Suça sürüklenen çocuklar düzenlemesi Meclis'te! 15-18 yaş arasına müebbet hapis verilebilecek

AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, suça sürüklenen çocuklara ilişkin düzenlemeleri içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin TBMM Başkanlığına sunulduğunu bildirdi. Usta, TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Müşerref Pervin Tuba Durgut ve bazı milletvekilleriyle Meclis'te düzenlediği basın toplantısında, 2002'den bugüne kadar reform niteliğinde çok sayıda düzenlemenin yasalaştırıldığını ifade etti. AK Parti'nin, Cumhuriyet tarihinin en büyük demokrasi ve kalkınma atılımlarına imza attığını belirten Usta, Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye'ye hizmet yolculuğuna başlarken siyasetin merkezine kalkınmanın yanı sıra adaleti de yerleştirdiklerini dile getirdi.

Adalet sisteminin güçlendirilmesi ve adalet hizmetlerinin daha etkin, erişilebilir ve güven veren bir yapıya kavuşturulması amacıyla önemli reformları hayata geçirdiklerini belirten Usta, reform anlayışının devamı olarak Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin TBMM Başkanlığına sunulduğunu kaydetti. Usta, 18 maddeden oluşan teklifin, çocukların korunmasını, çocuk adalet sisteminin güçlendirilmesini ve toplum güvenliğinin daha etkin şekilde sağlanmasını amaçladığını vurguladı. TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu'nun raporunu sunduğunu hatırlatan Usta, teklifin hazırlanması sürecinde komisyon raporundan faydalanıldığını belirtti. Kanun teklifinin 7 farklı kanunda değişiklik ve düzenleme öngördüğünü bildiren Usta, çocukların suça karışmasının, sadece Türkiye'nin değil, dünyanın birçok ülkesinin karşı karşıya bulunduğu çok boyutlu bir sorun olduğunun altını çizdi.

Fotoğraf: AA

"AİLENİN ÇOCUK ÜZERİNDEKİ SORUMLULUĞUNUN GÜÇLENDİRİLMESİ HEDEFLENMİŞTİR"

Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 31'inci maddesindeki düzenlemeyle hapis cezalarının alt ve üst sınırlarının artırılacağını aktaran Usta, şöyle devam etti:

"Kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından hakimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmamasına yönelik bir düzenleme öngörülmektedir. Böylece 15-18 yaş arası çocukların belirlenen şartlar yerine geldiği takdirde hakimin takdir yetkisiyle müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almasına yönelik düzenleme hayata geçirilecektir. Yine, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarını işleyen 12-15 yaş grubu çocuklar bakımından da belirli şartların varlığı halinde hakime takdir yetkisi verilerek ceza almalarına ve daha az ceza indirimi uygulanmasına da imkan sağlanmaktadır."

Usta, TCK'deki tekerrür hükümlerin uygulanma yaş sınırının 18'den 15'e düşürülerek, suç örgütleri tarafından 15-18 yaş grubundaki çocukların suçta kullanılmasının önlenmesinin ve caydırıcılığın sağlanmasının hedeflendiğini dile getirdi.

Fotoğraf: AA

TCK'deki "Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali" suçunun cezasının alt ve üst sınırlarının da artırılacağını aktaran Usta, "Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi halinde ebeveynlere verilecek cezanın yarısından iki katına kadar artırılması suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğunun güçlendirilmesi de hedeflenmiştir." ifadelerini kullandı.

Çocuk hükümlülerin cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacağını belirten Usta, "iyi halli" olduğunun tespiti durumunda çocuk hükümlülerin eğitim evlerine ayrılacağını bildirdi. Leyla Şahin Usta, şöyle konuştu:

Fotoğraf: AA

"Türk Ceza Kanunu'nda düzenlenen kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 günün 2 gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilecek, 1 günün 1 gün olarak dikkate alınması da sağlanacaktır. Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza etmesi suretiyle bu silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası yaptırımı öngörülmektedir."

"YENİ YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ GETİRİLMEKTEDİR"

AK Parti Grup Başkanvekili Usta, Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan kesici, delici ve bereleyici aletlerin çocuklara satılmasının, çocuklar tarafından satın alınması ve taşınmasının yasaklanacağını, bu eylemlere idari yaptırım uygulanacağını ifade etti. Teklifteki yeni düzenlemeleri anlatan Usta, şunları kaydetti:

Fotoğraf: AA

"Çocuk hakları yaklaşımı doğrultusunda mevzuatta yer alan 'suça sürüklenen çocuk' ibaresi yerine 'adli süreçteki çocuk' ifadesi benimsenerek, hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmayan çocuklar bakımından masumiyet karinesini ve çocuk odaklı yaklaşımı daha güçlü şekilde yansıtan bir terminolojiyi kullanmayı hedefliyoruz. Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar bakımından barınma, eğitim, sağlık, danışmanlık ve bakım şeklindeki koruyucu ve destekleyici tedbirlerin yanında 'sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri', 'dijital risklerden korunma tedbiri', 'kitap ve kütüphane tedbiri', 'çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri', 'tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeyle davranışsal bağımlılık tedbiri' şeklinde yeni yönlendirme tedbirleri getirilmektedir. Böylelikle cezai sorumluluğu bulunmayan çocukların daha etkin bir şekilde rehabilite edilmesi ve toplumsal hayata hazırlanması amaçlanmaktadır."

