Son dakika: İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'ye son veda! Meşhed'de toprağa verildi

İran halkı, helikopter kazasında hayatını kaybeden Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'ye veda etti. Halkın yoğun katılım gösterdiği cenaze töreni ile İbrahim Reisi, Meşhed'de toprağa verildi.

BUGÜN MEŞHED'DE TOPRAĞA VERİLDİ

Reisi ve beraberindeki Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Doğu Azerbaycan Valisi Malik Rahmeti, Tebriz Cuma İmamı Ayetullah Ali Haşim, Reisi'nin koruması Seyit Mehdi Musevi, pilotlar Tahir Mustafavi ve Muhsin Deryanuş ile teknik personel Behruz Gadimi için iki gün önce başlayan cenaze töreni bugün Meşhed'de devam etti.

İRAN MEDYASI: GÖRKEMLİ VEDA

İran medyası Reisi'nin cenaze töreni için 'görkemli veda' başlığını kullandı. Tehran Times'a göre eşi görülmemiş katılım, merhum cumhurbaşkanının İran halkı üzerindeki derin etkisinin bir kanıtı.

İran'ın Dini lideri Hamaney ise Katar Emiri ile yaptığı görüşmede, İran'ın merhum Cumhurbaşkanı İbrahim Raisi'nin başlattığı yolu sürdürme kararlılığını vurguladı ve İran'ın rotasının son trajediye rağmen değişmeyeceğini söyledi.

CENAZE NAMAZINI HAMANEY KILDIRDI

Reisi ve diğer 7 kişinin naaşları, Tahran Üniversitesine getirildi.

Cenaze namazını üniversite yerleşkesinde İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney kıldırdı.

İZDİHAM VE AĞIT...

Yoğun katılım nedeniyle bölgede izdiham yaşandı. Halk, yapılan anonsun ardından ağıtlar yakarak törenin gerçekleştirileceği Azadi Meydanı'na doğru yürüdü. Kılınan namazın ardından cenazeler tören alanına götürüldü.

İRAN CUMHURBAŞKANI REİSİ MEŞHED'TEKİ İMAM RIZA TÜRBESİ'NDE DEFNEDİLDİ

Reisi, Tebriz, Kum, Tahran ve Bircend kentlerinde düzenlenen veda törenleri sonrasında bugün Meşhed kentinde son yolculuğuna uğurlandı.

Güney Horasan eyaletine bağlı Bircend kentinde gerçekleştirilen töreninin ardından memleketine getirilen Reisi'ye veda dolayısıyla Meşhed sokaklarında, özellikle de toprağa verildiği İmam Rıza Türbesi çevresinde posterleri ve matemi simgeleyen siyah bayraklar asıldı.

Havalimanında karşılanan Reisi ve kazada ölen diğer iki yetkilinin cenazesi daha sonra ülkenin en kutsal mekanı sayılan İmam Rıza Türbesi'ne getirildi.

Türbe dışında ve içinde yoğun kalabalığın katılımıyla düzenlenen tören Kur'an- Kerim tilavetiyle başladı. Daha sonra Reisi ve diğer yetkililer için dualar edildi ve mersiyeler okundu.

Törene çok sayıda ülkeden üst düzey temsilci ve bakanlar ile İranlı sivil ve askeri yetkililer katıldı.

Reisi'nin cenazesi, akşama doğru İmam Rıza Türbesi'nin içinde kendisi için hazırlanan alanda toprağa verildi.

İran Cumhurbaşkanı Reisi, 19 Mayıs'ta Azerbaycan sınırında bir baraj açılışının dönüşünde Doğu Azerbaycan eyaletinde geçirdiği helikopter kazasında hayatını kaybetmişti. Reisi ile birlikte aynı helikopterde yaşamını yitiren Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan da Tahran'ın Rey şehrinde toprağa verilmişti.

DEFNEDİLİĞİ MEŞHED'LE ÖZEL BAĞLARI DİKKAT ÇEKİYOR

Helikopter kazasında hayatını kaybeden İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin defnedildiği Meşhed, memleketi olmanın ötesinde, ailesi ve kayınpederinin önemli nüfuza sahip olduğu bir kent olarak biliniyor.

Meşhed, yüzlerce şirketi bünyesinde barındırarak ülkenin en büyük vakıflarından sayılan ve Reisi'nin de bir dönem başkanlığını yaptığı Astan-ı Kuds-i Rezevi Vakfına da ev sahipliği yapıyor.

Eski ismi "Sanabad" olan yerleşim yerinin bu kadar büyümesinin en önemli sebebi ise Şii inancında "12 İmam" silsilesinin sekizinci imamı olarak kabul edilen Ali er-Rıza'nın türbesinin burada bulunması.

Şii inancına göre 12 İmam'dan yalnızca birinin İran'da olması türbeyi ülkede en önemli dini mekan haline getiriyor.

Şehrin Sanabad olan adı daha sonra "İmam Rıza'nın şehit düştüğü yer" anlamına gelen "Meşhed-i İmam Rıza" olarak değiştirildi; halihazırda ise kısaca "Meşhed" olarak biliniyor.

