Orta Doğu’da nükleer satranç: Rusya sahneye mi iniyor?
Dünya nefesini tuttu, Ortadoğu’daki gerilim yükseliyor. ABD basınında yer alan “Körfez ülkeleri savaşı körüklüyor” iddiaları gündemi sarsarken, bölgedeki dengeler her zamankinden daha kırılgan. İran’ın saldırılarına karşı dışarıdan sakin görünen Körfez başkentlerinde aslında sessiz ama derin bir fırtına kopuyor. SETA Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş, Körfez’deki stratejik çatlağı, İsrail’in sinsi hamlelerini ve Hazar’a kadar uzanan olası nükleer tehdit senaryolarını A Haber ekranlarında detaylarıyla anlattı. İşte ateş hattındaki son durum ve perde arkasındaki gizli pazarlıklar…
Orta Doğu'da alevlenen kriz, artık sadece sahadaki askeri dengelerle açıklanamayacak kadar derinleşmiş durumda. Bölgenin kalbinde yer alan enerji koridorları, küresel güçlerin hesaplarını yeniden şekillendirirken; Hürmüz Boğazı'ndan Kızıldeniz'e, Babülmendep hattından Körfez ülkelerinin iç dengelerine kadar uzanan geniş bir coğrafyada kritik bir mücadele yaşanıyor. İran'ın hamleleri, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin sertleşen tutumu ve diğer Körfez ülkelerinin denge arayışı, petrol akışını ve küresel ticaret güvenliğini doğrudan etkileyen bir satranç tahtasına dönüşmüş durumda.
KÖRFEZ'DE İKİ AYRI KAMP: ŞAHİNLER VE ILIMLILAR
Bölgedeki son durumu değerlendiren SETA Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş, Körfez ülkelerinin artık tek bir blok olarak hareket etmediğine dikkat çekerek, "Ben bunu biraz farklı yorumluyorum. Şimdi Körfez ülkelerinden bahsederken artık farkındaysanız Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni biraz daha farklı yorumlamaya başladık. 'Savaşa katılacak mı ya da katılmaya mı yaklaşıyorlar?' gibi çeşitli sorular var. Dolayısıyla ben bunu artık Körfez'in kendi içerisinde iki ayrı kampa ayrılması üzerinden okumak gerektiğini düşünüyorum" ifadelerini kullandı. Demirtaş, bu ayrışmanın bölgedeki çatışma dinamiğini kökten değiştirebileceğini belirtti.
"CAYDIRICILIK ÇÖKTÜ" DİYEN ŞAHİNLER DURMAK İSTEMİYOR
Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) takındığı tutumun altını çizen Dr. Tunç Demirtaş, "Birinci kampta bulunan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri biraz daha şahin duruşa sahipler artık. Ve bu iki aktör özellikle İran'dan gelen tekrarlanan saldırıları 'caydırıcılık çöktü' diye okuyarak ilerliyordu. Muhtemelen Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de bu kadar ABD ve İsrail'in İran'ı yıprattıktan sonra ya da yıpratmaya yönelik eylemlerinden devam etmesinden sonra burada bırakmalarını isteyeceklerini ben sanmıyorum" sözleriyle, bu ülkelerin İran'ın daha fazla zayıflatılmasını arzuladığını aktardı. Demirtaş, İran'ın yıpratılmasının hem Riyad hem de Abu Dabi için tercih edilebilir bir senaryo olduğunu vurguladı.
YEMEN VE HUSİ TEHDİDİ: SUUDİ ARABİSTAN SIKIŞTIRILABİLİR Mİ?
Sürecin sadece İran ile sınırlı kalmadığını, Yemen'deki Husilerin de denklemin en tehlikeli parçası olduğunu belirten SETA Araştırmacısı Dr. Tunç Demirtaş, "Suudi Arabistan'ın doğrudan farklı bir şekilde daha yoğun bir angajman içerisinde bu çatışmanın içerisine geçmesi, Babülmendep kıyısında yer alan Yemen'de Husileri de Suudi Arabistan'a karşı tetikleyici bir aktör olarak bulunduruyor. Ve bunların da devreye girmesiyle beraber Suudi Arabistan'ın Husiler tarafından ekstradan sıkıştırılma durumları da söz konusu olabilir" şeklinde konuştu. Demirtaş, Husilerin 7 Ekim'den bu yana Kızıldeniz güvenliğini tehdit eden eylemlerinin küresel sistemi doğrudan etkilediğini hatırlattı.
