CANLI | Washington için kötü haber: İran savaşı Trump'a desteği eritti, Lübnan’da İsrail işgal güçleri ateşkesi zorluyor
ABD ile İran arasında savaşı bitirmeyi amaçlayan anlaşma daha ilk günlerinde nükleer denetimler, dondurulan varlıklar ve Hürmüz Boğazı başlıklarında çatırdarken, Lübnan’da İsrail işgal güçlerinin açtığı ateş iki kişinin ölümüne yol açtı. Washington’da ise Reuters/Ipsos anketi, İran savaşı nedeniyle Trump’a desteğin eridiğini ve anlaşmaya güvenin zayıf kaldığını öne sürdü.
ABD ile İran arasında geçen hafta imzalanan ve savaşı sona erdirmesi beklenen çerçeve anlaşma, daha mürekkebi kurumadan kriz üretmeye başladı. Washington, Tahran'ın "sonsuz süreli" nükleer denetimi kabul ettiğini savunurken İran bunu açıkça reddetti; taraflar dondurulmuş varlıkların kullanımı ve Hürmüz Boğazı'ndaki düzen konusunda da birbirini yalanladı.
Bölgedeki gerilim yalnızca diplomasi masasında kalmadı: Lübnan'da İsrail işgal güçlerinin açtığı ateş sonucu iki kişi hayatını kaybetti, Hizbullah ise ateşkesin ihlal edildiğini duyurdu. Tüm bunlar yaşanırken ABD'de yayımlanan son Reuters/Ipsos anketi, İran savaşının Trump yönetimine siyasi maliyet çıkardığını ve Washington'ın attığı adımların kamuoyunda güçlü destek bulmadığını gösterdi.
İŞTE ORTA DOĞU'DAN ANBEAN YAŞANANLAR
CANLI ANLATIM
ABD SENATOSU, İRAN’LA ÇATIŞMALARIN SONA ERDİRİLMESİNİ İSTEYEN SAVAŞ YETKİLERİ TASARISINI KABUL ETTİ
ABD Senatosu, salı günü Başkan Donald Trump’a Kongre yeni bir askeri yetki vermediği sürece İran’a yönelik çatışmaları sona erdirme çağrısı yapan Savaş Yetkileri Tasarısı’nı kabul etti.
Senato’da yapılan oylamada, Temsilciler Meclisi’nden geçen karar tasarısı 48’e karşı 50 oyla kabul edildi. Tasarı, Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks tarafından sunulmuştu.
Louisiana Senatörü Bill Cassidy, Maine Senatörü Susan Collins, Alaska Senatörü Lisa Murkowski ve Kentucky Senatörü Rand Paul, Demokratlarla birlikte tasarıya destek verdi.
Pensilvanya Demokrat Senatörü John Fetterman tasarıya karşı oy kullanırken, Kentucky Cumhuriyetçi Senatörü Mitch McConnell ile Pensilvanya Cumhuriyetçi Senatörü Dave McCormick oylamaya katılmadı.
SEMBOLİK AMA GÜÇLÜ MESAJ
Kararın pratik etkisi belirsizliğini koruyor. Zira Washington ile Tahran halihazırda geçici bir barış anlaşmasına varmış durumda. Ancak bağlayıcı olmayan bu karar, Senato’da daha önce gerekli basit çoğunluğa ulaşamayan dokuz girişimin ardından, Kongre’den savaşa karşı şimdiye kadarki en güçlü sembolik itiraz olarak değerlendiriliyor.
Senato oylaması, Trump yönetiminin İran’la çatışmaları durdurmaya yönelik geçici mutabakatı duyurmasından bir haftadan kısa süre sonra geldi. Söz konusu mutabakat, daha kapsamlı bir anlaşmaya yönelik müzakereler sürerken çatışmaların durdurulmasını amaçlıyor.
TRUMP’TAN TEPKİ: “İŞİMİ ZORLAŞTIRDILAR”
Trump, tasarının kabul edilmesini eleştirerek, oylamanın yönetiminin Tahran’la yürüttüğü temaslardaki elini zayıflattığını ve ABD hedeflerine ulaşmasını zorlaştırdığını savundu.
Truth Social hesabından paylaşım yapan Trump, “İran’ı köşeye sıkıştırmış durumdayım, düşmeye hazır, bize neredeyse her şeyi vermeye hazır.” ifadelerini kullandı. Trump ayrıca İran’ın ABD’ye ve kendi yönetimine saygı gösterdiğini öne sürdü.
Senato’daki oylamayı “kötü zamanlanmış ve anlamsız” olarak niteleyen Trump, milletvekillerini İran politikasına kritik bir anda karşı çıkmakla suçladı.