Hastane ile adliye arasında, akıl hastalığı veya bağımlılık nedeniyle kendisi ya da başkaları açısından tehlike oluşturan çocukların ihtiyaç duydukları tedavi ve koruma hizmetlerine gecikmeksizin ulaşabilmeleri amacıyla hızlı ve etkin karar alınmasına imkan sağlayan bir mekanizma kurulacağını vurgulayan Usta, çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi halinde denetimli serbestlik sürecinde eğitim, sosyal uyum ve rehabilitasyonu destekleyen yönlendirme tedbirlerinin uygulanacağını belirtti.

Fotoğraf: AA

Usta, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu aldırılmadan iddianame düzenlenmesinin, iddianamenin iadesi nedenleri arasına alınacağını bildirdi. Çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının etkin biçimde uygulanabilmesi amacıyla kurumlar arası koordinasyonun güçlendirileceğinin altını çizen Usta, anne, baba, vasi ve bakımdan sorumlu kişilerin kararlara uygun hareket etmelerinin sağlanacağını ifade etti.

Bir gazetecinin 15-18 arası çocuklara müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının nasıl verileceğini sorması üzerine Usta, burada bazı kriterler ve şartların belirlendiğini söyledi. Sadece hakime takdir yetkisi verilmediğine işaret eden Usta, "kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum edilmiş olma" durumunda hakimin takdir yetkisini kullanacağını kaydetti. Usta, benzer uygulamanın İngiltere, Fransa ve Almanya'da da bulunduğunu bildirdi. TBMM Genel Kurulu'nun tatile girmeden bu ayın sonuna kadar çalışmasının planlandığını belirten Usta, Meclis tatile girmeden teklifin görüşülerek yasalaşmasının hedeflendiğini sözlerine ekledi.

Fotoğraf: AA

BAKAN GÜRLEK: ÖNEMLİ DÜZENLEMELER İÇERİYOR

Konuyla ilgili açıklama yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, "Çocuklarımızın adli süreçlerle karşı karşıya kalmasını önlemek, onları her türlü istismar ve tehditten korumak; suç mağduru ailelerimizin adalet beklentisine karşılık vermek devletimizin en temel sorumluluklarındandır. Bu anlayışla hazırlıklarına katkı sunduğumuz ve AK Parti Grubumuz tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi; çocukları koruyan, caydırıcılığı güçlendiren ve kamu vicdanını gözeten önemli düzenlemeler içermektedir" dedi.

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Bakan Gürlek, şu ifadeleri kullandı:

"Teklifle, 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocuklara uygulanacak ceza indirimleri yeniden düzenlenmekte; kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi ağır suçlarda hâkime, fiilin niteliğini gözeterek daha geniş takdir yetkisi tanınmaktadır. Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline ilişkin cezalar artırılmakta; çocuğun bakım, gözetim ve korunmasına ilişkin sorumluluklarını yerine getirmeyen kişilere yönelik yaptırımlar güçlendirilmektedir. Çocuklarımızın korunması amacıyla dijital riskler, bağımlılıklar, çevre bilinci, kitap ve kütüphane alışkanlığı ile sosyal hizmetlere yönelik yeni yönlendirme tedbirleri getirilmektedir. Sosyal inceleme raporlarının etkinliği artırılırken koruyucu ve destekleyici tedbirlerde kurumlar arası koordinasyon da güçlendirilmektedir."

"Ayrıca çocuk odaklı hukuk anlayışını ve masumiyet karinesini daha güçlü biçimde yansıtmak amacıyla mevzuatımızdaki 'suça sürüklenen çocuk' ibaresinin yerine 'adli süreçteki çocuk' ifadesinin kullanılması öngörülmektedir. Amacımız; çocuğu koruyan, suçu önleyen, suç örgütlerinin çocukları istismar etmesine engel olan, ailelerin sorumluluğunu güçlendiren; ağır suçlar karşısında ise kamu vicdanını ve mağdur haklarını gözeten etkili bir adalet sistemi tesis etmektir. Teklifin hazırlanmasına katkı sunan başta TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu olmak üzere tüm çalışma arkadaşlarımıza, teklifi Meclis gündemine taşıyan AK Parti Grubumuza, ilgili kurumlarımıza, akademisyenlerimize ve uzmanlarımıza teşekkür ediyorum. Cumhurbaşkanımız Sayın Erdoğan'ın liderliğinde; çocuklarımızın üstün yararını, toplumumuzun huzur ve güvenliğini ve mağdur ailelerimizin adalet beklentisini birlikte gözeten reformlarımızı kararlılıkla hayata geçirmeye devam edeceğiz."

