Türk devletlerinden 163 maddelik Ankara Bildirisi: Savunmadan uzaya, Zengezur'dan KKTC'ye kritik kararlar

Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlığında Ankara'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'nin ardından yayımlanan Ankara Bildirisi, Türk dünyasının gelecek dönemine ilişkin kapsamlı hedefler ortaya koydu.

"Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla gerçekleştirilen zirveye Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev katıldı.

163 maddeden oluşan bildiride, Türk devletleri arasındaki siyasi dayanışmanın kalıcı ve stratejik iş birliğine dönüştürülmesi hedefi vurgulandı. Üye ülkelerin egemenliklerine, toprak bütünlüklerine ve uluslararası sınırlarının dokunulmazlığına saygı ilkeleri yeniden teyit edildi. Ayrıca TDT'nin 2027-2031 Stratejisi'nin sonuçlandırılması teşvik edilirken "Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağında kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı.

(Foto: AA)

TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA STRATEJİK ORTAKLIK ANTLAŞMASI GÜNDEMDE

Ankara Bildirisi'nde, Türk devletleri arasındaki siyasi dayanışmanın kurumsal zeminde güçlendirilmesine yönelik adımlar öne çıktı. "Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması" taslağında kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı.

TDT üyesi ülkelerde daimi temsilciliklerin kurulmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi, dışişleri bakanları arasındaki temasların sıklaştırılması ve uluslararası kuruluşlarda karşılıklı desteğin artırılması çağrısında bulunuldu.

TÜRKİYE'DE TDT SAVUNMA SANAYİİ KOLEJİ KURULMASI ARAŞTIRILACAK

Bildirinin savunma ve güvenlik alanındaki dikkat çeken maddelerinden biri, Türkiye'nin ev sahipliğinde TDT Savunma Sanayii Koleji programı oluşturulması önerisi oldu.

1 Ekim 2026'da Bakü'de gerçekleştirilen TDT Savunma Sanayii Kurumları Başkanları 2. Toplantısı'nda İşbirliği Yol Haritası'nın kabul edilmesi memnuniyetle karşılandı. Üye ülkelerin ilgili makamları ve TDT Sekretaryası, Türkiye'nin ev sahipliğinde bir savunma sanayii koleji programı kurulması imkanını araştırmaya teşvik edildi.

Programla savunma sanayii alanında bilgi ve deneyim paylaşımının artırılması, nitelikli personel yetiştirilmesi ve teknolojik gelişmelere yönelik uzmanlığın güçlendirilmesi hedefleniyor.

(Foto: AA)

SİBER GÜVENLİK KONSEYİ İÇİN İSTİŞARELER HIZLANDIRILACAK

Türk devletlerinin terörizm, aşırıcılık, ayrılıkçılık, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile sınır aşan organize suçlarla mücadelede eş güdüm içinde hareket etmesi kararlaştırıldı.

Siber güvenlik alanında ise TDT Üye Devletleri Arasında Siber Güvenlik ve Siber İşbirliği Mutabakat Zaptı'nın imzalanmasına yönelik sürecin hızlandırılması çağrısı yapıldı. TDT Siber Güvenlik Konseyi'nin kurulmasına ilişkin istişarelerin hızlandırılması da teşvik edildi.

KKTC'YE DESTEK VE KIBRIS TÜRK HALKININ EŞİT HAKLARI VURGUSU

Ankara Bildirisi'nde Kıbrıs meselesine de yer verildi. Sorunun Ada'daki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş, karşılıklı kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme kavuşturulması gerektiği belirtildi.

Kıbrıs Türk halkının Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulanırken halkın özden gelen eşit haklarını güvence altına alma çabalarına destek ifade edildi.

(Foto: AA)

GAZZE İÇİN İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM ÇAĞRISI

Bildiride Gazze'deki insani durum ve İsrail-Filistin çatışmasına ilişkin ortak yaklaşım da ortaya konuldu.

Gazze'de güvenlik ve istikrarın sağlanması, insani durumun iyileştirilmesi ve yeniden imar faaliyetlerinin önünün açılması amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 2803 (2025) sayılı kararı ile Gazze İhtilafını Sona Erdirmek için Kapsamlı Plan'ın tam olarak uygulanması gerektiği kaydedildi.

İsrail-Filistin çatışmasına adil ve kalıcı çözüm bulunması gerektiği vurgulanarak ilgili BM kararları doğrultusunda iki devletli çözüm çağrısı yapıldı.

SURİYE'NİN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNE DESTEK

Ankara Bildirisi'nde Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliğine yönelik destek yeniden teyit edildi. Ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına destek verileceği belirtildi.

Afganistan'daki güvenlik durumu, siyasi gelişmeler ve insani şartların da yakından takip edildiği ifade edildi. Bu ülkede barış ve istikrarın sağlanması için TDT Afganistan Çalışma Grubu dahil mevcut mekanizmalar üzerinden ortak çabaların sürdürülmesi kararlaştırıldı.

