Ezber bozan araştırma: Sivrisinekler artık kovucu kokusuna koşuyor
Sivrisineklerden korunmak için kullanılan böcek kovucularla ilgili dikkat çekici bir araştırma yayımlandı. Bilim insanları, bazı sivrisineklerin belirli koşullar altında böcek kovucuların kokusunu bir “ödül” ile ilişkilendirebildiğini ve zamanla bu kokuya yönelmeye başlayabildiğini ortaya koydu.
Araştırma, sivrisinek davranışlarının sanılandan daha karmaşık olabileceğine işaret ederken, uzmanlar mevcut kovucuların etkisini kaybettiği yönünde bir sonuç çıkarılmaması gerektiğini vurguluyor.
SİVRİSİNEKLER ÜZERİNDE LABORATUVAR DENEYİ YAPILDI
Journal of Experimental Biology dergisinde yayımlanan çalışmada, dang humması, Zika, sarı humma ve chikungunya gibi hastalıkların taşıyıcısı olarak bilinen Aedes aegypti türü sivrisinekler incelendi.
Araştırmacılar, deney sırasında sivrisineklere sıcak koyun kanı verdi. Beslenme esnasında ise birçok böcek kovucuda kullanılan DEET maddesinin kokusu ortama yayıldı.
Bu uygulama birkaç kez tekrarlandıktan sonra sivrisineklerin yalnızca DEET kokusuna karşı verdiği tepkiler gözlemlendi.
Yeni araştırma, sivrisineklerin belirli koşullar altında böcek kovucu kokusunu olumlu bir deneyimle ilişkilendirebildiğini ortaya koydu. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)
SONUÇLAR ARAŞTIRMACILARI ŞAŞIRTTI
Deney sonunda elde edilen veriler, sivrisineklerin önemli bir bölümünün DEET kokusunu olumlu bir deneyimle ilişkilendirdiğini gösterdi.
Araştırmacılar, eğitimin ardından sivrisineklerin yüzde 60'tan fazlasının doğrudan DEET kokusuna yöneldiğini belirledi. Hatta bazı sivrisineklerin kovucu uygulanmış eli tercih ettiği gözlemlendi.
Bu durum, sivrisineklerin yalnızca içgüdüleriyle değil, geçmiş deneyimlerinden öğrendikleri bilgilerle de hareket edebildiğini ortaya koydu.
DAVRANIŞLARDA ÖĞRENME FAKTÖRÜ ÖNE ÇIKIYOR
Araştırmanın yazarlarından Claudio Lazzari, elde edilen sonuçların DEET'in etkisiz olduğu anlamına gelmediğinin altını çizdi.
Lazzari, deneylerin kontrollü laboratuvar ortamında ve özel koşullar altında gerçekleştirildiğini belirterek, günlük yaşam koşullarında aynı sonucun ortaya çıkacağının kesin olmadığını ifade etti.
Araştırmacılara göre çalışma, sivrisinek davranışlarında öğrenme ve deneyimin düşünüldüğünden daha önemli bir rol oynayabileceğini gösteriyor.
Dang humması ve Zika virüsünün taşıyıcısı olan Aedes aegypti türü sivrisinekler araştırmanın odağında yer aldı. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)
BÖCEK KOVUCULAR HALA EN ETKİLİ KORUMA YÖNTEMLERİNDEN BİRİ
Uzmanlar, araştırmanın ardından kamuoyunda oluşabilecek yanlış algılara karşı da uyarıda bulundu.
DEET'in, sivrisinek kaynaklı hastalıklara karşı halen en etkili koruyucu maddelerden biri olduğu belirtilirken, ürünlerin kullanım talimatlarına uygun şekilde kullanılmasının önemini koruduğu ifade edildi.
Bilim insanları, yeni bulguların mevcut koruma yöntemlerini değiştirmekten çok, sivrisineklerin nasıl davrandığını daha iyi anlamaya yardımcı olacağını değerlendiriyor.
SİVRİSİNEKLERLE MÜCADELEDE YENİ SORULAR GÜNDEMDE
Araştırma, sivrisineklerin çevresel uyaranlara karşı beklenenden daha esnek tepkiler verebildiğini ortaya koyarken, gelecekte geliştirilecek kovucu ürünler için de yeni araştırma alanları açabilir.
Uzmanlara göre bundan sonraki süreçte, sivrisineklerin öğrenme mekanizmalarının daha ayrıntılı incelenmesi, bulaşıcı hastalıklarla mücadelede yeni stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
