İşte ABD ve İran'ın anlaştığı konular! Ateşkeste kazanan kim oldu?
ABD ile İran arasında, Hürmüz Boğazı gerilimi sürerken Washington yönetiminin İran’a boğazı açması için tanıdığı sürenin dolmasına kısa süre kala, tarafların 15 günlük geçici bir ateşkeste uzlaştı. İran’a yakınlığıyla bilinen Tasnim Haber Ajansı’nın iddiasına göre, Tahran yönetimi tarafından sunulan 10 maddelik şart paketi ABD tarafından kabul edildi. Söz konusu maddeler arasında Hürmüz Boğazı’ndan geçişlere ücret uygulanması ve İran’a tazminat ödenmesi gibi başlıkların yer aldığı belirtiliyor. Peki ABD-İran hangi konuda anlaşmaya vardı? Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Tolga Sakman A Haber'de değerlendirdi.
ABD'nin İran'a Hürmüz Boğazı'nı açması için verdiği süre dolmadan, 15 gün süreyle ateşkes anlaşmasına varmasının yankıları sürüyor. Dünyayı yakından ilgilendiren sıcak gelişmenin ardından Tasnim Haber Ajansı, Tahran'ın 10 maddeden oluşan şartlarının Washington yönetimi tarafından kabul edildiğini iddia etti. Yer alan konular arasında Hürmüz Boğazı'na geçiş ücreti ve İran'a tazminat detayları yer alırken, maddeler arasında ABD lehine hiçbir seçeneğin bulunmaması ise dikkat çekti.
Peki ABD-İran hangi konuda anlaşmaya vardı? Yapılan bu ateşkes savaşta güç toplama stratejisi mi? A Haber Gece programına katılan Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Tolga Sakman, İran medyasında yer alan anlaşma şartlarını ele alırken A Haber muhabiri İrfan Sapmaz ise ABD'deki son durumu aktararak değerlendirmelerde bulundu.
İRAN'IN DERİN GÜVENSİZLİĞİ VE MÜZAKERE TUZAĞI
İran kanadından gelen açıklamaların şifrelerini çözen Dr. Tolga Sakman, "İran'ın yaptığı açıklamalarda aslında böyle satır aralarında tam bir güvensizlikle vesaire gibi kelimeler var aslında. İran haklı bu konuda. Çünkü iki kere müzakere sırasında vurulmuş olan bir devlet doğal olarak bölgede hiçbir metne, hiçbir anlaşmaya uymayan bir İsrail'e karşı soru işaretiyle bakıyor. Ortaya konmuş olan anlaşmanın da ne kadar tutacağı, ne kadar devam edeceği noktası tabii ki soru işareti olarak kalıyor" şeklinde konuştu. Bölgedeki sıcak temas sürerken, Tahran'ın geçmişteki acı tecrübeleri nedeniyle masaya büyük bir şüpheyle yaklaştığı vurgulandı.
SIZDIRILAN 10 MADDE: AMERİKA İÇİN YENİLGİ Mİ?
Trump'ın gizemli planının detaylarına değinen Dr. Tolga Sakman, "Trump bir 10 maddeden bahsetti ama 10 maddenin içeriğinden bahsetmedi. Bunun arkasından İran Tasnim Haber Ajansıyla başladı, oradan da alınan kaynakla İran'ın bu 10 maddesi aslında gündeme geldi. Şimdi bu 10 maddeye baktığımızda burada Amerika'nın lehine hiçbir şey yok. Doğal olarak eğer bu 10 madde gerçekten Trump tarafından geçici bir ateşkes formülü içerisinde dahi kabul edilmişse, bu aslında hani savaş ortamında kazanan kaybeden diye gruplandırdığımızda İran'ın burada kazandığı formül çıkıyor bu maddeleri kabul ettirdiyse" ifadelerini kullandı.
