Milyonlara ocak zammı uyarısı! Emeklilikte hesaplar değişiyor: Eksik primler nasıl tamamlanır?

Emeklilik için gerekli prim günlerini tamamlayamayan vatandaşlar, hizmet borçlanması ve ihya imkanlarını araştırıyor. Ocak ayında asgari ücrette yapılacak artışla birlikte borçlanma ve ihya tutarları da yükselecek. Bu nedenle eksik primlerini tamamlamak isteyenler için başvuru şartları ve ödeme yöntemleri önem kazandı.

ASGARİ ÜCRET ZAMMINDA YENİ HESAP! İŞTE 6 AYRI SENARYO

Türkiye'de emekli olabilmek için sigorta başlangıç tarihine göre belirlenen yaş, sigortalılık süresi ve prim günü şartlarının yerine getirilmesi gerekiyor. Ancak bazı durumlarda hizmet borçlanması ve ihya yoluyla eksik prim günleri tamamlanabiliyor.

Özellikle doğum ve askerlik borçlanması emeklilik için başvurulan yöntemler arasında yer alırken, mevzuatta farklı durumlara yönelik başka borçlanma imkanları da bulunuyor.

OCAK AYINDA BORÇLANMA VE İHYA TUTARLARI ARTACAK

Emeklilik için eksik primlerini tamamlamak isteyen vatandaşların gündeminde yeni yıl zamları bulunuyor.

Ocak 2027'de asgari ücretin yükselmesiyle hizmet borçlanması ve ihyada en düşük ve en yüksek ödeme tutarları da artacak.

Bu nedenle daha düşük tutarlardan prim kazanmak isteyen vatandaşlar, yıl bitmeden başvuru yapabilecekleri yöntemleri araştırıyor.

Peki, kimler hizmet borçlanması yapabiliyor, hangi süreler emekliliğe saydırılabiliyor ve Bağ-Kur ihyasından kimler yararlanabiliyor?

EMEKLİLİKTE EKSİK PRİMİ TAMAMLAMANIN 15 YOLU

5510 sayılı Kanun kapsamında belirli şartları sağlayan sigortalılar, geçmişte prim ödenmemiş bazı süreleri borçlanarak emeklilik hesaplarına dahil edebiliyor.

İşte hizmet borçlanması ve ihya kapsamında öne çıkan 15 yöntem:

1. Doğum borçlanması: Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum veya analık izni süreleri ile 4/a, 4/b ve 4/c statüsündeki kadınların doğumdan sonra prim ödemeden geçirdikleri süreler borçlanılabiliyor. En fazla 3 çocuk için, her çocuk başına 2 yıla kadar borçlanma yapılabiliyor.

2. Askerlik borçlanması: Er veya erbaş olarak silah altında ya da yedek subay okulunda geçirilen süreler borçlanma kapsamında değerlendiriliyor.

3. Kamu çalışanlarının aylıksız izinleri: 4/c statüsündeki kamu çalışanlarının personel mevzuatına göre kullandıkları aylıksız izin süreleri borçlanılabiliyor.

4. Doktora ve tıpta uzmanlık süreleri: Sigortalı olmadan doktora öğrenimi veya tıpta uzmanlık eğitimi için geçirilen normal öğrenim süreleri borçlanılabiliyor.

5. Avukatlık stajı: Sigortalı olmadan avukatlık stajını tamamlayanlar, normal staj sürelerini borçlanabiliyor.

6. Beraatle sonuçlanan tutukluluk ve gözaltı: Sigortalıyken herhangi bir suç nedeniyle tutuklanan veya gözaltına alınan ve daha sonra beraat eden kişilerin bu süreleri borçlanılabiliyor.

7. Grev ve lokavt süreleri: Grev veya lokavtta geçen süreler hizmet borçlanması kapsamında değerlendiriliyor.

8. Fahri asistanlık: Hekimlerin fahri asistanlıkta geçirdikleri süreler borçlanılabiliyor.

9. Seçim nedeniyle görevden ayrılma: Seçim kanunları gereğince görevinden istifa edenlerin, istifa tarihinden seçimin yapıldığı tarihi takip eden ay başına kadar açıkta geçirdikleri süreler borçlanılabiliyor.

10. Kısmi süreli çalışma: Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan sigortalıların, 25 Şubat 2011 tarihinden sonraki çalışmalarında aylık eksik kalan süreleri borçlanılabiliyor.

MEMUR MAAŞLARI SİL BAŞTAN! MESLEK MESLEK YENİ TABLO

11. Yurt dışında öğrenim: 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında geçirilen ve 18 yaşın tamamlanmasından sonraki döneme denk gelen öğrenim süreleri borçlanılabiliyor.

