Annelere erken emeklilik fırsatı! Staj yapana EYT imkanı

Emeklilik her çalışanın hayali. Yasalarımıza göre emeklilik için öncelikle prim gerekiyor. Prim şartını tamamlamak için çalışmak ya da kendi işini yapmak dışında borçlanarak gün satın almak da bulunuyor. Bu noktada kadınlar ve anneler için özel avantajlar bulunuyor.

Takvim Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Faruk Erdem merak edilen soruları yanıtladı. İşte detaylar...

Doğum borçlanması nedir?
Kadınlar sigorta olduktan sonra doğum yapmışlarsa her bir çocuk için 2 yıl prim satın alabiliyor. Bu primleri emeklilik hesaplarında kullanarak erken emekli olabiliyor.

Doğum borçlanmasında neler değişti? Kimler yararlanıyor?
Doğum borçlanması daha önce 2 çocuk için yapılıyordu ve esnaf yani Bağ-kur kapsamındaki anneler yararlanamıyordu. Borçlanmada çocuk sayısı 3'e çıkartılırken isteğe bağlı da olmak üzere Bağ-Kur'lu kadınlara da hak tanındı. Böylece hangi kurumdan olursa olsun bütün kadın çalışanlar, yani SSK'lı olanlar, kendi işini yapan Bağ-Kur'lular ve memur olan anneler doğum borçlanması yapabiliyor.

Doğum borçlanması için bir süre sınırı var mı?
Borçlanmanın yapıldığı sürede annelerin çalışmaması ya da prim ödememesi gerekiyor. Anneler doğum yaptıktan sonra işten ayrı kaldıkları süreleri borçlanabiliyor.

Borçlanarak ne kadar prim satın alınabiliyor?
Her çocuk için 720 gün, yani 2 yıl prim kazanılıyor. Çocuğun doğumundan sonraki 2 yıl çalışılmamışsa, bu süre borçlanma ile kapatılabiliyor ve primler emeklilik hesabında kullanılıyor. 3 çocuk için borçlanma yapan bir anne böylece 6 yıl yani 2 bin 160 gün prim satın alabiliyor.

Borçlanmanın şartları neler?

• Sigortalı Olmak: Doğumdan önce adınıza tescil edilmiş ve en az 1 gün prim ödenmiş sigorta başlangıcınızın bulunması gerekir.
• Çalışmamış Olmak: Doğumdan sonraki sürelerde adınıza uzun vadeli sigorta primi ödenmemiş (çalışmamış) olmalıdır.
• Çocuğun Yaşaması: Borçlanmaya konu olan çocuğun sağ doğması ve borçlanma süresince yaşaması gerekir. Doğumdan sonra vefat eden çocuklar için vefat tarihine kadar süre borçlanılır.

2 yıllık süreye analık izinleri dahil edilir mi?
Sigortalı kadının doğumdan sonraki istirahat süresi (16 haftaya çıktı) dahil toplam iki yıllık süre borçlanılabilir. Dolayısıyla analık izinleri bu 2 yıllık süreye dahil edilir.

Çocuklar arasında 2 yıl süre olması gerekir mi?
İlk doğumunu yaptıktan sonra iki yıl dolmadan ikinci doğumunu yapan kadın sigortalı, ilk doğumdan ikinci doğuma kadar geçen süre ile ikinci doğum için borçlanabileceği iki yıllık sürenin toplamı kadar geçen süreyi borçlanılabilir.

Borçlanmanın avantajları neler?
Kadınlar çalışmadıkları günleri çalışmış gibi hem de toplu olarak satın almış oluyor. Böylece 3 çocuğu olan bir anne 6 yıllık, yani 2 bin 160 günlük primi çalışmadan satın alıp emeklilik hesabında kullanabiliyor.

Bu primlerin tamamını mı satın almak lazım?
Hayır. Anneye emeklilik için ne kadar prim gerekiyorsa o kadar prim satın alabilir. 2160 gün alınabilecek en fazla prim gününü gösteriyor. Örneğin 1995 yılında sigortalı olan bir annenin 3.000 günü olsun. Bu anne 2000 yılında bir çocuk dünyaya getirmiş bulunsun. Kendisi için gerekli 600 günü satın alarak 3.600 gün 58 yaş şartıyla emekli olabilir.

Emeklilik nasıl öne çekilebilir?
Doğum borçlanması belli şartlarda erken emekli eder. Yani yılını ve yaşını doldurmuş bir annenin 2.160 gün primi eksikse ve 3 doğumu varsa 6 yıl çalışıp prim ödemesi gerekir. Ancak doğum borçlanması sayesinde 6 yıllık primi toptan öder ve 6 yıl erken emekli olabilir.

Borçlanma ne zaman yapılmalıdır?
Emeklilik yaşınızın dolmasına kısa süre önce yapılması uygundur. Çünkü bu tarihe kadar çalışıp prim tamamlanabilir. Ancak emeklilik yaşınızın gelmesine rağmen priminiz eksikse borçlanabilirsiniz.

STAJ YAPANA EYT İMKÂNI

Staj yapmak nasıl avantaj sağlar?
Ancak anneler sigortadan önceki çocukları borçlanamasa da staj ya da çıraklık sigortası sonrası dünyaya gelen çocukları için borçlanma yapabiliyor. Eğer staj ya da çıraklık ile sigortalı çalışmaya başlanılan süre arasında doğumlar olduysa bunlar borçlanıldığında sigorta başlangıcını geri çekebiliyor. Örneğin 1996 yılında staj yapmış bir anne 2000 yılında işe başlamışsa ve bu ikia trih arasında bir çocuk dünyaya getirmişse borçlanarak işe başlangıç tarihini 1998 yılına çekerek EYT'li olabiliyor.

EVLAT EDİNENE HAK VAR MI?

Evlat edinen borçlanabilir mi?
2 yaşını doldurmamış çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen kadın sigortalılar da doğum borçlanması yapabilir. Diğer yandan, evlat edinilen çocuğu doğuran annenin de doğum borçlanması yapma hakkı bulunmaktadır. Evlat edinilen çocuğu doğuran anne doğumdan evlatlık verildiği süreye kadar olan geçen 2 yılı borçlanabilir. Evlat edinen anne ise çocuğu evlat edindiği tarihten doğumdan sonraki 2 yıllık sürenin dolduğu tarihe kadar olan süreyi borçlanabilir.

ANNELERE YÜZDE 32 AVANTAJI

Ödemeler nasıl yapılıyor?
Doğum borçlanması yürürlükteki asgari ücrete göre belirleniyor. Borçlanma oranları yüzde 45 olarak belirlenirken annelere yüzde 32 olarak uygulanarak bir avantaj sağlandı. Asgari ücretin yüzde 32'si ile bunun 9 katı kadar borçlanmak mümkün.

DOĞUM BORÇLANMASI