AK Parti kurmayları düğmeye bastı! Stokçuya yasak, marketlere yeni şart: Hal Yasası Meclis yolunda

Uzun süredir gündemde olan Hal Yasası için Meclis mesaisi başladı. Dört bakanlığın hazırladığı ve 30 maddeden 9 maddeye düşürülen taslakla tarladan sofraya uzanan süreçte aracıların devreden çıkarılması ve fahiş fiyat artışlarının önlenmesi hedefleniyor.

Yeni düzenlemeyle yerli ürün satan marketlere vergi teşviki sağlanması, raflarda yerli ürün zorunluluğu getirilmesi ve tarımsal kooperatif sayısının iki katına çıkarılması öngörülüyor. Kurallara uymayanlara ise hapis ve idari para cezası getirilmesi planlanıyor.

Fahiş fiyat artışlarının önüne geçmeyi hedefleyen düzenlemenin detaylarını A Haber Parlamento Şefi Tülay Ağaoğlu canlı yayında aktardı.

ÜRETİCİ ÖRGÜTLERİNE BÜYÜK DESTEK

Meclis kulislerindeki son durumu aktaran A Haber Parlamento Şefi Tülay Ağaoğlu, "9 maddelik bir taslak üzerinde duruluyor. Aslında bu taslakta kısaltılmış maddeler yer alıyor. Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda Ticaret Bakanlığının bütçesi görüşülüyor. Ticaret Bakanı Ömer Bolat da açıklamalarda bulundu. Bolat, Hal Yasası'na ilişkin taslağı Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde AK Parti grubuna gönderdiklerini ve şimdi AK Parti grubunda taslak üzerinde çalışma yürütüldüğünü ifade etti" ifadelerini kullandı.

Taslakta üretici örgütlerine geniş imkanlar tanındığını belirten Ağaoğlu, "Bu taslakta toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan iş yeri oranının yüzde 20'den yüzde 30'a çıkarılması söz konusu. Yine üretici örgütlerine ortaklarının veya üyelerinin mallarının satışına aracılık edebilme imkanı tanınıyor. Zirai ürün bedellerinden gelir vergisi stopajının kaldırılması da taslakta yer alıyor. Ayrıca hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz olarak Hazine arazisi tahsis edilmesi öngörülüyor" şeklinde konuştu.

ZİNCİRLEME TİCARETE VE DEVİRLERE YASAK

Ödemelerin kayıt altına alınması ve hallerdeki spekülatif el değiştirmelerin engellenmesine yönelik maddelere değinen Ağaoğlu, "Ürün bedellerinin bankalar üzerinden ödenmesi de bu taslakta yer alıyor. Komisyoncudan komisyoncuya veya aynı toptancı hali içinde tüccardan tüccara mal alımı, satımı ve devri bu düzenlemeyle yasaklanıyor" dedi.

STOKÇUYA 3 YIL TEŞVİK YASAĞI, YETKİ TİCARET BAKANLIĞINDA

Taslakla birlikte cezai yaptırımların ve denetim mekanizmasının değişmesinin öngörüldüğünü vurgulayan A Haber Parlamento Şefi Tülay Ağaoğlu, "Piyasa bozucu eylemler gibi bazı fiiller için cezalar artırılıyor. Bu düzenlemeyle cezaları uygulama yetkisi de belediyelerden alınarak Ticaret Bakanlığına veriliyor. Stokçuluk gibi bazı eylemlerden ceza alanlar artık 3 yıl süreyle herhangi bir teşvik veya destek alamayacak" açıklamasında bulundu.

MARKETLERE YÜZDE 20'YE KADAR ALIM ZORUNLULUĞU

Düzenlemenin perakende ayağı ve depolama adımlarını da aktaran Ağaoğlu, "Perakendecilerin satacağı malların yüzde 20'yi geçmemek üzere belirlenecek bir oranının üretici ve üretici örgütlerinden satın alınması da zorunlu hale getiriliyor. Bu da önemli düzenlemelerden biri. Ticaret Bakanlığına depolama kapasitelerinin artırılması amacıyla teşvik ve destek verme görev ve yetkisi de bu taslakta yer alıyor" ifadelerini kullandı.

Hal Yasası'nın baştan sona yenilenmesinin öngörüldüğünü belirten Ağaoğlu, "Özetle şunu söyleyebiliriz: Önemli düzenlemeler var. Bu taslakta Hal Yasası'nın baştan aşağı değiştirilmesi öngörülüyor. Şimdi AK Parti grubunda çalışma yürütülüyor. Hal Yasası üzerinde hummalı bir çalışma var. Önümüzdeki süreçte düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) önce komisyonlarda, ardından Genel Kurulda gündeme gelmesini bekliyoruz. Böylece fahiş fiyat artışlarının önüne geçilmesi hedefleniyor" şeklinde konuştu.

"AMACIMIZ ARACILARI DEVREDEN ÇIKARMAK"

Öte yandan tarladan sofraya uzanan tedarik zincirindeki fahiş fiyat artışlarına ve aracıların elde ettiği haksız kazançlara A Haber canlı yayınında tepki gösteren Türkiye Sebzeciler, Meyveciler ve Seyyar Pazarcılar Federasyonu (TÜSPAF) Genel Başkanı Ali Karaca da Ticaret Bakanlığı ile yürütülen Hal Yasası çalışmalarına ilişkin değerlendirmede bulundu.