(Foto: AA)

ZENGEZUR KORİDORU VE ORTA KORİDOR'A DESTEK

Bildirinin ulaştırma ve lojistik bölümünde, Asya ile Avrupa arasındaki bağlantıların güçlendirilmesi ve Türk devletleri arasındaki ticaretin geliştirilmesi hedefi öne çıktı.

Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru'nun geliştirilmesi, Bakü-Tiflis-Kars demiryolunun tam kapasiteyle kullanılması ve demiryolu ağlarının entegrasyonu yönündeki taahhütler yeniden teyit edildi.

Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun geliştirilmesi desteklenirken bu güzergahların Orta Koridor'a entegrasyonunun kolaylaştırılması yönündeki kararlılık vurgulandı. Trans-Afgan Demiryolu'nun ise Orta Asya ile Güney Asya arasındaki bağlantılar açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.

Üye ülkelerin ilgili makamları, öncelikli ulaşım güzergahlarını belirleyecek TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi'ni hazırlamaya teşvik edildi.

TÜRK DEVLETLERİ VATANDAŞLARINA HAVALİMANLARINDA ÖZEL ŞERİT ÖNERİSİ

Ankara Bildirisi'nde seyahatleri kolaylaştırmaya yönelik dikkat çekici bir öneri de yer aldı. TDT üyesi ülkeler, ulusal mevzuatları ve teknik imkanları doğrultusunda uluslararası havalimanlarında birbirlerinin vatandaşları için gönüllülük esasına dayalı özel yolcu şeritleri oluşturulması imkanını araştırmaya teşvik edildi.

Ayrıca kara yoluyla yolcu taşımacılığının kolaylaştırılması, sınır geçiş işlemlerinin hızlandırılması ve elektronik taşıma belgelerinin yaygınlaştırılması desteklendi.

(Foto: AA)

ENERJİ GÜVENLİĞİ İÇİN ORTAK PROJELER GELİŞTİRİLECEK

Türk devletleri arasında enerji güvenliğinin güçlendirilmesi ve kaynakların çeşitlendirilmesi de bildirinin önemli başlıkları arasında yer aldı.

Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı ve Güney Gaz Koridoru'nun stratejik önemine dikkat çekildi. Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan'ı kapsayan Orta Asya-Azerbaycan Yeşil Enerji Koridoru'ndaki ilerleme memnuniyetle karşılandı.

Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Bulgaristan koridoru ile Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru'nun geliştirilmesine destek verildi. Kritik minerallerde iş birliği imkanlarının araştırılması ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımına yönelik ortaklık fırsatlarının değerlendirilmesi teşvik edildi.

TDT'nin 2027-2030 dönemini kapsayan Enerji İşbirliği Programı ve Eylem Planı'nın hazırlanmasına yönelik çalışmalar da memnuniyetle karşılandı.

TÜRK DÜNYASININ ORTAK UYDUSUNUN ÜRETİMİ TAMAMLANDI

Uzay teknolojileri alanındaki iş birliği de Ankara Bildirisi'nde geniş yer buldu. TDT bayrağı altında geliştirilen 12U "TDT-SAT" Küp Uydusu'nun üretim aşamasının başarıyla tamamlanması memnuniyetle karşılandı.

6 Ekim'de Antalya'da imzalanan, TDT bünyesinde uzay sanayii iş birliğinin geliştirilmesine yönelik ilk çerçeve sözleşmesine dikkat çekildi. Üye ülkelerin ilgili makamlarına ortak uydunun fırlatılmasına ilişkin hukuki, düzenleyici ve teknik süreçleri hızlandırma çağrısı yapıldı.

Türk dünyasının uzay bilimi ve teknolojilerindeki uluslararası görünürlüğünü artırmak amacıyla "Türk Dünyası Uzay Günleri" düzenlenmesi de teşvik edildi.

(Foto: AA)

YAPAY ZEKA VE DİJİTAL İPEK YOLU'NDA ORTAK ADIMLAR

Dijital dönüşüm, yapay zeka ve ileri teknolojilerde iş birliğinin geliştirilmesi hedefi de bildiride yer aldı.

Azerbaycan-Kazakistan Hazar Geçişli fiber optik kablosu, planlanan Azerbaycan-Türkmenistan bağlantısı ve Türkiye üzerinden gerçekleştirilen bağlantıları kapsayan "Dijital İpek Yolu" girişiminin bölgesel dijital altyapıya katkısı takdir edildi.

Veri odaklı iş birliğini, yapay zekayı ve inovasyonu geliştirmeyi amaçlayan "Dijital Türk Dünyası" konsept taslağının sonuçlandırılması teşvik edilirken elektronik dijital imzaların karşılıklı tanınmasına yönelik anlaşmanın imzalanma sürecinin hızlandırılması çağrısında bulunuldu.

