Orta Doğu'da yeni güvenlik mimarisi! Tahran'da tarihi zirve: Mekke İttifakı toplantısının perde arkası A Haber'de
Tahran’da sürpriz bir şekilde gerçekleştirilen dörtlü zirve, bölgesel barış arayışları ve Mekke İttifakı’nın sahadaki yankıları canlı yayında masaya yatırıldı. A Haber Tahran Muhabiri Ekber Karabağ sahadaki son durumu ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın temaslarını aktarırken, stüdyoda bölgede kurulan yeni güvenlik mimarisi ile enerji hatları üzerindeki yansımalar kapsamlı bir şekilde değerlendirildi.
Tahran'da gerçekleşen sürpriz dörtlü zirve, bölgedeki güvenlik ve diplomasi trafiğinde yeni bir dönemin kapısını araladı.
İran, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ekseninde gerçekleşen temaslarda bölgesel güvenlik, Gazze ve Lübnan'daki insani kriz ile enerji güvenliği başlıkları ele alınırken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan İslam ülkelerinin birlik ve bütünlüğünün güçlendirilmesi çağrısı yaptı.
TAHRAN'DA SÜRPRİZ DÖRTLÜ ZİRVE VE PEZEŞKİYAN'IN MESAJLARI
Program sunucusu Melih Altınok'un Tahran'daki toplantının İran'da nasıl karşılandığını, sonuç bildirgesinden beklentileri ve İnkılap Meydanı'ndaki atmosferi sorması üzerine alandan bildiren A Haber Tahran Muhabiri Ekber Karabağ, "İnkılap Meydanı'nda her zamanki kalabalık var, sekiz aydır bu meydanda toplanılıyor ve an itibarıyla sporcular bir etkinlik gerçekleştiriyor" sözleriyle sahadaki son durumu aktardı.
Tahran'daki temasların beklenmedik bir gelişme olduğunu vurgulayan Ekber Karabağ, "Toplantının sürpriz bir buluşma olduğunu söyleyebiliriz; düne kadar bu konuda resmi bir açıklama yapılmamıştı. Sabah saatlerinde Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri bir açıklama yaparak toplantının Tahran'da yapılacağını duyurdu, ardından Dışişleri Bakanlığı'ndan teyit geldi ve öğleden sonra dörtlü zirve tamamlandı" ifadelerini kullandı.
Bölgenin dengeleri değişiyor! Yeni güvenlik mimarisi kuruluyor | Fotoğraf: A Haber
Zirvenin hemen ardından yayımlanan sonuç bildirisine değinen Ekber Karabağ, "Yaklaşık iki saat önce İran devlet televizyonunda yayımlanan sonuç bildirisinde, bu dörtlü toplantının bölgedeki güvenlik ve barış adına tekrarlanmasının altı çizildi ve sürecin devam edeceği ifade edildi" dedi. Görüşmenin perde arkasına da ışık tutan Karabağ, "Bu toplantının yapılmasındaki esas mimarın Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir olduğunu söyleyebiliriz. Geçtiğimiz hafta Tahran'da yetkililerle bir araya gelmiş ve böyle bir zirvenin İran'da yapılmasını gündeme getirmişti; taraflar da buna olumlu yanıt verdi" bilgisini paylaştı.
"İRAN ALEYHİNE TOPLANTI İDDİASININ ASILSIZ OLDUĞU KANITLANDI"
Zirvenin Tahran'da düzenlenmesinin sembolik değerine dikkat çeken Ekber Karabağ, "İttifakın İran aleyhine kurulduğu yönündeki iddiaların tamamıyla asılsız olduğu bu toplantıyla somut bir şekilde kanıtlanmış oldu; çünkü ittifak İran karşıtı olsaydı böyle bir toplantı Tahran'da yapılamazdı" değerlendirmesinde bulundu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın verdiği mesajları aktaran Ekber Karabağ, "Pezeşkiyan, İslam ülkelerinin birliğini ve bütünlüğünü güçlendirmeye yönelik her türlü anlayışa destek verdiklerini belirterek 'Farklılıklarımızı yönetmeyi başarırsak, ihtilaflı konulara odaklanmak yerine ortak noktalarımıza vurgu yaparsak bölgenin sorunlarının üstesinden daha kolay ve etkili şekilde çıkabiliriz' dedi. Özellikle İsrail vurgusu yapan Pezeşkiyan, birlikte hareket edilmesi durumunda İsrail'in bölgede bu şekilde suç işleyemeyeceğini dile getirdi" ifadelerine yer verdi.