Hal Yasası çalışmalarını geçen yıldan bu yana Ticaret Bakanlığı ile koordineli şekilde yürüttüklerini belirten Karaca, düzenlemenin temel amacının üreticiyi ve tüketiciyi korumak olduğunu söyledi.

Karaca, "Geçen yıldan beri Ticaret Bakanlığımızla birlikte Hal Yasası üzerinde çalışıyoruz. Amacımız, üreticilerimizin mağduriyetini önlemek ve ürünlerin tarladan şehir merkezlerine ulaşana kadar neden bu kadar pahalandığını ortaya koymak. Tarladaki fiyatlarla tüketiciye sunulan fiyatlar arasında büyük farklar oluşuyor. Bu farkların nedenlerini ve aradaki engelleri ortadan kaldırmak istiyoruz. Aracıları devreden çıkararak vatandaşlarımızın sebze ve meyveye daha uygun fiyatlarla ulaşmasını hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.

Çalışmaların temel hedefinin haksız kazancı önlemek olduğunu vurgulayan Karaca, "Amacımız, vatandaşlarımızın cebinden haksız kazanç sağlayan aracıları ortadan kaldırmak. Ticaret Bakanlığımızın yürüttüğü çalışmaların en önemli hedeflerinden biri de bu" dedi.

"PAZARDA 25 LİRA OLAN ÜZÜM MARKETTE 100 LİRA"

Pazarcı esnafının üretici ile tüketici arasında önemli bir köprü görevi üstlendiğini belirten Karaca, ürünlerin doğrudan üreticiden pazar yerlerine ulaştırılmasının fiyatları düşürdüğünü ifade etti.

Karaca, "Üretici ile tüketici arasındaki en önemli köprü pazarcılardır. Ürünler doğrudan üreticiden pazar yerlerine geldiğinde araya başka aracılar girmiyor. Böylece vatandaşlarımız sebze ve meyveyi daha uygun fiyatlarla alabiliyor. Pazarcı esnafı bedenen çalıştığı ve maliyetleri daha düşük olduğu için ürünleri daha ucuza satabiliyor" diye konuştu.

Marketlerle pazar yerleri arasındaki fiyat farkına üzüm üzerinden örnek veren Karaca, "Pazar yerlerinde 20, 25 veya 30 liraya satılan üzüm, market raflarında 80 ila 100 liraya kadar çıkabiliyor. Bunun nedeni araya giren aracılar. Pazar yerlerinde ise ürünler doğrudan üreticiden geldiği için bu aracılar bulunmuyor" dedi.

Ticaret Bakanlığına çağrıda bulunan Karaca, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Aracıların devreden çıkarılmasını ve ürünlerin doğrudan üreticiden tüketiciye ulaştırılmasını istiyoruz. Bu süreçte pazarcılar köprü görevi üstlenmeli, halciler de kontrol mekanizmasında yer almalı. Marketlerdeki fiyat artışlarının ve üretici fiyatlarıyla raf fiyatları arasındaki büyük farkların denetlenmesi gerekiyor."

"REKOLTE YÜKSEK, ÇİFTÇİMİZİN EMEĞİ YERDE KALMASIN"

Yerli sebze ve meyvelerin tezgahlardaki artışı ile üreticilere verilen desteklere ilişkin soruyu yanıtlayan Karaca, geçen yıl yaşanan don olaylarının üretimi olumsuz etkilediğini, bu yıl ise rekoltenin yüksek olduğunu belirtti.

Karaca, "Geçen yıl don nedeniyle rekolte düşüktü. İnsanlar evlerine yeterince sebze ve meyve götüremedi. Bu yıl ise rekolte oldukça yüksek. Ancak üretimin artmasına karşılık talebin düşük kalması nedeniyle ürünler çiftçimizin elinde kaldı. Bu duruma gerçekten üzülüyoruz" ifadelerini kullandı.

Üreticilerin desteklenmesinin önemine dikkat çeken Karaca, çiftçilerin üretime devam edememesi halinde pazarcıların, halcilerin ve marketlerin de olumsuz etkileneceğini söyledi.

Karaca, "Bir pazarcı olarak şunu söylemek istiyorum: Çiftçi üretmezse ne pazarcı ne halci ne de marketçi kazanç sağlayabilir. Üreticimizin emeğinin karşılığını alması gerekiyor. Aynı zamanda vatandaşlarımızın da sebze ve meyveye uygun fiyatlarla ulaşmasını sağlamalıyız" dedi.

"MARKETLERİN DENETİM ALTINA ALINMASI GEREKİYOR"

Ürünlerin tüketiciye ulaştırılması sırasında fırsatçılık yapılmaması gerektiğini vurgulayan Karaca, üretici ve tüketicinin birlikte korunması çağrısında bulundu.

Karaca, "Vatandaşlarımızın mutfağına götüreceği sebze ve meyveleri fırsatçılık yaparak pahalıya satmamalıyız. Üretici de kazanmalı, tüketici de ürünleri uygun fiyatlarla alabilmeli. Arada köprü görevi gören pazarcı esnafı, bedenen çalışarak düşük kar marjıyla ailesinin geçimini sağlıyor. Bu nedenle özellikle marketlerin denetim altına alınması gerekiyor" ifadelerini kullandı.