Gerçek zeytinyağı nasıl anlaşılır? A Haber araştırdı

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın gıda ürünlerinde yapılan taklit ve tağşişleri açıklamasından sonra tüketiciler de ciddi endişeler oluşmaya başladı. Köften baklavaya sucuktan zeytinyağına kadar birçok üründe sahtecilik tespit edildi. Tüketiciler de gerçek ürünlerin nasıl anlaşılacağı konusunda araştırmalar yapmaya başladı.

Zeytinyağında yapılan hileler ise vatandaşların ağızları açık bıraktı. Öğretim üyesi Dr. Mehmet Ali Gündoğdu A Haber muhabiri Vedat Sezer'e gerçek zeytinyağının nasıl anlaşılacağını ve yapılabilecek hileleri tek tek anlattı.

Dr. Mehmet Ali Gündoğdu'un A Haber'e yaptığı açıklamalar şöyle:

Öncelikle, sahte zeytinyağının anlaşılmasında en basit en kolay yöntem insan. İnsanoğlu çok muhteşem bir laboratuvar. Gerçek zeytinyağını kokladığımızda onun burnumuzdan meyvemsilik kokusunu alıp ağzımızda acılığını hissedip daha sonra yutarken de boğaz tiroit bezlerinde bir yakıcılık hissetmemiz gerekiyor. Gerçek zeytinyağlarında bu üç özellik bizim hissettiğimiz pozitif olumlu özellikler. Bunun haricinde farklı kusurlar olabilir. İşte hafif ekşimsi kokular veya hafif ekşi kokular olabilir. Bunlar da yine kusurdur. Fakat bu da zeytinyağın gerçek olduğunu gösterir.

SAHTE YAĞ NASIL ANLAŞILIR?

Rafine edilmiş yağlardan tohum yağlarından çıkan yağlar genellikle herhangi bir koku vermezler. Yani halk arasında yağ gibi yağ dediğimiz yağlardır, koku vermez. Tadı ağzında akar gider. Acılık yakıcılık herhangi bir koku şey tat hissiyatı olmaz. Bu yağlar sahte yağlar olarak insanoğlu en basit bu şekilde ayırt edebilir. Bunun haricinde laboratuvarlarda Çanakkale 18 Mart Üniversitesi'nde TÜBİTAK laboratuvarlarımız, bir zeytinyağı analizi laboratuvarında bu analizleri oldukça nerdeyse maliyetine fiyatlarla yapıyoruz. Hem üreticiler kendi yağlarının kalitesini saptamada hem de tüketiciler gerçek yağı bulmuşlar mı bulamamışlar mı tespit edebiliyoruz.

Ekren görütüsü / A Haber

NE TÜR TAĞŞİŞLER YAPILIYOR? NASIL YAPILIYOR?

Geçtiğimiz sene zeytinyağında rekolte düşüktü. Dolayısıyla birçok tüketici aldığı yağlarda ne yazık ki hileciler çoğalmaya başladı. Bize tüketiciler aldığı yağlardan şüphelenip bize gönderdiler.

Genellikle tohum yağları, özellikle pamuk yağı en çok kullanılan yağ. Bunun haricinde kanola yağı, ayçiçek yağları kullanılabiliyor. Bizim de yaptığımız TÜBİTAK çalışmasında ayçiçek yağlarını farklı oranlarda karıştırdık ve bunların saptanma hassasiyetini belirledik. Zeytinyağı natürel sızma zeytinyağına farklı oranlarda ayçiçek yağları karıştırdık. Nerdeyse yüzde 8 – yüzde 16'ya kadar belli olmuyor. İşin acı tarafı da bu zaten. Yani bunları laboratuvar hassasiyetinde belli analizlerle belirtebiliyoruz. Onun haricinde yüzde 8'e kadar aşağı yukarı ayçiçek yağı ve zeytinyağı karışımında zor ayırt ediliyor.

Ekren görütüsü / A Haber

NASIL AYIRT EDECEĞİZ?