Tahran'da Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve İran arasında dörtlü toplantı | Fotoğraf:AA
Zirve sonrası diplomasi trafiğinin hız kesmediğini belirten Ekber Karabağ, "Pezeşkiyan, Dışişleri Bakanı ile birlikte Moskova'ya hareket etti. Doğalgaz İhraç Eden Ülkeler Forumu kapsamında düzenlenecek toplantı vesilesiyle Rusya lideri Putin ile kritik bir görüşme gerçekleştirecek. Yarınki toplantıya Katar liderinin de katılacak olması üçlü bir zirve ihtimalini doğuruyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı gelmeden önce Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov'un da ABD ile İran arasındaki ihtilafların giderilmesi adına Tahran'ı ziyaret etmiş olması bu diplomasi trafiğini daha da anlamlı kılıyor" sözlerini kaydetti.
MEKKE İTTİFAKI'NIN İRAN'DAKİ ALGISI
Sunucu Melih Altınok'un Mekke İttifakı'nın başka ülkelere karşı kurulmadığı defalarca belirtilmesine karşın İran kamuoyunda ve siyasetinde nasıl yankı bulduğunu sorması üzerine Ekber Karabağ, "Resmi düzeyde İran tarafı bölgesel iş birliklerini olumlu karşıladığını duyurdu. Ancak sokakta, siyasilerde ve gazeteciler arasında iki farklı görüş hakimdi. Bazı kesimler bunu ilk başta İran'a karşı bir ittifak gibi yansıtmaya çalışırken, diğer kesim İsrail karşıtı bir blok olarak değerlendirdi. Ancak ittifak üyelerinin ve özellikle Türkiye'nin bunun hiçbir ülkeye karşı olmadığını vurgulaması ve bugünkü zirvenin Tahran'da toplanmasıyla birlikte bu iddiaların asılsızlığı tamamen somutlaşmış oldu" ifadelerini kullandı.
İran'dan dörtlü toplantı açıklaması: ʺBatı Asya'daki güvenliğin bölge içine dayanması sonucuna vardıkʺ | Fotoğraf: AA
"ORTA DOĞU VE GÜNEY ASYA'DA YENİ BİR GÜVENLİK MİMARİSİ"
Söz alan Orta Doğu Uzmanı Mete Sohtaoğlu, "Orta Doğu ve Güney Asya'da yeni bir güvenlik mimarisi kuruluyor. Her ne kadar küçümsenmeye çalışılsa da Güney Asya'ya kadar uzanan bir güvenlik mimarisi bu. Bu toplantıda sadece İran'a bir saldırı olup olmaması değil; Gazze ve Lübnan'daki insani durum ile yardımların ulaştırılamaması meselesinin görüşüldüğünü ve İran'ın bu süreçte kolaylaştırıcı rol oynaması gerektiği yönünde düzenlemeler ele alındığını Riyad merkezli kaynaklardan öğrenmiş bulunuyorum" değerlendirmesinde bulundu.
Pakistan faktörünün kritik önemine değinen Mete Sohtaoğlu, "Pakistan nükleer bir güç ve daha önce İran'ın nükleer kapasitesinin, uranyumunun bir bölümünün Pakistanlı mühendisler tarafından çıkarılıp ölçümlerin yapılması konusunda teklifte bulunmuştu. Burada amaç sadece İran'ı bir bombardımandan kurtarmak değil, Mekke İttifakı artı İran diyaloğu sürecini kalıcı olarak başlatmaktır" ifadelerini kullandı.
HUSİLER, HÜRMÜZ HATTI VE ENERJİ GÜVENLİĞİ
İran'ın sahadaki vekil güçlerle olan ilişkisini aktaran A Haber Tahran Muhabiri Ekber Karabağ, "İran resmi düzeyde Husilere askeri destek verdiğini kabul etmiyor ve desteğin tamamen manevi olduğunu savunuyor. Ancak sahadaki gerçeklik farklı. Eğer ABD ile İran arasında bir uzlaşma sağlanırsa, bu aşamada Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki meselenin çözülmesi de mümkün olabilir" sözleriyle bölgedeki krizin nihai seyrinin Washington-Tahran hattındaki diplomasiye bağlı olduğunu aktardı.