Fotoğraf: DHA

DÜZENLEME NELER GETİRİYOR?

Teklif Taslağı, 7 ayrı kanunda değişiklik veya düzenleme içermekte olup, yürürlük, yürütme dâhil toplam 18 maddeden oluşmaktadır. Kanun Teklif Taslağında yer alan düzenlemeler şunlardır:

1- 12 ilâ 15 yaş grubunda olan çocuklar hakkında Türk Ceza Kanununun 31 inci maddesinde düzenleme yapılmaktadır. Buna göre;

• 31 inci maddenin ikinci fıkrasında belirlenen indirim oranlarının düşürülmesi suretiyle çocuk faillere daha fazla ceza verilmesi amaçlanmaktadır.

- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 12 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilebilmekteyken 13 yıldan 18 yıla kadar,

- Müebbet hapis cezası yerine 9 yıldan 11 yıla kadar hapis cezası verilebilmekteyken 10 yıldan 12 yıla kadar,

hapis cezası verilebileceği, süreli hapis cezaları bakımından yarı oranında indirim uygulanması halinde verilecek ceza 7 yıldan fazla olamaz iken, 9 yıldan fazla olmayacağı öngörülmektedir.

2- 15 ilâ 18 yaş grubunda olan çocuklar hakkında Türk Ceza Kanununun 31 inci maddesinde düzenleme yapılmaktadır. Buna göre;

• 31 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirlenen indirim oranlarının düşürülmesi suretiyle çocuk faillere daha fazla ceza verilmesi amaçlanmaktadır.

- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine 18 yıldan 24 yıla kadar hapis cezası verilebilmekteyken 19 yıldan 27 yıla kadar,

- Müebbet hapis cezası yerine 12 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası verilebilmekteyken 15 yıldan 18 yıla kadar,

hapis cezası verilebileceği, süreli hapis cezaları bakımından 1/3 oranında indirim uygulanması halinde verilecek ceza 12 yıldan fazla olamaz iken, 15 yıldan fazla olmayacağı öngörülmektedir.

Ayrıca 31 inci maddeye eklenen dördüncü fıkrayla,

• Kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve saik, suçun işleniş şekli ve daha önceden kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilmiş olma hususları göz önünde bulundurularak kasten öldürme (madde 81 ve 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (madde 87) suçlarını işleyen 15-18 yaş grubu çocuklar bakımından hâkimin takdirine bağlı olarak herhangi bir ceza indirimi uygulanmayabilecektir.
• Fiili işlediği sırada 12-15 yaş grubu ceza sorumluluğu bulunan çocuklar bakımından da yukarıda belirtilen hususların varlığı halinde hâkimin takdirine bağlı olarak kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçları için ikinci fıkra hükümleri yerine üçüncü fıkra hükümleri uygulanabilmesi sağlanmaktadır.

3- Tekerrür hükümlerinin uygulanma yaş sınırı 18'den 15'e düşürülmektedir. (5237 S.K. md.58)

4- Türk Ceza Kanununun 233 üncü maddesinde yapılan düzenlemeyle;

• Çocukların gelişiminde ciddi öneme sahip olması sebebiyle aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçunun cezaları artırılmak suretiyle toplumsal duyarlılığı yüksek ve sosyal açıdan daha uyumlu çocukların yetiştirilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda;

• Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali suçunun cezasının alt sınırı 1 ay iken 3 ay hapis cezası, üst sınırı ise 1 yıl iken 2 yıl hapis cezası,
• Bu suçun hamile eşe karşı işlenmesinin cezası 3 aydan 1 yıla kadar hapis iken 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası,
• Bu suçun çocukların ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokulması halinin cezası 3 aydan 1 yıla kadar hapis iken 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası,

olarak öngörülmektedir.

• Ayrıca, maddeye eklenen dördüncü fıkrayla, maddenin birinci ve üçüncü fıkrasında öngörülen yükümlülüklerin ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme (madde 81, 82) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (madde 87) suçunu işlemesi halinde bu madde gereğince ebeveynlere verilecek cezalarda artırım yapmak suretiyle ailenin çocuk üzerindeki sorumluluğu artırılmaktadır. Bu fıkra uyarınca işlem yapılabilmesi bakımından şikayet şartı aranmayacaktır.

Fotoğraf: AA

5- Çocuk hükümlülerin cezalarının infazının çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında yerine getirilmesi sağlanmaktadır. Çocuğun iyi halli olduğunun tespit edilmesi halinde eğitimevlerine ayrılmasına imkân veren düzenleme yapılmaktadır.

