FRANSA: GABON'DAKİ DARBEYE İLİŞKİN DURUMU YAKINDAN TAKİP EDİYORUZ
Fransa Başbakanı Elisabeth Borne, Gabon'daki darbeye ilişkin durumu yakından takip ettiklerini söyledi.
Borne, Paris'te düzenlenen 29. Büyükelçiler Konferansında yaptığı konuşmada, Gabon'daki son gelişmelere değindi.
Fransa'nın Gabon'daki darbeye ilişkin durumu yakından takip ettiğini söyleyen Borne, Fransız büyükelçilerin özellikle yurt dışındaki krizlerde Fransız vatandaşlarına desteklerini daha titiz şekilde yürütmeleri gerektiğini kaydetti.
Borne, Ukrayna-Rusya Savaşı, Sudan'daki durum, Nijer'deki darbe gibi ciddi krizlere dikkati çekerek "İletişim, uluslararası arenada ciddi bir muharebe haline geldi. Bu muharebeyi yürütmemiz gerek." diye konuştu.
ÇİN, CUMHURBAŞKANI BONGO'NUN CAN GÜVENLİĞİNİN SAĞLANMASI ÇAĞRISI YAPTI
Çin, askerlerin yönetime el koyduklarını duyurduğu Batı Afrika ülkesi Gabon'da düzenin sağlanması ve Cumhurbaşkanı Ali Bongo'nun can güvenliğinin sağlanması çağrısında bulundu.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Vang Vınbin, yaptığı açıklamada, "Gabon'daki tüm taraflara ülkenin ve halkın temel çıkarlarını gözetmeye, anlaşmazlıkları diyalog yoluyla çözmeye ve normal düzeni en kısa zamanda tesis etmeye çağırıyoruz." dedi.
Ülkedeki durumu yakından takip ettiklerini ifade eden Sözcü Vang, ulusal barışın ve istikrarın korunması ve Cumhurbaşkanı Bongo'nun "kişisel güvenliğinin garanti altına alınması" çağrısı yaptı.
GABON CUMHURBAŞKANI ALİ BONGO EV HAPSİNDE TUTULUYOR
Bir grup askerin yönetimi ele geçirdiğini açıkladığı Gabon'da, Cumhurbaşkanı Ali Bongo'nun ev hapsinde tutulduğu belirtildi.
Kendilerine "Kurumların Geçişi ve Restorasyonu Komitesi" ismini veren askeri yönetim tarafından yapılan açıklamada, Cumhurbaşkanı Bongo'nun ev hapsinde tutulduğu bildirildi.
Açıklamada, Bongo'nun oğullarından birinin de "vatana ihanet" suçlamasıyla gözaltına alındığı ifade edildi.
GABON'DA 2019'DA DA DARBE GİRİŞİMİ OLMUŞTU
Afrika'daki darbe silsilesinin son durağı olan Gabon'da 2019'da da darbe girişimi olmuştu. Afrika'nın istikrarlı ülkelerinden biri olarak görülen Gabon'da, Cumhurbaşkanı Ali Bongo'nun yurt dışında olduğu sırada Teğmen Kelly Ondo Obiang liderliğindeki bazı askerler, 7 Ocak 2019'da ulusal radyoyu ele geçirerek bildiri okudu.
İsyancı askerler, Gabon Ulusal Jandarma Müdahale Birimi tarafından yakalandı.
AFRİKA'DAKİ DARBELERİN SON DURAĞI: GABON
Afrika'daki son askeri darbenin kıtanın küçük ülkelerden Gabon'da yapılması dikkatleri bu ülkeye çevirdi.
Hafta sonu yapılan tartışmalı devlet başkanı seçimine hile karıştığı gerekçesiyle bir grup asker yönetime el koyduklarını açıkladı.
2,1 milyon nüfusuyla uzun yıllar Fransa sömürgesinde kalan Gabon, 1960'da bağımsızlığını kazandı.
Ülke bağımsızlığını kazanması sonrası Gabon'da birçok darbe girişimi yaşandı. İlk darbe girişimi Şubat 1964'te yaşansa da darbeciler, Senegal'den gelen Fransız askerlerinin müdahalesiyle iktidardan uzaklaştırıldı.
Gabon'un ilk devlet başkanı olan Leon M'ba'nın 1967'de hayatını kaybetmesi sonrası vekili Ömer Bongo görevi devraldı ve Bongo ailesinin iktidarı başladı.
Baba Bongo, iktidara geldiğinde muhalifleri serbest bıraktı, "sömürge mirası" olduğu ve etnik ayrımı körüklediği gerekçesiyle siyasi partileri kapattı.
Dönemin Libya lideri Muammer Kaddafi ile görüşmesi sonrası 1973'te İslamiyet'i seçen baba Bongo'nun 1990'daki demokratikleşme sürecinde iktidarı siyasi koalisyona devretmesine rağmen aynı yıl 2 darbe yaşandı ve çıkan iç karışıklık sonrası Fransız birlikleri yeniden müdahale ederek geçici sükuneti sağladı.
Bongo, Aralık 1993'teki devlet başkanı seçimini kazanarak yeniden iktidara geldi.