İran'da inanç turizmi açısından en önemli merkezlerin başında gelen Meşhed şehri her yıl milyonlarca ziyaretçiye ev sahipliği yaparak ülkenin en zengin şehirlerinden biri sayılıyor. Şehir, son yıllarda özellikle Arap ülkelerinden de yoğun turist çekiyor.

Reisi ailesinin ismi Meşhed'in en önde gelen kurumlarından olan Astan-ı Kuds-i Rezevi Vakfı ile anılırken, vakıf, Şii Müslümanlar için en önemli isimlerden kabul edilen İmam Rıza'nın türbesinden sorumlu çok yönlü iktisadi, mezhebi ve kültürel bir yapı.

Doğrudan İran lideri Ali Hamaney tarafından başkanı atanan Astan-ı Kuds-i Rezevi, yaklaşık 1200 yıl önce İmam Rıza'nın ölümünden bu yana ülkedeki en uzun ömürlü organizasyon olarak kabul ediliyor.

Kurumun ana gelir kaynağını bağışlar oluştursa da daha sonra bünyesine kattığı şirketlerle holdingleşen vakıf, Meşhed ve ülke ekonomisinde önemli bir oyuncu haline geldi.

Astan-ı Kuds-i Rezevi'nin şirketleri ayrıca İran devriminin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin talimatıyla 1984'te 35 yıl süreyle vergiden muaf tutuldu.

Vakıf, 2021'de ABD tarafından yaptırım listesine alındı.

Reisi, 2017'de cumhurbaşkanlığı seçimleri için önceki Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'ye karşı aday olduğunda Astan-ı Kuds-i Rezevi'nin başındaydı.

O dönem Ruhani, Reisi'nin başındaki vakfı seçim masrafları için kullanmakla suçladı.

Görünüşte başlı başına büyük bir vakıf olan Astan-ı Kuds-i Rezevi, inşaat, tarım, enerji, telekomünikasyon ve finansal hizmetlerde yüzlerce şirkete sahip.

Reisi, Tebriz, Kum, Tahran, Bircend kentlerinde düzenlenen veda törenleri sonrasında bugün Meşhed kentinde yapılan cenaze töreniyle ülkenin en kutsal mekanı sayılan İmam Rıza Türbesi'nde defnedildi.

REİSİ'NİN MEŞHED'DEKİ KÖKLERİ VE KARİYERİ

Reisi, 1964 yılında Meşhed'in Noghan ilçesinde doğdu. Reisi'nin resmi internet sitesinde yer alan bilgilere göre babası Hüccetulislam Hacı Reis Saadeti de Meşhed'de bir din adamıydı. Henüz 5 yaşındayken babasını kaybetti. Reisi, Meşhed'in Nevvab medreselerinde eğitim gördü.

Daha sonra ülkenin dini merkezi Kum'daki dini okullarda okurken Muhammed Rıza Şah'a muhalif din adamlarıyla ilişki kurdu ve Ayetullah Humeyni'nin genç destekçileri grubuna katıldı. 1979'daki devrimden sonra Reisi, iktidar merdivenini etkileyici bir hızla tırmandı.

Reisi, Kerec ve Hemedan şehirlerinin savcısı olduğunda henüz 20 yaşındaydı ve 1982'den 1984'e kadar Hemedan eyaletinin savcısı olarak görev yaptı. Reisi, İran'ın "devrimci" sisteminde oldukça fazla otoriteye sahip önemli bir yetkili haline geldi.

Aynı dönemde 23 yaşındayken İran'ın en etkili din adamlarından biri olan Meşhed Cuma İmamı Ayetullah Ahmed Alemelhuda'nin kızıyla evlendi.

Reisi'nin İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in Meşhed'deki temsilcisi Ayetullah Ahmed Alemelhuda'nin kızıyla evlenmesi konumunu daha da güçlendirdi.

Helikopter kazasında ölen Reisi, 1998 yılında ise Tahran'da önce başsavcı yardımcılığına atandı daha sonra Tahran Savcısı olarak görev yaptı; yaklaşık 5 yıl Tahran Savcılığı'nın başkanlığını yürüttükten sonra "Genel Denetleme Teşkilatı"nın başına getirildi.

Ardından bir süre İran yargısında üst düzey görevler üstlendikten sonra Reisi, 2016'da İran lideri Hamaney'e en yakın kurumlardan biri olan ve yüzlerce şirketi bünyesinde barındıran Astan-ı Kuds-i Rezevi'nin başkanlığına getirildi.

Bu dönem aynı zamanda ülke liderini seçme veya azletme yetkisine sahip 88 din adamından oluşan Uzmanlar Meclisinde de üye olarak görev yapan Reisi, 2019'da ise Hamaney tarafından Yargı Erki başkanlığına getirildi, 2021'den ölümüne kadar da ülkenin sekizinci cumhurbaşkanı olarak görev yaptı.

5 GÜN ULUSAL YAS İLAN EDİLDİ

İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, yayımladığı taziye mesajında İran halkına başsağlığı dileyerek, ülkede 5 gün ulusal yas ilan etmişti.

Hamaney,Anayasa'nın 131. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Muhbir'e 50 gün süreyle Cumhurbaşkanlığı yetkisinin verildiğini aktarmıştı.

TÜRKİYE'DEN TAZİYE ZİYARETİ

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, helikopter kazasında vefat eden İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi için düzenlenen taziye merasimine katıldı.