SAVAŞ TAZMİNATI VE KÖRFEZ ÜLKELERİNİN ROLÜ
Maddeler arasında yer alan tazminat konusuna açıklık getiren Dr. Tolga Sakman, "Tazminat ödemesini Amerika bunu kendi ödemeyecek. Çünkü bu daha önce konuşuldu, eğer böyle bir tazminat ödeme hali söz konusu olursa Körfez ülkeleri bunu karşılayacağı söyleniyor. E tabii bu Körfez ülkeleri de buna hayır demediler, yani 'Yeter ki savaş bitsin parasını neyse veririz'e geldi açıkçası. Çünkü her gün daha fazla zarar yazıyor Körfez ülkeleri. O yüzden bunu bir şekilde bitirmeleri gerekiyor" sözleriyle kirli pazarlığın mali boyutunu aktardı.
"ABD'NİN BÖLGEDEN KÖRFEZDEKİ ÜSLERİNDEN ÇIKMASI MÜMKÜN GÖRÜLMÜYOR"
Anlaşmanın askeri sonuçlarını değerlendiren Dr. Tolga Sakman, "Körfez ülkelerinden Amerika'nın üslerinden çıkması vesaire beklenecek bu anlaşmaya göre. O da çok mümkün görünmüyor mevcut şartlarda. Özellikle de Trump Körfez ülkelerine aksine kendine daha fazla bağlamaya çalıştığı bir dönemde bu şekilde çıkıp bölgeyi tamamen kaybetmesi yani çok mantıklı değil. Evet mantıksız çok şey yaşandı bu 40 günde ama bu Amerika için en mantıksız olan şeylerden biri gibi görünüyor" şeklinde konuştu. Amerika'nın bölgedeki varlığının tartışmaya açılmasının, küresel dengeleri sarsacağı ifade edildi.
25. MADDE VE TRUMP'IN AKIL SAĞLIĞI TARTIŞMASI
Siyasi depremin Washington'daki yansımalarına dikkat çeken Dr. Tolga Sakman, "Bu savaşın bitirilmesinden öte Amerika'nın hem kendi iç kamuoyunda hem de uluslararası kamuoyunda kimliğine, kişiliğine, devlet mekanizmasına zarar verecek bir şey. Amerikan toplumu bunu gördükten sonra, Trump kendi başkanlığının geleceğini yakmak üzere. Çok yakın zaman önce bu 25. madde konusu zaten gündeme geldi. Bu 25. maddenin üzerinden Trump'ın akıl sağlığının yerinde olmadığı veya devleti yönetebilecek bir yetkinlikte olmadığı üzerinden bir çalışma yapılacağı kanaatindeyim. Çünkü bunu kabul etmiş bir Amerikan başkanını ancak bu şekilde sıfatlandırabilirler" dedi.
ATEŞKES ZAMAN KAZANMA HAMLESİ Mİ?
Trump'ın hamlelerini bir "aldatmaca" olarak yorumlayan A Haber muhabiri İrfan Sapmaz ise sürece dair, "Donald Trump'ın yarın yapacağı açıklamalar çok önemli olacak, şu anda son derece gergin bir ortamdan geçildi. Yarınki programı henüz gelmedi, genelde 3 ile 4 arası geliyor. Bu 10 maddeye baktığımız zaman biz, tamamıyla bu Amerika Birleşik Devletleri için bir yenilgi. Donald Trump'ın bu maddelerle masaya oturuyoruz demesi bana göre bir aldatmaca, bir zaman kazanmaya çalışıyor. Yaklaşık 2 hafta süreyle, 15 güne kadar belki çok büyük yığınak yapacaklar yine. Ama tanıdığımız bildiğimiz Donald Trump bunu hazmedemez, bunun arkasından çok daha tehlikeli adımların geleceğini düşünüyorum" sözleriyle yaklaşan tehlikeye karşı uyardı. Orta Doğu'da suların durulmadığı, aksine büyük bir fırtınanın öncesindeki sessizliğin yaşandığı belirtildi.
