Mezuniyetler gösteriş yarışına mı dönüştü? Tek günlük tören büyük masraf

Mezuniyet törenleri son yıllarda eğitim hayatının önemli bir dönüm noktası olmaktan çıkarak, yüksek maliyetli organizasyonlara dönüşmeye başladı. Bir zamanlar okul bahçelerinde mütevazı kutlamalarla gerçekleştirilen mezuniyetler; lüks mekanlar, pahalı kıyafetler ve sosyal medya odaklı paylaşımların etkisiyle aile bütçelerini zorlayan bir yarışa evrildi. Konuya ilişkin konuşan, Klinik Psikolog Mehmet Büyükçorak ve Eğitimci Nazik Kösegil A Haber'de dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

GEÇMİŞİN TATLI TELAŞINDAN GÜNÜMÜZÜN ŞAŞAALI KAOSUNA

Mezuniyetler, bir dönemin kapanışı ve yeni bir hayatın başlangıcı olarak hafızalarda yer eden en kıymetli dönemeçlerden biri. Ancak o eski samimi törenler artık yerini adeta birer "küçük düğün" organizasyonuna bırakmış durumda. Bir Veli, "Ha, bir kutlama olabilir. Yıl bitiyor veya işte ilköğretim bitiyor, efendime söyleyeyim lise..." sözleriyle törenlerin gerekliliğine vurgu yaparken, bir Öğrenci ise eski günlerin o saf sevincini "Şiirler okuduk, gösteriler yaptık. Bir babamıza yaptık, bir annemize yaptık. Anneannem, ailem falan geldi." ifadeleriyle dile getirdi.

Ailelerin bir araya geldiği, duygusal anların yaşandığı o dakikalarda bir Öğrenci, "O kadar heyecanlandım ki ne diyeceğimi bile unuttum. Harika. Benim annem, anneannem, babam, kardeşim, bir de babaannem geldi." diyerek o anların kendisi için taşıdığı manevi değeri paylaştı.

FATURAYI KİM ÖDÜYOR?

Sokaktaki ve okullardaki bu değişimin ekonomik boyutu ise dehşet verici seviyelere ulaştı. Sahadan bildiren A Haber Muhabiri Meral Dağlılar, "Bir dönem sınıfta kesilen pastalar, okul bahçelerinde kutlanan mezuniyetler şimdilerde ise düğün organizasyonlarını aratmıyor. Lüks çekimler, mekanlar ve kıyafetler işte bu alanlarda sergileniyor. Peki bu durum çocuklar yararına nasıl yansıyor, faturayı kim ödüyor?" sorusunu yönelterek meselenin can yakıcı kısmına parmak bastı. Artık kep ve cübbe giymek sadece bir tören değil, aynı zamanda ailelerin bütçesini zorlayan devasa bir harf kalemine dönüşmüş durumda.

BAŞARI DEĞİL, SANAL MEDYANIN ZAFERİ KUTLANIYOR

Meselenin psikolojik boyutunda ise korkutucu bir gerçek yatıyor. Törenlerin odak noktası öğrencinin başarısı olmaktan çıkıp, sosyal medyada yapılacak "paylaşımların" kalitesine kaymış durumda. Klinik Psikolog Mehmet Büyükçorak, "Kusursuz bir eğlencenin peşinde giderken aslında biz öğrencilerin başarısını ya da emeğini kutlamıyoruz, bunu zafer haline getirmiyoruz ama dikkat edelim orada görsel medyanın, sanal medyanın ve ekonomik yapının zaferini kutluyoruz. Bu bireyin omzunda bir kaygı oluşturuyor." değerlendirmesinde bulundu. Büyükçorak'a göre, kutlanan şey öğrencinin gelişimi değil, tamamen dış dünyaya sunulan bir "vitrin" başarısı.

ABARTI VE RİTÜEL KARMAŞASI: KINADAN GÜLLÜ KURDELELERE

Sadece lise veya üniversite değil, ilkokul hatta okul öncesi kademelerde bile kutlamaların boyutu akıl sınırlarını zorluyor. Bu duruma tepki gösteren bir Veli, "Böyle tabii mezuniyet törenleri çok güzel, okuma bayramı çok güzel ama aşırıya kaçılmaması gerekiyor. Yani şimdi bu son dönemlerde güllere bağlanıp kurdeleler, kına yakılmalar bence çok abartı." sözleriyle ritüellerin nasıl çığırından çıktığını anlattı.

