İsrail ve ABD başlattı: Tarihin en büyük enerji ve gıda krizi kapıda!
İsrail ve ABD’nin başlattığı İran savaşı, dünyayı geri dönüşü olmayan bir ekonomik uçuruma sürüklüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki "çifte abluka" nedeniyle petrol arzı çöktü, gıda devleri "kıtlık" uyarısı yapmaya başladı.
İsrail'in bölgedeki emelleri doğrultusunda ABD desteğiyle başlattığı askeri harekat, küresel ekonominin şah damarı olan Hürmüz Boğazı'nı tam bir kördüğüme çevirdi. 28 Şubat'tan bu yana süregelen çatışmalar, boğazda "çifte abluka" krizine yol açtı. İran, Washington safındaki gemilerin geçişini engellerken; ABD ise İran çıkışlı gemileri kıskaca almış durumda. Bu stratejik kilitlenme, haftalardır süren enerji ve gıda krizini artık bir "felaket" seviyesine taşıdı.
FAO'DAN KORKUTAN UYARI: "TARIMSAL FELAKET" YOLDA
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), krizin sadece yakıtla sınırlı kalmayacağını ilan etti. Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın; gübre ve enerji ihracatını baltalayarak gıda fiyatlarını astronomik seviyelere çıkaracağı öngörülüyor. Uzmanlar, düşen ürün verimiyle birlikte dünyanın modern tarihin en büyük tarım felaketiyle yüzleşebileceği konusunda birleşiyor.
ABD ve İsrail'in ülkelerine başlattığı savaşı protesto eden İranlılar (REUTERS)
PETROLDE TARİHİ ŞOK: GÜNLÜK 10 MİLYON VARİL KAYIP!
Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), Mart ayına ilişkin verilerle dünya piyasalarını sarstı. Küresel petrol üretiminin günde 10 milyon varilden fazla düştüğünü açıklayan ajans, tarihin en büyük arz kesintisinin yaşandığını vurguladı. Mevcut tablo, COVID-19 pandemisinden bu yana görülen en sert ekonomik daralmanın sinyallerini veriyor.
"Geçici bir ateşkes sağlansa bile, ucuz enerji dönemi artık bir hayal. Eski normale dönmek hem çok uzun sürecek hem de bedeli çok ağır olacak."
KRİZİN ANATOMİSİ: NEDEN DAHA KÖTÜYE GİDECEK?
Küresel krizin derinleşmesine neden olan 6 kritik madde, durumun vahametini özetliyor:
Asıl Sıkıntı Şimdi Başlıyor: Körfez'den çıkan bir tankerin hedefe ulaşması yaklaşık 45 gün sürüyor. Savaşın üzerinden tam bu kadar süre geçti; yani dünya, petrolsüzlüğü fiilen bugünden itibaren hissetmeye başlayacak.
Gaz Krizi Petrolü Gölgede Bırakacak: Doğalgaz tedarik zincirindeki kopuşun, ısınmadan sanayiye kadar her alanda petrolden daha yıkıcı etkiler yaratması bekleniyor.
Sudan'da gıda krizi (AA)
Enkazın Onarımı Yıllar Alabilir: Bölgedeki 40'tan fazla dev petrol ve gaz tesisi savaşta ağır hasar aldı. Bu tesislerin yeniden tam kapasiteye dönmesi kısa vadede imkansız görünüyor.
Ülkelerin "Barutu" Bitti: Pandemi ve Ukrayna savaşıyla yorulan küresel ekonomi, bu yeni şoku karşılayacak alım gücüne sahip değil.
Rezervler Alarm Veriyor: Stratejik petrol rezervleri sınırsız değil ve boşalan depoların nasıl doldurulacağı meçhul.
Savaşın Yayılma Riski: Çatışmaların bölgesel bir savaşa evrilme ihtimali, piyasalardaki belirsizliği ve fiyat baskısını diri tutuyor.
YENİ BİR DÜNYA DÜZENİ Mİ?
Uluslararası gözlemciler, savaşın seyrinden bağımsız olarak dünyanın kendi güvenliğini yeniden tanımlamak zorunda kalacağını belirtiyor. Enerji ve gıda artık birer ekonomik kalem değil, birer hayatta kalma meselesine dönüşmüş durumda.
