AB, düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesini görüşmek için Taliban'la Brüksel’de masaya oturdu
ABD’nin Afganistan’daki 20 yıllık savaşının ve Batı’nın ülkedeki yönetimi dönüştürme girişimlerinin ardından, Avrupa Birliği şimdi yıllarca dışladığı Afganistan yönetimiyle aynı masada. Brüksel, sığınma başvuruları reddedilen Afganların geri gönderilmesini hızlandırmak amacıyla Afganistan’dan gelen heyeti ağırladı.
AB Komisyonu'nun ev sahipliğinde gerçekleştirilen temaslar, düzensiz göçle mücadele ve sınır dışı süreçlerini hızlandırma arayışının son halkası oldu. İnsan hakları savunucuları görüşmeye sert tepki gösterirken, AB ise bu temasın Afganistan yönetimini resmen tanıma anlamına gelmediğini savundu.
AFGAN HEYET BRÜKSEL'DE AĞIRLANDI
Afganistan yönetiminden bir heyet, sığınma başvuruları reddedilen kişilerin Afganistan'a geri gönderilmesi konusunu görüşmek üzere salı günü Brüksel'de AB yetkilileriyle bir araya geldi. Görüşme, Avrupa Birliği'nin düzensiz göçe karşı daha sert önlemler alma ve sınır dışı mekanizmalarını güçlendirme çabalarının parçası olarak düzenlendi.
Avrupa Komisyonu'nun davetiyle Brüksel'e gelen beş kişilik heyete Afganistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abdulkahar Belhi başkanlık etti. Belhi, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, ziyaretin "olumlu etkileşim için yeni yollar açmasını, yurt dışında yaşayan Afganların sorunlarının çözüm sürecini güçlendirmesini ve karşılıklı saygı ile ortak çıkarlara dayalı işbirliği ortamını daha da genişletmesini" umduklarını söyledi.
Avrupa Komisyonu sözcüsü ise İsveç'in eş başkanlığında düzenlenen "teknik düzeydeki toplantıya" AB üyesi 15 ülkenin katıldığını belirtti.
GÜNDEM: SUÇ İŞLEYENLERİN İADESİ VE SEYAHAT BELGELERİ
Komisyon, görüşmelerde özellikle "ağır suç işlemiş ve güvenlik tehdidi oluşturan" Afganların geri gönderilmesi ihtimali üzerinde durulduğunu açıkladı. Görüşmelerde, bu kişilerin kimlik tespiti ve seyahat belgelerinin düzenlenmesi gibi pratik konuların da ele alındığı bildirildi.
Toplantı, AB yetkililerinin ocak ayında Afganistan'a yaptığı ziyaretin ardından geldi. AB, geri gönderme işlemlerinden üye devletlerin sorumlu olduğunu, bu temasların da üye ülkelere Afgan makamlarıyla doğrudan bağlantı kurma imkanı sağlamayı amaçladığını belirtti.
Brüksel'deki temas, Afganistan yönetimi yetkililerinin AB temsilcileriyle Brüksel'de gerçekleştirdiği ilk görüşme oldu.
İsveç Göç Bakanı Johan Forssell, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, "Ülkede kalmak için yasal hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilebilmesi, güvenilir ve işleyen bir iltica ve göç sisteminin temel taşlarından biridir." dedi.
BELHİ: KONSOLOSLUK HİZMETLERİ VE İLTİCA BAŞVURULARI DA KONUŞULDU
Belhi, görüşmelerde Avrupa'daki Afganlara yönelik konsolosluk hizmetlerinin yeniden başlatılması, "güven artırıcı adımlar", "etkili diplomatik varlık" ve Avrupa'da sığınma başvuruları kabul edilmeyen Afganların yaşadığı sorunların ele alındığını söyledi.
Afgan heyetin ayrıca AB üyesi ülkelerle hem çok taraflı hem ikili görüşmeler yaptığını belirten Belhi, temaslara ilişkin ayrıntıları X hesabından paylaştı.
AVRUPA'DA GÖÇ SİYASETİ SERTLEŞİYOR
Son yıllarda Avrupa'da kamuoyunun göç konusundaki yaklaşımının sertleşmesi, aşırı sağ partilerin seçimlerde güç kazanmasına da zemin hazırladı. 2025'te Avrupa'ya ulaşan göçmen sayısında düşüş yaşanırken, AB'nin odağı geri gönderme sisteminin etkinliğini artırmaya yöneldi.
Mevcut durumda, AB ülkelerinde ülkeyi terk etmesi yönünde karar verilen kişilerin yüzde 30'undan azı fiilen menşe ülkesine dönüyor.
AB verilerine göre, 2013-2024 döneminde Afgan vatandaşları tarafından yaklaşık 1 milyon iltica başvurusu yapıldı. Bu başvuruların yaklaşık yarısı kabul edildi.
AB'nin 27 üye ülkesinden yaklaşık 20'si, ülkede kalma hakkı bulunmayan bazı Afganların geri gönderilmesine ilgi duyduklarını ifade etti.
ALMANYA VE AVUSTURYA GERİ GÖNDERMELERE BAŞLADI
Bazı Avrupa ülkeleri geri gönderme konusunda somut adımlar atmaya başladı. Almanya, 2024'ten bu yana sabıka kaydı bulunan 100'den fazla Afganı Katar'ın kolaylaştırdığı charter uçuşlarla Afganistan'a gönderdi. Avusturya da benzer bir çizgi izledi.
Avrupa hükümetleri, Afganistan'da 2021'de yönetim değişikliğinin ardından Kabil'deki büyükelçiliklerini kapatmıştı.
KADIN HAKLARI VE İNSANİ KRİZ TARTIŞMASI
Afganistan'da kadınların kamusal hayattaki konumu ve ülkedeki insani durum, görüşmelerin en tartışmalı başlıkları arasında yer aldı. Ülkede kadınların evden çıkarken büyük ölçüde örtünmesi gerekiyor; parklar ve spor salonları dahil çok sayıda kamusal alana girişleri yasak bulunuyor. Kız çocuklarının eğitimi ise 12 yaşından sonra kesiliyor.
BELÇİKA VİZE VERDİ, AB TEMASIN SÜRECEĞİNİ SAVUNUYOR
AB kurumlarına ev sahipliği yapan Belçika, Afgan heyete güvenlik değerlendirmesinin ardından bir günlük vize verildiğini doğruladı. Vizelerin yalnızca Belçika için geçerli olduğu, Schengen bölgesinin tamamını kapsamadığı belirtildi.
AB'nin göçten sorumlu yetkilisi Magnus Brunner da bu ay yaptığı açıklamada, düzensiz göçmenlerin Afganistan'a geri gönderilmesi konusunda Brüksel'in Afganistan yönetimiyle konuşmaktan başka seçeneği olmadığını savundu.
20 YIL SAVAŞIN ARDINDAN AYNI MASADA
ABD öncülüğündeki Batı, Afganistan'da yaklaşık 20 yıl boyunca savaş yürüttü; hedef, 11 Eylül saldırılarının ardından El Kaide'yi tasfiye etmek, Taliban yönetimini devirmek ve Batı destekli yeni bir düzen kurmaktı. Ancak 2021'de ABD'nin çekilmesiyle Taliban yeniden Kabil'de yönetimi ele geçirdi. Aradan geçen yılların ardından Avrupa Birliği'nin bugün düzensiz göçmenlerin geri gönderilmesini görüşmek üzere Afganistan yönetimiyle aynı masaya oturması, Batı'nın Afganistan dosyasında geldiği noktayı bir kez daha gözler önüne serdi.