Trump ayrıca tasarıya destek veren dört Cumhuriyetçi senatörü de hedef aldı. Bu isimleri “kaybedenler” diye nitelendiren Trump, söz konusu oylamanın ABD’nin rakibine “yardım ve destek” sağladığını savundu.
“Bu senatörler işimi daha da zorlaştırdı ama ben bunu bir şekilde halledeceğim, çünkü ben her zaman hallederim.” ifadelerini kullandı.
ŞUBAT SONUNDA BAŞLAYAN SAVAŞ, NİSAN BAŞINDA DURMUŞTU
ABD ile İsrail, 28 Şubat’ta İran’a karşı askeri operasyon başlatmış, buna karşılık İran da Ortadoğu’daki ABD varlıklarına yönelik saldırılar düzenlemişti. Çatışmalar, Pakistan arabuluculuğunda sağlanan ve 8 Nisan’da yürürlüğe giren ateşkesle durmuştu.
Washington ile Tel Aviv, Tahran’ı İsrail’i ve ABD’nin bölgedeki müttefiklerini tehdit eden nükleer ve füze programları yürütmekle suçluyor. İran ise bu iddiaları reddediyor; nükleer faaliyetlerinin barışçıl olduğunu ve nükleer silah üretmeyi ya da başka ülkeleri tehdit etmeyi amaçlamadığını savunuyor.
60 GÜNLÜK ATEŞKES SÜRECİNDE TEKNİK MÜZAKERE
Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 17 Haziran’da kalıcı bir barış anlaşmasına ulaşmayı amaçlayan mutabakat zaptını elektronik ortamda imzalamıştı.
Taraflar şu anda 60 günlük ateşkes sürecinde teknik müzakereler yürütüyor. Görüşmelerde İran’ın nükleer programına ilişkin anlaşmazlıkların giderilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari sevkiyatın çatışma öncesi seviyelere döndürülmesi hedefleniyor.
ANKET: ABD’DE İRAN SAVAŞI İÇİN “DEĞDİ” DİYEN AZINLIKTA; TRUMP’IN ONAY ORANI DÖNEMİNİN EN DÜŞÜK SEVİYESİNE İNDİ
Bir Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların yalnızca dörtte biri Başkan Donald Trump’ın İran’la yürüttüğü savaşın maliyetine değdiğine inanıyor; çoğunluk ise Tahran’la yapılan ateşkesin kalıcı olmasının muhtemel olmadığından endişe ediyor.
Pazartesi günü tamamlanan beş günlük anket, savaşın Trump’ın popülaritesi üzerinde de ağır bir yük oluşturduğunu ortaya koydu. Buna göre Trump’ın onay oranı yüzde 34’e gerileyerek Cumhuriyetçi liderin ikinci dönemindeki en düşük seviyeye döndü. Bu seviye en son nisan ayında yapılan bir ankette görülmüştü.
Anket, Amerikalıların yalnızca yüzde 23’ünün — buna Cumhuriyetçilerin yalnızca yarısı da dahil — ABD’nin İran karşısında savaştan önceye kıyasla şimdi daha güçlü bir konumda olduğunu düşündüğünü gösterdi. Katılımcıların yüzde 35’i ise ABD’nin daha zayıf bir konumda olduğunu düşünüyor. Geri kalanlar ise emin olmadıklarını ya da ABD’nin konumunun savaş öncesiyle yaklaşık aynı olduğunu söyledi.
Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 17 Haziran’da çatışma nedeniyle durmuş olan petrol ve doğal gaz sevkiyat yollarını yeniden açacak ve ABD öncülüğündeki ekonomik baskıyı hafifletecek ön anlaşmayı imzaladı.
Anlaşma, küresel ham petrol fiyatlarında hızlı bir düşüşe yol açtı. Ancak çoğu Amerikalı için benzin fiyatları, savaşı başlatan 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırılarından önceki seviyenin hâlâ belirgin biçimde üzerinde bulunuyor. İran, ilk saldırıya küresel petrol ticaretinin beşte birini durduran ve ABD’nin bölgedeki müttefiklerinin enerji tesislerine zarar veren saldırılarla karşılık vermişti.
MALİYETİNE DEĞMEDİ
Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların yalnızca yüzde 24’ü İran’la savaşın maliyetine değdiğini düşünüyor. Katılımcıların yarısı çatışmanın buna değmediğini söylerken, geri kalanı emin olmadığını belirtti.