1998 ve 2005 seçimlerini de kazanan baba Bongo'nun 2009'da İspanya'da kalp krizi sonucu hayatını kaybetmesiyle geçici devlet başkanlığı görevi, dönemin Meclis Başkanı Rose Francine Rogombe'ye geçti.
OĞUL ALİ BONGO DÖNEMİ
2009'da yapılan seçimleri Ömer Bongo'nun oğlu Ali Bongo kazandı ve Gabon'un yeni devlet başkanı oldu. Ali Bongo 2016'daki seçimlerde de 7 yıllık ikinci bir dönem için yeniden seçildi.
Mevcut Cumhurbaşkanı Ali Bongo, 26 Ağustos'ta yapılan cumhurbaşkanı seçimlerini üçüncü kez kazanmasına rağmen ülkede oy verme işleminin son saatlerinde "şiddet" uygulandığı gerekçesiyle sokağa çıkma yasağı uygulanması ve seçimlerin ardından oy sayım işlemi devam ederken internetin kısıtlanması eleştirilere neden oldu.
Muhalifler ise hükümetin uygulamalarına tepki gösterdi ve muhalefet lideri Ondo Ossa, Bongo'ya karşı verdiği başkanlık mücadelesinde seçimlere hile karıştırıldığını öne sürdü.
Yaşanan olaylar sonrası ülkedeki bir grup asker yönetime el koyarak seçimlerin iptal edildiğini ve ülke sınırlarının kapatıldığını açıkladı.
ÜLKEDEKİ DOĞAL KAYNAKLARI YABANCI ŞİRKETLER ÇIKARIYOR
Petrol ve doğal gaz kaynaklarıyla zengin bir ülke olan Gabon elmas, uranyum, altın, kereste ve demir açısından da zengin bir ülke olarak biliniyor.
Gabon, Sahra Altı Afrika'nın altıncı büyük petrol üreticisi olup, kişi başına gelirle Sahra Altı Afrika'nın en zengin ülkeleri arasında yer alıyor.
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) üyesi olan Gabon'un 2 milyar varil ham petrol, yaklaşık 300 milyar metreküp doğal gaz rezervine sahip olduğu tahmin ediliyor.
Öte yandan Gabon, su kaynakları açısından dünyanın üçüncü en büyük yenilenebilir su rezervlerine sahip.
Yer altı ve yer üstü zenginliğine rağmen ülkedeki doğal kaynakları yabancı firmalar çıkarıyor.
İngiliz-Fransız petrol ve gaz şirketi Perenco, İngiliz-Hollanda ortaklığında çok uluslu bir petrol ve doğal gaz şirketi Shell, Fransa merkezli çok uluslu petrol şirketi Total ülkedeki petrol üretiminin yüzde 75'ini kontrol ediyor. 2011'de kurulan Gabon Petrol Şirketi, ülkedeki kara ve denizlerdeki petrollerin yasal sahibi olarak görülüyor.
Gabon'un ihracat ürünleri arasında ilk sırada mineral yakıtlar ve yağlar var. Ülkenin ihracat yaptığı ülkeler arasında ilk sırada Çin bulunurken ithalat yaptığı ülkelerin başında Fransa ve Çin geliyor.
OPEC haricinde birçok uluslararası kuruluşta temsil edilen Gabon'un üye olduğu yerler arasında Birleşmiş Milletler (BM), Afrika Birliği (AfB), Uluslararası Para Fonu (IMF), İngiliz Milletler Topluluğu, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Orta Afrika Ülkeleri Ekonomik Topluluğu ve Fransızca Konuşan Ülkeler Örgütü bulunuyor.
FRANSA İLE YAKIN İLİŞKİLER
Uzun yıllar Gabon'u yöneten Bongo ailesinin Fransa ile yakın ilişkileri dikkati çekiyor. Fransa, Gabon'daki siyasi krizlere birçok kez askeri müdahalede bulundu.
Öte yandan Ali Bongo'nun eşi Sylvia Valentin Bongo'nun Fransız vatandaşı olduğu belirtiliyor.
Ali Bongo ile 1989'da evlenen Sylvia Bongo, çocukluğundan itibaren Kamerun, Tunus ve Gabon'da yaşadı. Sylvia Bongo, Fransa'da yükseköğrenimini tamamladıktan sonrası Gabon'a döndü.
Fransa Başbakanı Elisabeth Borne, darbe sorası Gabon'daki durumu yakından takip ettiklerini açıklarken uzun yıllar Fransa etkisinde kalan ülkede, Fransa ve ABD'nin askeri üsleri bulunuyor.
Darbe sonrası Gabon'da faaliyet gösteren Fransız madencilik şirketi Eramet de bu ülkedeki faaliyetlerini durdurduğunu açıkladı.
TÜRKİYE'DEN AÇIKLAMA
Dışişleri Bakanlığı, Gabon'daki darbe girişimi üzerine açıklama yaptı.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, "Gabon'da yaşanan gelişmeleri yakından ve dikkatle takip ediyoruz. Ülkede barış ve istikrarın yeniden tesisini temenni ediyoruz" ifadelerini yer verildi.
