Algoritmaya tek tuşla fren: Avustralya adım attı sıra Türkiye’de!

Avustralya Başbakanlık Ofisinden, sosyal medya kullanımıyla ilgili düzenlemeleri içeren yasa tasarısına ilişkin açıklama yapıldı. Açıklamada, söz konusu yasa tasarısıyla sosyal medya kullanıcılarının algoritma tarafından önerilen kişiselleştirilmiş içeriklerin akışlarına dahil edilip edilmeyeceğini seçebilmesinin öngörüldüğü kaydedildi.

Bu kapsamda sosyal medya platformlarının kullanıcılara akışları konusunda seçim olanağı sunan bildirim göndermesinin zorunlu hale geleceği belirtilen açıklamada, algoritmanın dışında kalmak isteyen kullanıcıların yalnızca takip ettikleri kişi ve hesapların içeriklerini görebileceği bildirildi.

Açıklamada, "Bu, Avustralyalılara kullandıkları platformlar ve gördükleri içerikler konusunda daha fazla seçenek sunacaktır." ifadesi kullanıldı.

Uzmanlar algoritmaların yalnızca kullanıcıların karşısına içerik çıkarmakla sınırlı kalmadığını, markalar tarafından satışları artırmak amacıyla da kullanıldığını ifade ediyor. (Fotoğraf: AA)

18 YAŞ ALTI ZARARLI İÇERİKLERDEN KORUNACAK

Açıklamaya göre yasa tasarısı kapsamında ayrıca dijital hizmetlerin, 18 yaş altı gençleri olumsuz etkileyebilecek tasarım özelliklerinden de koruması öngörülüyor. Buna göre dijital hizmetler gençleri, yeme bozukluğuna ve suça özendiren içeriklerin yanı sıra kadınlar ve cinsiyet eşitliği hakkında düşmanca fikirleri teşvik eden paylaşımlardan da korumakla yükümlü olacak.

Avustralya'da 16 yaş altındakilerin sosyal medya platformlarına erişimine yönelik yasal düzenleme, 10 Aralık 2025'te yürürlüğe girmişti. Düzenleme kapsamında X, Instagram, Facebook, TikTok, YouTube ve Snapchat gibi ağların yanı sıra Reddit, Twitch, Threads ve Kick de dahil 10 mecra, yaş kısıtlamasına tabi tutuluyor. Avustralya hükümeti, yasayla algoritmaların ve zararlı içeriklerin çocuklar ve gençler üzerinde yarattığı olumsuz etkiyi azaltmayı hedefliyor.

Şirketlerin, 16 yaş altındaki çocuklara ait hesapların kaldırılması için makul adımlar atmamaları halinde 49,5 milyon Avustralya doları para cezasına çarptırılmaları öngörülüyor.

"ZOMBİ KUŞAĞI" YARATAN GİZLİ TEHLİKE

Sabah Gazetesi yazarı Mevlüt Tezel, küresel ölçekte büyüyen sosyal medya bağımlılığının ve kontrolsüz ekran sürelerinin ardındaki asıl tehlikeyi köşesine taşıdı. Kullanıcıları adeta ekrana kilitleyen algoritmik öneri sistemlerine dikkat çeken Tezel, Avustralya'da hazırlanan radikal yasa tasarısını örnek göstererek Türkiye'de de benzer bir yasal çerçevenin acilen hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

İşte Tezel'in "Algoritmalar devre dışı kalacak!" başlıklı yazısı:

Avustralya'da, sosyal medya kullanıcılarının akışlarında algoritma tarafından önerilen içerikleri görüp görmeyeceklerine karar verebilmelerini sağlayan düzenlemeleri içeren yeni yasa tasarısı hazırlandı.
Bu kapsamda sosyal medya platformlarının kullanıcılara akışları konusunda seçim olanağı sunan bildirimler göndermesi zorunlu hale gelecek.
Algoritmanın dışında kalmak isteyen kullanıcılar, yalnızca takip ettikleri kişi ve hesapların içeriklerini görebilecek.
Hani hep sosyal medya bağımlılığından yakınıyoruz ya, bu bağımlılığı yaratan aslında uygulamalardaki algoritmalar.
Instagram, YouTube, TikTok, X gibi platformlarda saatlerce vakit geçirilmesinin nedeni kişiye özel önerilerin yapılması.
Algoritmalar her kullanıcının ilgi alanlarını, takip ettiği kişilerden, yaptığı paylaşımlardan ve izlediği içeriklerden anında tespit ediyor.
Örneğin TikTok ve Reels gibi dikey video algoritmaları, sisteme ilk kez giren bir kullanıcıya başlangıçta geniş kitlelerce sevilen "test içerikleri" sunar.
Bu ilk 30-50 videodaki davranışlarınıza göre ilgi haritanızı çıkarır.

Daha sonra yaptığınız ortalama 30 ile 80 etkileşimden neredeyse bütün ilgi alanlarınız ortaya çıkıyor.
Böylece her kullanıcıya sevdiği, önem verdiği ya da dikkatini çeken içerikler sunuluyor.
Böylece isteseniz de sosyal medya bağımlılığından kurtulamıyorsunuz!
Sosyal medya algoritmaları sigaradaki nikotin gibi etkili!
Onca uyarı ve yasağa rağmen bu algoritmalar yüzünden ekrana bakma süreleri sürekli artıyor, özellikle çocuk ve gençlerin beyni çürüyor, çocuklar eğitimde geride kalıyor.

Sürekli ekrana bakan zombi gibi bir kuşak yetişiyor.
Avustralya hükümetinin aldığı bu karar, sosyal medyaya yaş sınırı getirmekten bile daha faydalı olabilir.
Çocuğunuz aynı uygulamaları kullansa bile algoritmanın dışında kalmayı seçince bağımlılıktan zamanla kurtulabilir.
Bu tercih ayrıca çöplüğe dönen sosyal medyada büyük bir temizliğe yol açar.
Sadece takip etmek istedikleriniz önünüze gelir!
Tasarı yasallaştığında kararı uygulamayan platformlara 100 milyon doları aşan cezalar kesilecek.
Bu özelliğin ilerleyen dönemde tüm dünyada uygulanması bekleniyor.
Özellikle çocukları ve gençleri sosyal medya bağımlılığından kurtarmak için algoritmaları devre dışı bırakma hakkı tanıyan bu yasanın benzeri Türkiye'de de mutlaka çıkarılmalı.

Sosyal medya ve algoritma tehdidi SOSYAL MEDYA VE ALGORİTMA TEHDİDİ

Teşhir ve müstehcenlik sınırsızlığına A Haber’de tepki TEŞHİR VE MÜSTEHCENLİK SINIRSIZLIĞINA A HABER'DE TEPKİ