ILIMLI ÜÇLÜNÜN ÖNCELİĞİ: TANSİYONU DÜŞÜRMEK
Körfez'deki diğer bloka dair analizlerini paylaşan Dr. Demirtaş, "Bir de bunların dışında kalan, daha ılımlı bulunan, daha dengeleyici bir yapıda olan Kuveyt, Umman ve Katar gibi ülkeler var. Bu üçlü için öncelik savaşın hızlı bir şekilde bitmesi veya tansiyonun düşmesi olarak ön planda tutuluyor. Ama diğer taraftan Emirlikler ve Suudi Arabistan'ın biraz daha sert bir tutumla savaşın devam etmesi yönünde politika izlediği izleniyor diyebilirim" ifadelerini kullanarak bölgedeki diplomatik ayrışmanın altını çizdi.
HAZAR'DA NÜKLEER GÖLGESİ: RUSYA SAHNEYE Mİ İNİYOR?
Küresel dengeleri altüst edecek nükleer tehdit konusuna da değinen Dr. Tunç Demirtaş, Rusya'nın pozisyonuna dikkat çekerek, "Nükleer boyutta bir açıklama yapmıştı Rus Savunma Bakanı. Hazar'ın da bu sistemin içerisinde olduğu, eğer İsrail taktik dahil olmak üzere bir nükleer silah kullanırsa Rusya'nın da bu politikayı gündeme getirebileceği şeklinde bir açıklama yapmıştı" sözleriyle tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi. Hazar bölgesinin de artık bu gerilimli stratejik sahanın bir parçası haline geldiğini belirtti.
İSRAİL SAVAŞI KÜRESEL BİR REKABET SAHASINA ÇEVİRİYOR
İsrail'in çatışmaları genişletme stratejisini yorumlayan Demirtaş, "İsrail açısından aslında her şey kendi politikaları bağlamında istendiği gibi gidiyor. İsrail bir noktada İran konusunu ABD'ye havale etti. Bir taraftan Lübnan'da yoğun bir faaliyet gösteriyor, Batı Şeria hakeza ilerlemeye çalışması söz konusu. Savaşı olabildiğince çok daha farklı aktörlerle temas ettirerek daha fazla geniş bir bölgesel, hatta bunun ötesinde küresel bir rekabet sahasına dönecek olduğunu beklememiz gerekebilir" uyarısında bulundu.
ABD SIKIŞTI: TRUMP VE BEYAZ SARAY'IN ZOR SEÇİMİ
ABD'nin mevcut durum karşısında yaşadığı çıkmaza değinen Dr. Tunç Demirtaş, "ABD'nin bir anlamda sıkışmış olduğunu veyahut bu savaşı bir an önce bitirmeye yönelik de gayretinin olduğunu yapılan açıklamalardan, Trump'ın söylemlerinden görüyoruz. Her ne kadar Trump'ın söylemleriyle eylemleri çoğu zaman çelişiyor olsa da bir sıkıştığına yönelik durum kendisini gösteriyor" değerlendirmesini yaptı.
PAKİSTAN VE AFGANİSTAN HATTI: BARIŞIN ANAHTARI MI?
Son olarak bölgedeki diğer aktörlerin pozisyonuna değinen Demirtaş, Pakistan'ın barış çabalarına verdiği desteğin önemini vurgulayarak, "İran bağlamında Pakistan'ın da Afganistan'da Taliban rejiminin bulunmasıyla beraber ABD'nin kendisine pozitif katkı sağlayacak bir ortam oluşturmasına yönelik Şahbaz Şerif'in açıklamasını satın alması önemli. 'Bakın benden başka bölge ülkeleri de böyle düşünüyor' demesi elini güçlendiren bir unsur. Dolayısıyla Pakistan'ın barış çabalarına desteği oldukça önemli" diyerek sözlerini noktaladı.
