Hıdırellez yoğurt mayalama geleneği, Türk kültürünün en köklü adetlerinden biridir. Her yıl 5-6 Mayıs gecesi, Hızır ve İlyas'ın buluştuğuna inanılır ve bu kutsal günde çeşitli gelenekler yaşatılır. Yoğurt mayalamak da bu geleneklerden biri olup doğanın uyanışı ve yenilenmesi simgelenir. Özellikle Anadolu'nun kırsal bölgelerinde ve Türk dünyasında yaygın olarak sürdürülen bu ritüel, hem kültürel hem de manevi açıdan büyük bir öneme sahiptir.
Hıdırellez'de Yoğurt Nasıl Mayalanır?
Hıdırellez'de yoğurt mayalamak, hem pratik hem de manevi bir süreçtir. Doğal yöntemlerle ve geleneksel bitkilerle yapılan yoğurt, sadece bir yiyecek hazırlama süreci değil, aynı zamanda bir şifa ve bereket ritüelidir.
A Haber Foto Arşiv
Gerekli Malzemeler:
1 litre taze inek veya keçi sütü (pastörize olmayan, doğal süt tercih edilir)
Sabah çiyi, çiğ taneleri, naber otu, yoğurt otu veya ısırgan otu gibi bitkiler
1 yemek kaşığı doğal yoğurt (önceki yıllardan mayalanmış, doğal yoğurt kullanmak daha idealdir)
Cam veya toprak kap
Temiz tülbent veya bez
Hıdırellez gecesi toplanan çiçekler veya yeşil dallar (isteğe bağlı, ritüel için)
A Haber Foto Arşiv
Adım Adım Mayalama Süreci:
Sütün Hazırlanması: Taze sütü bir tencerede kaynatın. Kaynadıktan sonra sütün taşmaması için tahta kaşıkla karıştırın ve ılımaya bırakın. Süt, yaklaşık 40-45°C ısısına gelene kadar soğutulmalıdır.
Doğal Maya Seçimi: Hıdırellez'in sabahında, çimlerin üzerindeki çiğ tanelerini veya doğadan toplanan otları (naber otu, yoğurt otu, ısırgan otu vb.) bir kaba toplayın. Bu bitkiler, sütün mayalanmasına yardımcı olacak doğal laktik asit bakterileri içerir.
Maya Karışımının Hazırlanması: Toplanan bitkileri veya çiğ tanelerini ılıyan sütün içine ekleyin. Alternatif olarak, önceki yıl mayalanmış 1 yemek kaşığı yoğurdu 2-3 yemek kaşığı ılık sütle karıştırıp sütün içine ilave edebilirsiniz. Karışımı hafifçe çırpın.
A Haber Foto Arşiv
Dua ve Niyet: Yoğurdu mayalarken, bereket ve sağlık dilekleri için dua etmek gelenekseldir. Örneğin, "Hızır'ın bereketi, İlyas'ın şifası bu yoğurda dolsun" gibi niyetler dile getirilir. Bazı bölgelerde, yoğurt kabının üzerine gül yaprakları veya yeşil dallar konur.
Mayalanma Süreci: Süt dolu kabı temiz bir tülbent veya bezle örtün. Kabı, sıcaklığını koruyacak bir yere (örneğin, battaniyeye sararak) yerleştirin ve 6-8 saat boyunca mayalanmasını bekleyin. Hıdırellez gecesi mayalanan yoğurdun sabaha kadar tutması beklenir.
Yoğurdun Hazırlığı: Yoğurt kıvamını aldığında, buzdolabına kaldırarak dinlendirin. İlk mayalanan yoğurdu tatmadan önce komşularla paylaşmak, geleneğin bir parçasıdır.
A Haber Foto Arşiv
Mayasız Yoğurt Nasıl Yapılır?
Hıdırellez'in bir diğer özelliği mayasız yoğurt yapma geleneğidir. 5 Mayıs'ı 6 Mayıs'a bağlayan gece saat 00:00'da doğal bir süt kaynatılır ve soğumaya bırakılır. Süt, serçe parmağınızla kontrol edilecek kadar ılıdıktan sonra, içine bir kaşıkla maya eklenir ve her defasında "Fatma anamızın eliyle" diyerek dua edilir. Süt kapatılır ve sabaha kadar bekletilir. Sabah kalkıldığında, yoğurdun mayalandığı görülür. Bu gelenek evlere bolluk ve bereket getirdiğine inanılan bir ritüeldir.
