CANLI | Trump: Anlaşma bozulursa daha büyük bir savaş başlar

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la varılan ateşkes sonrası yaptığı sert açıklamayla tansiyonu yeniden yükseltti. Truth Social hesabından konuşan Trump, ABD ordusunun bölgeden çekilmeyeceğini ve anlaşmanın ihlali halinde “çok daha büyük bir savaşın” başlayacağını söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la varılan ateşkesin ardından yaptığı açıklamada, Washington’un askeri varlığını sürdüreceğini ve sürecin sıkı şekilde takip edileceğini duyurdu. Trump, ABD’ye ait gemi, uçak ve askeri personelin, gerekli tüm silah ve mühimmatla birlikte İran ve çevresinde konuşlu kalacağını belirtti.

Trump, bu kararın gerekçesini ise “gerçek anlaşmanın eksiksiz uygulanmasını sağlamak” olarak açıkladı.

“ANLAŞMA BOZULURSA SAVAŞ DAHA BÜYÜK DÖNER”

Trump’ın açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm ise olası bir ihlal durumuna yönelik sözleri oldu. ABD Başkanı, anlaşmanın uygulanmaması halinde çatışmaların yeniden başlayacağını belirterek, bunun “daha önce görülmemiş ölçekte” olacağı uyarısında bulundu.

Trump, “Eğer herhangi bir nedenle anlaşmaya uyulmazsa — ki bu pek olası değil — o zaman silahlar yeniden konuşur. Hem de herkesin şimdiye kadar gördüğünden daha büyük, daha güçlü ve daha sert şekilde,” ifadelerini kullandı.

NÜKLEER PROGRAM VE HÜRMÜZ VURGUSU

Trump, İran konusunda “kırmızı çizgilerini” de net bir şekilde ortaya koydu. Buna göre, İran’ın nükleer silah geliştirmesine kesinlikle izin verilmeyeceğini belirten Trump, Hürmüz Boğazı’nın da açık ve güvenli kalacağını vurguladı.

ABD Başkanı, “Uzun zaman önce anlaşılmıştı: Nükleer silah yok ve Hürmüz Boğazı açık olacak” diyerek bu iki başlığın Washington için vazgeçilmez olduğunu ifade etti.

“ORDU HAZIR, YENİ HAMLEYE GÖZ KIRPIYOR”

Trump’ın açıklamasında dikkat çeken bir diğer unsur ise ABD ordusuna yönelik ifadeleri oldu. Amerikan ordusunun “hazırlandığını ve dinlendiğini” belirten Trump, bir sonraki adım için hazırlık mesajı verdi.

“Ordumuz hazırlanıyor ve dinleniyor. Hatta bir sonraki harekâtını bekliyor,” diyen Trump, olası yeni bir askeri operasyon ihtimaline de kapıyı araladı.

“AMERİKA GERİ DÖNDÜ” MESAJI

Trump, açıklamasını güçlü bir siyasi mesajla tamamladı: “Amerika geri döndü.”

Uzmanlara göre, Trump’ın bu açıklaması ateşkesin kırılgan yapısını bir kez daha gözler önüne sererken, bölgede yeni bir gerilim dalgasının da habercisi olabilir.

İsrail’in Lübnan’a yönelik ağır saldırıları ve ateşkes ihlalleri, ABD-İran hattında planlanan barış görüşmelerini tehlikeye soktu. Taraflar zafer ilan etse de temel anlaşmazlıklar sürüyor.

İsrail, Çarşamba günü Lübnan’a şimdiye kadarki en ağır saldırılarını düzenleyerek yüzlerce kişinin ölümüne yol açtı. Bu gelişme üzerine İran’dan sert bir tepki geldi. Tahran yönetimi, bu şartlar altında ABD ile kalıcı barış anlaşmasına yönelik görüşmelerin “mantıksız” olabileceğini açıkladı.

"ATEŞKESE RAĞMEN BÖLGEDE GERİLİM SÜRÜYOR"

İran Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Kalibaf, yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın Salı günü duyurduğu ateşkese rağmen bölgedeki gerilimin sürdüğünü vurguladı. Cumartesi günü başlaması planlanan görüşmeler öncesinde tarafların taleplerinin birbirinden oldukça uzak olduğu ve iki haftalık ateşkesin o tarihe kadar sürüp sürmeyeceğinin belirsiz olduğu ifade edildi.

Kalibaf, İsrail’in Hizbullah’a karşı yürüttüğü operasyonları artırarak ateşkes şartlarını ihlal ettiğini, ABD’nin ise İran’dan nükleer programından vazgeçmesini isteyerek anlaşmayı zedelediğini söyledi. “Böyle bir ortamda ikili bir ateşkes ya da müzakere süreci mantıksızdır” dedi.