Öncelikle zeytinyağında burada dikkat edersek renklerine farklılık gelecek. Gerçek zeytinyağının yani zeytinyağının renk farkı onun kaliteli veya sahte veya doğru olduğunu ayırt etmez. Zeytinyağı gördüğünüz şu en açık zeytinyağı aslında bizim gerçek zeytinyağı. Şu daha yeşilimsi tonlarda olan yağlar bunlar sahte yağlar. En sağda gördüğünüz bu sene 2024'ün ilk taze hasatları. Çanakkale'de ve üretilen taze hasatlar. Erken hasat soğuk sıkım dediğimiz yağ 3-4 gün önce yeni taze sıkıldı. Bu gerçek zeytinyağı.

Gerçek zeytinyağı. Kokladığınızda yeni biçilmiş çimen kokusunu, yeşil domates kokusu, yeşil enginar kokusu veya ne bileyim çağla badem kokusu bu tarz kokuları veya zeytin kokusu hissetmeniz veya yeşil çay kokusu hissetmeniz gerekiyor. Bunun haricinde sahte yağlarda herhangi böyle bir koku olmaz.

RENK KRİTER DEĞİL!

Dediğim gibi renk zeytinyağında bir kalite kriteri değildir. Sahtelik veya gerçeklik kriteri değildir. O yüzden renk tamamen burada gözü hatta biz tadımcılar normal mavi bardaklarla yani rengine bakıp da önyargı da bulunmayalım diye farklı renkte mavi bardaklarla tadım yaparız ki bu bardaklarda yağın rengini görüp de önyargı da bu iyidir kötüdür demeyelim.

Ekren görütüsü / A Haber

ZEYTİN YAĞI NASIL SAKLANMALI?

Öncelikle pazarlarda bulunan bu şekilde damacanalarda plastik şişelerde yağının kesinlikle alınmamasını öneriyorum. Çünkü bunların gerçek zeytinyağı olup yani bunun içerisinde zeytin yağı olup olmadığı da belli değil. Yağların hepsi pazardan gelmiş bize gelen numuneler ve bunlar sahte yağlar. Laboratuvar analizleri sonunda ortaya çıktı. Gerçek zeytinyağı tenekede veya amber renkli cam şişelerde saklanmalı. Işık görmemeli. Çünkü zeytinyağı bir altın gibi kıymetli bir üründür. Dolayısıyla bunun bozulmasını engellemek için ışık, sıcaklık, hava almayacak ortamlarda saklanması gerekiyor. Özellikle plastik, zeytinyağını kanserojen yapma riski BPA denildiğimiz kanserojen maddenin zeytinyağına geçmesini sağlayabilecek çok büyük çok tehlikeli bir etmen. Sağlıklı ürünü zeytin meyvesini taze zeytin meyvesinin suyunu adeta bu şekilde kötü zararlı bir hale getirebiliyoruz.

TÜKETİCİ ZEYTİNYAĞINI ALIRKEN NEYE DİKKAT EDECEK?

Öncelikle bir ambalajına bakacak. Teneke veya cam şişede. İşte bunlar yüzde 90 kaliteli ürünlerdir. Bunun haricinde yine şeffaf plastik şişelerde de olabilir. O zaman da tadına bakması gerekiyor. Tüketici bunu kokladığı zaman biz meyve kokusu alacak. Ne bileyim bayat paslı boya kokusu veya başka farklı kokular olmaması gerekiyor. Zeytin, olgun zeytin meyvesi kokması gerekiyor. Veya yeni biçilmiş çimen yeşil kokular. Sade doğal kokuları kokması gerekiyor. Ağzının altında ağızda dilin arkasında hafif bir acılık vermesi ve yutarken de boğazda bir yakıcılığa yakıcılık yaratması az veya çok. Belli oranlarda. Bunların olması gerekiyor zeytinyağında. Bunlar kaliteli bir zeytinyağının göstergeleri. Bunun haricinde farklı kusurlar olursa ekşilik, sirkelik gibi farklı kusurları olursa bunlar da zeytinyağının zeytinyağı olduğunu fakat kusurlu bir zeytinyağı olduğunu gösterir.