Milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren karar: Mesai takibinde kurallar yeniden yazılıyor
Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), çalışanların mesai takibinde parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması gibi biyometrik yöntemlerin kullanılmasına yönelik emsal niteliğinde bir karara imza attı. Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre mesai takibinin bu yöntemlerle yapılması hukuka aykırı bulunurken işverenlere kartlı geçiş, PIN ve imza gibi alternatif sistemler önerildi.
Kamu ve özel sektörde milyonlarca çalışanı ilgilendiren önemli bir karar 2 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK), çalışanların işe giriş-çıkış ve mesai takibinde biyometrik verilerin kullanılmasına yönelik kararını duyurdu. Karara göre parmak izi, yüz tanıma sistemi, iris veya retina taraması gibi biyometrik tanıma sistemleriyle yapılan mesai takibinin hukuka uygun olmadığı değerlendirildi.
"HUKUKİ AÇIDAN SON DERECE HASSAS BİR ALAN"
Resmi Gazete'de yayımlanan kararda KVKK'ye ulaşan ihbar ve şikayetler arasında çalışanların mesai takibinde kullanılan biyometrik sistemlere dairbaşvuruların öne çıktığı belirtildi.
Kararda, dijitalleşme ve güvenliği artırma amacıyla kullanılan biyometrik tanıma sistemlerinin hızlı, doğru ve manipülasyona karşı dirençli yapıları nedeniyle tercih edildiği ancak kişisel verilerin korunması hukuku açısından son derece hassas bir alan oluşturduğu ifade edildi.
AÇIK RIZA TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL
KVKK, işçi ve işveren arasındaki ilişkide yapısal bir güç dengesizliği bulunduğuna dikkat çekti. Bu nedenle çalışanlardan alınan açık rızanın her zaman özgür iradeye dayanıp dayanmadığı konusunda ciddi tereddütler bulunduğu vurgulandı. Kararda biyometrik veri işleme faaliyetlerinin yalnızca açık rıza alınmasına dayandırılamayacağı, bunun yanında ölçülülük, gereklilik ve veri minimizasyonu ilkelerine de uygun olması gerektiği belirtildi.
KVKK, çalışma sürelerinin takip edilmesi ve belgelendirilmesine yönelik yasal düzenlemeler bulunmasına rağmen bu takibin biyometrik tanıma sistemleriyle yapılmasını öngören açık bir kanuni düzenleme bulunmadığını hatırlattı. Kararda, "Yasal düzenlemeler ile işverenin çalışma sürelerini takip etmesi ve belgelemesi yönünden hukuki çerçeve çizilmiş olmakla birlikte takibin biyometrik tanımlama sistemleriyle yapılmasını öngören açık kanuni bir düzenleme bulunmadığından mesai takibinin biyometrik verilerin işlenmesi yoluyla gerçekleştirilmesi hukuka aykırılık teşkil edebilecektir" ifadelerine yer verildi.
Biyometrik verilerin mesai takibi amacıyla yalnızca açık rıza şartına dayanılarak işlenmesinin yeterli bir hukuki zemininin bulunmadığı aktarılan kararda, ayrıca bunun ölçülülük ilkesine de uygun olmadığı belirtildi.
MESAİ TAKİBİ ALTERNATİF YOLLARLA YAPILMALI
KVKK'nin kararında mesai takibinin biyometrik tanımlama sistemleri yerine farklı yöntemlerle gerçekleştirilmesi gerektiği kaydedildi.
Kurulun işaret ettiği alternatif yöntemler şöyle sıralandı:
- Şifreli kart sistemleri
- PIN tabanlı giriş yöntemleri
- Geleneksel imza uygulamaları
- Kağıt bazlı devam çizelgeleri
- RFID veya NFC tabanlı kimlik kartları
- Denetçi gözetiminde elle giriş yöntemleri
Kurul, çalışanların devam durumunun takip edilmesi için biyometrik veri kullanımının zorunlu olmadığını, aynı amaca daha az müdahaleci yöntemlerle de ulaşılabileceğini vurguladı.
KVKK'DAN UYARI
Kararda Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca kişisel verilerin hukuka uygun işlenmesinin veri sorumlularınca sağlanması gerektiği hatırlatıldı. KVKK, buna uygun hareket edilmediğinin tespiti halinde ilgili veri sorumluları hakkında işlem tesis edileceğini bildirdi.
KAMU VE ÖZEL SEKTÖRÜ YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR
Kararın giriş-çıkış kontrolü ve mesai takibi amacıyla parmak izi, yüz tanıma ve benzeri biyometrik sistemlerin kullanıldığı çok sayıda kamu kurumu ve özel sektör işletmesini etkilemesi bekleniyor. Uzmanlar kararın işverenlerin mevcut personel takip sistemlerini gözden geçirmesine ve veri işleme süreçlerini yeniden düzenlemesine yol açabileceğini belirtiyor.