TÜRK DEVLETLERİ ARASINDA TİCARET VE YATIRIMLAR ARTIRILACAK

Ekonomik iş birliği kapsamında Türk devletleri arasındaki ticaretin artırılması, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve ekonomik entegrasyonun derinleştirilmesi hedefleri öne çıktı.

Sürdürülebilir Kalkınma için Hizmetler ve Yatırımların Kolaylaştırılması Anlaşması taslağına ilişkin müzakerelerin sürdürülmesi teşvik edildi. Ticaretin dijitalleştirilmesi, gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve sınır geçişlerindeki teknik engellerin azaltılması çağrısı yapıldı.

Türk Yatırım Fonu'nun ulaşım, ticaret, sanayi, tarım, dijital altyapı, yeşil büyüme ve küçük ve orta ölçekli işletmelere yönelik projeleri desteklemesi de teşvik edildi.

ORTAK TÜRK ALFABESİNİN YAYGINLAŞTIRILMASI DESTEKLENECEK

Türk dünyasının kültürel bütünleşmesi kapsamında Ortak Türk Alfabesi, Ortak Türk Tarihi ve Ortak Terminoloji çalışmalarının önemi vurgulandı.

Türk Akademisi'nin Ortak Türk Alfabesi'nin yaygınlaştırılması, kullanımına ilişkin kılavuz ilkelerin benimsenmesi ve ortak alfabeyle edebi ve bilimsel eserler yayımlanması yönündeki çalışmaları takdir edildi.

Türkiye'nin "Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı" kurulmasına yönelik girişimi de bildiride yer aldı. Türk Üniversiteler Birliği'nin daimi sekretaryası ve Orhun Değişim Programı için tahsisli fon oluşturulmasına yönelik istişarelerin sürdürülmesi teşvik edildi.

(Foto: AA)

TÜRK FUTBOLCULAR İÇİN YABANCI STATÜSÜ ÖNERİSİ

Spor alanındaki dikkat çeken maddelerden biri, TDT üyesi ülkelerin futbolcularının karşılıklı olarak "yabancı olmayan futbolcu" statüsünde değerlendirilmesi önerisi oldu.

Üye ülke vatandaşlarının futbol liglerinde bu statüde değerlendirilmesine yönelik istişarelerde kaydedilen ilerleme memnuniyetle karşılandı. Ayrıca milli takımlar arasında farklı düzeylerde "Türk Kupası" turnuvası düzenlenmesi önerisinin somutlaştırılması için çalışmaların artırılması teşvik edildi.

TÜRK DÜNYASI ORTAK MÜZE KARTI İÇİN ÇALIŞMALAR HIZLANACAK

Ortak kültürel mirasın tanıtılması ve turizmin geliştirilmesi amacıyla Türk Dünyası Ortak Müze Kartı projesine ilişkin çalışmaların hızlandırılması çağrısı yapıldı.

Ankara'nın 2026 Türk Dünyası Turizm Başkenti kapsamında yürüttüğü faaliyetler takdir edilirken Taşkent'in 2027 Türk Dünyası Turizm Başkenti ilan edilmesi memnuniyetle karşılandı.

TDT, BM VE İİT'DE GÖZLEMCİ STATÜSÜ HEDEFLİYOR

Bildiride TDT'nin uluslararası kuruluşlarla ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik hedefler de yer aldı.

Teşkilatın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde gözlemci statüsü elde etmesine yönelik ortak çabaların hızlandırılması çağrısında bulunuldu. TDT Sekretaryası'na uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla kurumsal ilişkileri geliştirme çalışmalarını hızlandırma talimatı verildi.

TDT DÖNEM BAŞKANLIĞI TÜRKİYE'YE GEÇTİ

Ankara Bildirisi'nde Azerbaycan'ın 2025-2026 döneminde yürüttüğü TDT Dönem Başkanlığı süresince teşkilata sağladığı katkılar takdir edildi. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev'e 2022-2026 dönemindeki çalışmaları dolayısıyla teşekkür edilirken yeni Genel Sekreter Mirvokhid Azimov'a başarı dilekleri iletildi.

TDT'nin 14. Zirvesi'nin 2027 yılında Özbekistan'da düzenlenmesi kararlaştırıldı. Kırgızistan'ın 2027 yılında gayriresmi zirveye ev sahipliği yapma teklifi de memnuniyetle karşılandı.

Zirvenin başarıyla sonuçlandırılması dolayısıyla Başkan Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür edilen bildiride, TDT Dönem Başkanlığının bir sonraki zirveye kadar Türkiye tarafından üstlenilmesi memnuniyetle karşılandı.

Ankara Bildirisi, 30 Ekim 2026 tarihinde Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türk ve Özbek dillerinde imzalandı.