Bununla birlikte, çocuk hükümlülerin doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilecek cezaları ile çocuk kapalı ceza infaz kurumlarından çocuk eğitimevlerine ayrılmaya ilişkin düzenlemeler kabul edilmektedir. (5275 S.K. md. 11 ve 15)

6- 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda düzenlenen;

• Kasten öldürme suçları (madde 81, 82 ve 83),
• Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar (madde 102 ve 103),
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu (madde 188),
• Suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçu (madde 220),

bakımından koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 günün, 2 gün olarak kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilerek, 1 günün, 1 gün olarak dikkate alınması sağlanmaktadır. (5275 S.K. md. 107)

7- Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza etmesi suretiyle bu silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi hakkında, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası yaptırımı öngörülmektedir. (6136 S.K. md 13/A)

8- Mevzuatımızda yer alan "suça sürüklenen çocuk" ibaresinin, ön yargı oluşturabilecek ve doğrudan suç isnadı içeren bir nitelik taşıması nedeniyle, bu kavram yerine adli süreçteki çocuk" ibaresinin kullanılması öngörülmektedir. (5395 S.K.- 5271 S.K.- 2828 S.K.)

9- Çocuk Koruma Kanununa yeni madde eklenmektedir.

Ceza sorumluluğu olmayan adli süreçteki çocuklar hakkında, koruyucu ve destekleyici tedbirlere ek olarak sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği ile tütün, nikotin, alkol, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıkla mücadele yönlendirme tedbirlerinin ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından yerine getirilmesi öngörülmektedir. (5395 S.K. md.5/A)

10- Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığı ya da davranışsal bağımlılık nedeniyle kendisi ya da başkaları için ciddi tehlike oluşturan çocuğun tedavi ihtiyacı tespit edilirse, çocuk hâkiminin gelen başvuru ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek talep hakkında en geç 48 saat içinde acil korunma kararı verebilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

Ayrıca bu süreçte çocuğa gerekli tıbbi müdahale yapılabilmesine ve hâkim çocuğun üstün yararına uygun koruyucu ve destekleyici tedbirlerinin alınabilmesine yönelik düzenleme öngörülmektedir. (5395 S.K. md.9)

Fotoğraf: AA

11- Çocuk hakkında herhangi bir suçtan kamu davası açılması halinde durumun, gerekli idari tedbirlerin alınması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Millî Eğitim Bakanlığı il veya ilçe müdürlüklerine bildirilmesi hususu düzenlenmektedir. (5395 S.K. md. 15)

12- Çocuklar hakkında yapılan yargılama sonunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi halinde Çocuk Koruma Kanununda 5/A maddesiyle öngörülen yönlendirme tedbirlerinden bir veya birkaçının denetimli serbestlik tedbiri olarak uygulanabilmesine imkan tanınmaktadır.

Çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilirken, suç konusu malın değerinin az olması hâlinde zararın giderilmesi şartını aramama konusunda hâkime takdir yetkisi tanınmaktadır. (5395 S.K. md. 23)

13- Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hâkimi tarafından 15 yaşını doldurmuş çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması hâlinde, gerekçesinin iddianamede veya kararda gösterileceğine yönelik hüküm getirilmektedir. Böylelikle çocuklar hakkında yargılama sürecinde sosyal inceleme raporunun bir an önce alınması ile çocuklar açısından gerekli olan koruyucu ve destekleyici tedbirlerin gecikmeksizin yerine getirilmesi amaçlanmaktadır. (5395 S.K. md. 35)

14- 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu aldırılmadan iddianame düzenlenmesi, iddianamenin iadesi nedenleri arasına alınmaktadır. (5271 S.K. md. 174)

15- Çocuklar hakkında alınan koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının etkin bir biçimde yerine getirilmesi için kurumlar arası koordinasyonu artırmaya yönelik düzenleme yapılmaktadır. Böylelikle, çocuk yararına alınan tedbirlerin yalnızca yargı kararlarıyla sınırlı kalmaması, idari ve sosyal hizmet mekanizmalarının da eşgüdüm içinde çalışması amaçlanmaktadır.

Çocuklar hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına aykırı hareket eden anne, baba, vasi veya bakım ve gözetiminden sorumlu kişilerin tazyik hapsine tabi tutulması sağlanmaktadır. (5395 S.K. md. 45)

16- Kabahatler Kanununa yeni madde eklenmektedir.

6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan her tür bıçak ile diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin; ruhsatlandırılan işyerleri dışında satışı ve sergilenmesi ile 18 yaşından küçük çocuklara satılması ve çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması yasaklanmakta ve aykırılık hâlinde idarî para cezası, elkoyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine yönelik düzenlemeler getirilmektedir. (5326 S.K. md. 43/C)