ABD ve İsrail ise iki haftalık ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını savundu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıların devam edeceğini açıkça dile getirdi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de İran’ın ateşkesin Lübnan’ı kapsadığını düşündüğünü ancak bunun doğru olmadığını söyledi.

Öte yandan taraflar, İran’ın nükleer programı konusunda da derin görüş ayrılıkları yaşıyor. Donald Trump, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurmayı kabul ettiğini ve mevcut stoklarını devretmeye hazır olduğunu öne sürdü. Ancak Kalibaf, ateşkes kapsamında İran’ın uranyum zenginleştirmeye devam etme hakkının bulunduğunu savundu.

TARAFLAR ZAFER İLAN ETTİ, KRİZ SÜRÜYOR

Beş haftadır süren savaşta binlerce kişi hayatını kaybederken hem ABD hem de İran zafer ilan etti. Ancak tarafların Orta Doğu’nun geleceğini şekillendirecek anlaşma konusundaki temel taleplerinde geri adım atmadığı görülüyor.

Buna rağmen küresel piyasalarda ateşkesin etkisi hissedildi. Dünya borsaları yükselirken petrol fiyatları yüzde 14 düşerek varil başına yaklaşık 95 dolara geriledi. Ancak Brent petrol, ABD-İsrail saldırılarının başladığı döneme göre hâlâ yaklaşık 25 dolar daha yüksek seviyede bulunuyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini kullanarak enerji akışını kesebilme kapasitesini göstermesi, Körfez’deki güç dengelerinin değiştiğine işaret etti.

LÜBNAN’DA AĞIR BİLANÇO: 254 ÖLÜ

Katil Netanyahu, İsrail’in “tetikte” olduğunu ve her an yeniden geniş çaplı çatışmaya dönebileceğini söyledi.

Lübnan sivil savunma ekiplerine göre İsrail’in saldırılarında Çarşamba günü ülke genelinde 254 kişi hayatını kaybetti. En yüksek can kaybı başkent Beyrut’ta yaşandı; burada 91 kişinin öldüğü açıklandı. Görgü tanıkları, bazı saldırıların sivillere tahliye uyarısı yapılmadan gerçekleştiğini belirtti.

İran destekli Hizbullah ise ateşkes ihlallerine karşılık olarak Kuzey İsrail’e roket saldırısı düzenlediğini duyurdu.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını “en güçlü şekilde” kınayarak ateşkesin Lübnan’ı da kapsaması gerektiğini söyledi. Avrupa’dan 13 ülke, Japonya ve Kanada da ortak açıklama yaparak ateşkesi memnuniyetle karşıladı ve küresel enerji krizinin önlenmesi için çatışmaların hızla sona erdirilmesi çağrısında bulundu.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERİLİM SÜRÜYOR

İran’ın Körfez’deki bazı ülkelerde petrol altyapılarını hedef aldığı da bildirildi. Suudi Arabistan’daki bir boru hattı ile Kuveyt, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde füze ve İHA saldırıları rapor edildi.

Hürmüz Boğazı’nda ise izin almadan geçiş yapan gemilere kapatma uygulanmaya devam ediyor. Deniz taşımacılığı şirketleri, geçişlere yeniden başlamadan önce daha fazla netlik beklediklerini ifade etti.

İran Devrim Muhafızları’na bağlı deniz kuvvetleri, gemilerin mayınlardan kaçınabilmesi için alternatif rotaları gösteren bir harita yayımladı.

ABD Başkanı Trump ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamalarda İran’a silah sağlayan ülkelere yüzde 50 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.

İRAN’DA KUTLAMA VE TEMKİN BİR ARADA

İran’da binlerce kişi sokaklara çıkarak gelişmeleri kutladı; İran bayrakları taşınırken ABD ve İsrail bayrakları yakıldı. Ancak halk arasında anlaşmanın kalıcı olup olmayacağına dair endişeler de dikkat çekti.

Tahran’da yaşayan 29 yaşındaki bir kamu çalışanı, “İsrail diplomasinin işlemesine izin vermeyebilir ve Trump yarın fikrini değiştirebilir. Ama en azından bu gece saldırı olmadan uyuyabiliyoruz” dedi.

28 Şubat’ta başlatılan savaşın hedefleri arasında İran’ın nükleer programını sona erdirmek ve bölgedeki etkisini sınırlamak olduğu belirtilmişti. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Washington’un “kesin bir askeri zafer” elde ettiğini savundu.

Buna karşın İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu ve füze-İHA kapasitesini koruduğu ifade ediliyor. Ayrıca, son aylarda protestolarla sarsılan İran’daki yönetimin, tüm baskılara rağmen ayakta kalmayı başardığı görülüyor.