMELERİ VE ARAP PARTİLERİNİN ROLÜ

Koalisyon matematiğindeki kritik pazarlıkları değerlendiren Akademisyen Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger, Eisenkot'un yürüttüğü temaslara dikkat çekti.

Ülger, şu ifadeleri kullandı:

"Eisenkot, Arap partileriyle doğrudan görüştü. Arap partileri, kabinede bizzat yer almayacaklarını ancak dışarıdan güvenoyu vereceklerini bildirdi. Ancak hem Yeş Atid içerisinde hem de koalisyon bloku nezdinde Filistin kökenli partilerin sunacağı bu desteğe sert biçimde karşı çıkan kesimler bulunuyor. Dolayısıyla 28 günlük hükümet kurma sürecinde müzakereler oldukça çetin geçecektir."

Resmî kararın açıklanmasıyla birlikte Eisenkot'a tanınan 28 günlük yasal süreye ek olarak 14 günlük bir sürenin daha verilmesi, koalisyon görüşmeleri ve parlamenter gelenekler açısından dikkat çekici bir aşama olarak kayıtlara geçti.

TRUMP'TAN HERZOG'A "NETANYAHU'NUN İŞİNİ BİTİR" TALİMATI MI?

Netanyahu seçimlerde birinci parti çıkmasına rağmen Herzog'un hükümeti kurma görevini doğrudan Eisenkot'a vermesinin perde arkasını değerlendiren Gazeteci Dr. Murat Özer, bu tablonun temel nedeninin ABD seçimleri olduğunu vurguladı.

Özer, şu çarpıcı değerlendirmelerde bulundu:

"Buradaki asıl belirleyici faktör ABD seçimleridir. Trump'ın bu konuda nasıl bir tavır takınacağı merak ediliyordu. Trump, Netanyahu figürünün İsrail'e bölgede kazandırdığı olumsuz imajın mutlaka tasfiye edilmesi gerektiğine inanıyor.

Eisenkot'un askerî geçmişi ve ortaya koyduğu doktrinler eleştirilebilir. Ancak İsrail'in kurucu liderlerinin tamamı bu çizgiden gelmiştir. Şimon Peres ve Nobel Barış Ödülü alan İzak Rabin de geçmişte Haganah örgütü bünyesinde yer almış militanlardı. Buna rağmen Yaser Arafat ile masaya oturarak Filistin Devleti'nin özerk bir yapı olarak tanınmasının önünü açtılar. Rabin ise bunun bedelini hayatıyla ödedi.

Eisenkot dönemi de benzer bir dönüşümü beraberinde getirebilir. İsrail'deki liderlerin ideolojik kodları bellidir. Ancak 250 milyonluk bir Arap coğrafyasının merkezinde sonsuza kadar katı Netanyahu politikalarıyla varlık gösteremezsiniz.

ABD ara seçimlerinin ardından Trump'ın pozisyonu netleşti. İsrail Cumhurbaşkanı'na, Netanyahu'nun tasfiye edileceği bir formülün hazırlanması talimatını verdi. Görev de tam olarak bu Amerikan planı doğrultusunda Eisenkot'a tevdi edildi."

TEL AVİV TRUMP ÜZERİDEN ETKİSİZ

Analizlerinde İran boyutunun da doğru okunması gerektiğinin altını çizen Dr. Murat Özer, Trump'ın Tel Aviv tarafından yönlendirildiği yönündeki iddiaları reddetti.

"TRUMP'I NETANYAHU KANDIRMADI"

Özer, sözlerini şöyle tamamladı:

"İran konusunda Trump'ın İsrail tarafından kandırıldığı yönündeki tezler gerçeği yansıtmıyor. George W. Bush döneminden bu yana İran, Amerikan dış politikasında 'şer ekseni' olarak tanımlanmıştır. Irak müdahalesinden bugüne kadar Cumhuriyetçiler başta olmak üzere Amerikan müesses nizamı açısından İran, 30 yıldır bu şer ekseninin ana unsurudur.

İster Demokratlar ister Cumhuriyetçiler iktidarda olsun, Amerikan devlet politikasının temel amacı İran rejiminin etkisizleştirilmesi ve nükleer silah kapasitesine ulaşmasının kesin olarak engellenmesidir."