12. Uzman ve usta öğreticilik: Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığında çalışan uzman ve usta öğreticilerin, 25 Şubat 2011 öncesindeki çalışmalarından kaynaklanan ve ay içinde 30 günden eksik kalan süreleri borçlanılabiliyor.

13. Yurt dışında çalışma ve ev kadınlığı: Yurt dışında sigortalı çalışılarak veya ev kadını olarak geçirilen süreler, ilgili şartlar kapsamında borçlanılabiliyor.

14. Sıkıyönetim dönemindeki tutukluluk: 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu uyarınca kurulan sıkıyönetim mahkemelerinin görev alanına giren suçlar nedeniyle yakalanan veya tutuklanan ve beraat eden kişilerin gözaltı ve tutukluluk süreleri, kendileri ya da hak sahipleri tarafından borçlanılabiliyor.

15. Bağ-Kur ihyası: Bağ-Kur kapsamında 2008, 2015, 2018 ve 2021 yıllarındaki düzenlemelerle hizmet süreleri dondurulan kişiler, bu sürelerini ihya ederek yeniden hizmetlerine ekletebiliyor.

HİZMET BORÇLANMASI VE İHYA BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Emeklilik için eksik primlerini tamamlamak isteyen vatandaşların öncelikle borçlanma veya ihya hakkına sahip olup olmadıklarını belirlemeleri gerekiyor.

Başvuru sürecinde şu adımlar izleniyor:

1. Borçlanma veya ihya hakkının bulunup bulunmadığı kontrol ediliyor.
2. Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) başvuru yapılıyor.
3. Borçlanılacak veya ihya edilecek hizmet süresi belirleniyor.
4. Hesaplanan tutar, tercih edilen borçlanma veya ihya işlemine göre ödeniyor.

DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASI NE KADAR OLACAK?

Hizmet borçlanması ve ihyada ödenecek tutarlar, brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor.

Paylaşılan hesaplama esaslarına göre bir aylık en düşük doğum borçlanması tutarı brüt asgari ücretin yüzde 32'si üzerinden belirleniyor.

Diğer borçlanmalar ve ihyada ise yüzde 45 oranı esas alınıyor. En yüksek ödeme tutarı, bu tutarların 9 katına kadar çıkabiliyor.

Kısmi süreli çalışanların eksik sürelerine ilişkin Genel Sağlık Sigortası (GSS) primlerinin ödenmiş olması halinde ise borçlanma tutarı yüzde 39 oranı üzerinden hesaplanıyor.

Ocak ayında asgari ücretin yükselmesiyle bu tutarlar da artacak. Yeni ödeme miktarları, belirlenecek asgari ücrete göre netleşecek.

EKSİK PRİMLERİN TAMAMINI ÖDEMEK ZORUNLU MU?

Hizmet borçlanmasında sigortalılar veya hak sahipleri, borçlanabilecekleri sürelerin tamamı için ödeme yapabilecekleri gibi yalnızca bir kısmını da ödeyebiliyor.

İhya işleminde ise dondurulan hizmet sürelerinin tamamı için ödeme yapılması gerekiyor.

Bu nedenle borçlanma ile ihya arasında ödeme kapsamı bakımından önemli bir fark bulunuyor.

BORÇLANMA ÖDEMESİ GERİ ALINABİLİR Mİ?

Hizmet borçlanması yapan sigortalılar, henüz emekli aylığı bağlanmamış olması şartıyla ödedikleri borçlanma tutarının tamamını talep ederek geri alabiliyor.

Daha sonra yeniden borçlanma yapılmak istenmesi halinde yeni başvuru alınarak ödeme tutarı tekrar hesaplanıyor.

İhya işleminde ise uygulama farklı. İhya işlemi tamamlanıp ödeme yapıldıktan sonra işlemden vazgeçilemiyor ve ödenen prim tutarı iade edilmiyor.

OCAK ZAMMI ÖNCESİ BAŞVURACAKLAR NELERE DİKKAT ETMELİ?

Emeklilik için prim günü eksik olan vatandaşların, hangi süreleri borçlanabileceklerini ve ihya hakkı bulunup bulunmadığını kontrol etmeleri önem taşıyor.

Ocak 2027'de asgari ücretin artmasıyla borçlanma ve ihya maliyetlerinin de yükselecek olması, başvuru sürecini daha önemli hale getiriyor.

Ancak her sigortalı bütün borçlanma yöntemlerinden yararlanamıyor. Uygulanacak yöntem, kişinin sigortalılık statüsüne ve geçmiş hizmet sürelerine göre değişiyor.