Bir diğer Öğrenci ise bu duruma daha sağduyulu bir yaklaşım sergileyerek, "Mezuniyet partim iptal oldu ama onun dışında mezuniyet partilerini abartılacak olmayacak şekilde olur bence. Hani sosyal medya malzemesi halinde değil de, öğrencilerin içinde anı olacak şekilde yapmalarını daha uygun görüyorum. Aileleri de babalarını da sosyal medya malzemesi etmemeli bence." şeklinde konuştu.

AİLELER ÜZERİNDE EKONOMİK VE SOSYAL BASKI

Mezuniyet törenleri artık sadece bir kutlama değil, ailelerin birbiriyle yarıştığı bir "statü" göstergesine dönüştü. Klinik Psikolog Mehmet Büyükçorak, bu sürecin aileler üzerindeki etkisini "Aileler üzerinden nasıl bir etki oluşturuyor? Ekonomik bir baskı oluşturuyor. Yani bir günlük yapılacak faaliyet için, bir kere giyilecek çok pahalı kıyafetler, çok pahalı mekanlar ve o gün için ayrılan bütçe, belki de bir haftalık harcanacak meblağın karşılığına tekabül ediyor." cümleleriyle özetledi. Maddi imkanları zorlayan bu harcamalar, veliler için kaçınılmaz bir stres kaynağı haline geliyor.

"BÜYÜYEN BİR KAOSA DÖNÜŞÜYOR"

Eğitim camiası da bu durumun çocukların gelişimi üzerindeki olumsuz etkilerinden endişeli. Eğitimci Nazik Kösegil, hazırlık sürecinin nasıl bir gerginliğe dönüştüğünü "Kim hangi kıyafeti giyecek, işte o mezuniyet töreninde ne yenecek, ne içilecek, hangi etkinlikler yapılacak, kimler bu etkinliklerin bir parçası olacak gibi böyle büyüyen bir kaosa dönüşüyor. Bu da ister istemez tabii ki hem çocuklarımız açısından, özellikle bazı imkansızlıklar içerisindeyse bir yetersizlik duygusunu beraberinde getiriyor." sözleriyle aktardı.

Kösegil ayrıca, bu organizasyonları düzenleyenlerin uzmanlıklarını da sorgulayarak, "Bunu düzenleyen kişilerin pedagojik formasyonları, özellikle farklı kademelerdeki öğrencilere yapılacak olan bir etkinliğin planlamasına uygun olmayabiliyor. Daha çok sosyal medyada ne kadar görünür olabiliriz, öğrencilere ne giydirebiliriz kaygısı taşıdığında, öğrenci gözünde öğrencinin o masum ve mutlu olduğu anın sadece bir fotoğraf karesine dönüşmesine neden oluyor." ifadelerini kullandı.

BİRİNCİ SINIF ÖĞRETMENİNDEN KRİTİK UYARI

Eğitimin en temel kademesinde görev yapan bir Öğretmen ise kutlamaların dozuna dikkat çekerek, "Ben 1. sınıf öğretmeni olduğum için bu noktadan değerlendireyim. Yani tabii ki de bunlar güzel günler, kutlanması gereken, önem verilmesi gereken günler ama aşırıya kaçılmaması gerektiğini ben de düşünüyorum." dedi. Bir başka Veli de bu görüşe katılarak, "Usulünce yapılırsa, kuralınca uygulanırsa güzel olur." şeklinde konuştu. Başka bir Veli ise sosyal medyanın etkisini kabul ederek, "Bence olmalı, güzel oluyor. Sosyal medyada da yayınlanmalı mı? Yani yayınlanmasa da olur ama bizim için güzel bir anı kalıyor." değerlendirmesinde bulundu.

PEKİ ÇÖZÜM NE? AİLELERE "DENGELİ YOL" REÇETESİ

Peki, aileler hem çocuklarını mutlu edip hem de bu şatafat çukuruna düşmeden nasıl bir yol izlemeli? Klinik Psikolog Mehmet Büyükçorak, çözümün çocuğun duygusunu anlamaktan geçtiğini belirterek şu tavsiyelerde bulundu:

"Çocuğumuzun duygusunu anlamak önemli. 'Ben senin bunu istiyor olmanı çok iyi anlıyorum, kaygılarını görüyorum. Bununla birlikte bu etkinlik bizim aile değerlerimize çok uymuyor. Sen de istersen çok sevdiğin birkaç arkadaşını bir araya getirelim, birlikte bir yemeğe gidelim, hepsini sen ayarla' diyerek bütçeyi de belirleyip sorumluluğu çocuğa vermeliyiz. Bir tarafıyla çocuğu yok saymadık, sorumluluğu ona verdik, işi o organize etti ve bütçeye göre hareket etti."