Amerikalıların yüzde 63’ü, Trump’ın imzaladığı anlaşmanın iki ülke arasında kalıcı barış getirmesinin muhtemel olmadığını düşünüyor. Cumhuriyetçilerin yaklaşık yarısı ve Demokratların 10’da 8’i anlaşmanın barış getirmesinin olası olmadığını söyledi. Amerikalıların yalnızca yüzde 18’i — buna Demokratların yüzde 10’u ve Cumhuriyetçilerin yüzde 34’ü de dahil — kalıcı barışı olası görüyor.
Trump, 2024 başkanlık seçimlerini enflasyonu düşürme ve Amerika’yı maliyetli dış savaşların dışında tutma vaadiyle kazanmıştı. Trump’ın siyasi markası uzun süredir, anlaşma yapma becerisine sahip bir emlak geliştiricisi ve reality televizyon yıldızı geçmişine dayanıyor.
Trump’ın hayat pahalılığı konusundaki onay oranı yüzde 22 ile başkanlığının en düşük seviyelerine yakın seyretti ve Beyaz Saray’daki Demokrat selefi Joe Biden’ın görev süresinin sonundaki oranının da altında kaldı.
ARA SEÇİMLER YAKLAŞIRKEN
Trump mevcut görev dönemine yüzde 47 onay oranıyla başlamıştı. Ancak yüksek enflasyonun yanı sıra, ülkede yasa dışı bulunan kişileri sınır dışı etmeye yönelik sert girişimlerinin yarattığı tartışmalar nedeniyle popülaritesi zarar gördü. Bu süreçte göç yanlısı aktivistlerle ölümcül çatışmalar da yaşandı.
Trump’ın düşen popülaritesi, 3 Kasım’daki ara seçimlerde Kongre’deki çoğunluklarını savunacak Cumhuriyetçi müttefikleri üzerinde de baskı oluşturabilir. Reuters/Ipsos anketine göre bağımsız kayıtlı seçmenlerin yalnızca yüzde 17’si seçim bugün yapılsa kendi bölgelerindeki Cumhuriyetçi adaya oy vereceğini söyledi. Buna karşılık yüzde 34’ü Demokrat adayı tercih edeceğini belirtti.
Son Reuters/Ipsos anketi, Amerikalıların yalnızca yüzde 37’sinin Trump’ın göç politikasını ele alış biçimini onayladığını gösterdi. Bu oran, Trump’ın mevcut görev dönemindeki en düşük seviye olurken, bir önceki Reuters/Ipsos anketindeki yüzde 40 seviyesinin de altına indi.
Son ankette ABD genelinde 1.262 yetişkinin yanıtları toplandı. Sonuçların hata payı ise artı ya da eksi 3 puan olarak açıklandı.
İSRAİL MEDYASI: ABD, BEN GURİON HAVALİMANI'NDAKİ YAKIT İKMAL UÇAKLARINI AZALTMAYA BAŞLADI
İsrail i24News kanalı, ABD'nin Tel Aviv'deki Ben Gurion Havalimanı'nda konuşlu yakıt ikmal uçaklarının sayısını azaltmaya başladığını bildirdi.
i24News televizyonu haberine göre ABD ordusu, İsrail'in talebi üzerine Ben Gurion Havalimanı'ndaki yakıt ikmal uçaklarını azaltma çalışmalarına başladı.
Bu adımın yaz aylarında artacak hava trafiğine hazırlık olarak havalimanında ek alan açmak ve uçak kapasitesini artırma ihtiyacı doğrultusunda atıldığına işaret edilen haberde, şu ifadeler yer aldı:
"Ben Gurion Havalimanı'ndaki yakıt ikmal uçaklarını azaltma adımı, ABD'nin Orta Doğu'daki asker sayısını düşürme anlamına gelmiyor. ABD'ye ait yakıt ikmal uçakları, bölgedeki diğer bazı yerlere nakledildi."
Haberde, ABD'nin Tel Aviv'deki havalimanında azaltılan yakıt ikmal uçaklarının sayısına ilişkin bilgi verilmedi.
İsrail Ulaştırma Bakanı Miri Regev'e göre Washington yönetimi, Ben Gurion Havalimanı'nda 72 yakıt ikmal uçağı bulunduruyordu.
İsrail Havalimanları Otoritesi Genel Direktörü Şaron Kedmi de 16 Haziran'da, Ben Gurion Havalimanı'nda ABD'ye ait yakıt ikmal uçaklarının bulunması nedeniyle krizin sürdüğünü ve temmuz ayı için kesilen 100 bin yolcu biletinin iptal riskiyle karşı karşıya olduğuna dikkati çekmişti.
