Yapay zeka ortaya çıkardı: Yerin altında gizli deprem ağı bulundu!
Antarktika'nın uzun yıllardır sismik açıdan sakin olduğu düşünülüyordu. Ancak yapay zeka destekli yeni analizler, David Buzulu'nun altında daha önce fark edilmeyen 500'den fazla depremi ortaya çıkardı. Üstelik bu sarsıntıların önemli bir bölümü, bilim insanlarının beklemediği bölgelerde meydana geldi.
Antarktika'nın kalın buz tabakasının altında saklı kalan yüzlerce deprem yapay zeka sayesinde gün yüzüne çıktı. Bilim insanları, kıtanın doğusunda yer alan David Buzulu'nun altında daha önce kayıtlara geçmemiş 500'den fazla deprem belirledi. Bulgular, Antarktika'nın sanılandan çok daha hareketli bir jeolojik yapıya sahip olabileceğine işaret ediyor.
YAPAY ZEKA ESKİ VERİLERDE YENİ İZLER BULDU
Araştırma sonuçları mayıs ayında yayımlanan Science dergisinde yer aldı. Çalışmada, 49 sismik istasyondan elde edilen ve iki farklı dönemi kapsayan veriler yeniden incelendi. Araştırmacılar, 2001-2004 ile 2012-2015 yılları arasında toplanan kayıtları makine öğrenmesi teknikleriyle analiz etti.
Bu inceleme sonucunda, daha önce fark edilmeyen yüzlerce sarsıntı tespit edildi. Depremlerin büyük bölümü David Buzulu'nun yaklaşık 100 ila 150 kilometre altında meydana geldi.
BİLİM İNSANLARINI ŞAŞIRTAN AYRINTI
Araştırmayı dikkat çekici kılan noktalardan biri, depremlerin konumu oldu. Çünkü tespit edilen sarsıntılar genellikle depremlerin görüldüğü aktif levha sınırlarında değil, tektonik plakanın iç kesimlerinde gerçekleşti.
Uzmanlara göre 80 kilometreden daha derinde meydana gelen bu tür sarsıntılar "orta derinlik depremleri" olarak tanımlanıyor. Bu depremler çoğunlukla bir levhanın diğerinin altına daldığı bölgelerde görülüyor. Antarktika'daki yeni bulgular ise bu genel kabulün dışında bir tablo ortaya koydu.
DEPREMLERİN NEDENİ NE?
Çalışmanın baş yazarı, Alabama Üniversitesi Jeoloji Bölümü araştırmacısı Long Ho'ya göre depremler, Doğu ve Batı Antarktika'nın altında bulunan farklı kaya yapılarının birleştiği bölgede meydana geliyor. Doğu Antarktika'nın altında daha soğuk ve sert kayaçlar bulunurken Batı Antarktika'nın altında daha sıcak ve yumuşak yapılar yer alıyor. Bu iki farklı yapının karşılaşması yer kabuğunda yoğun gerilim oluşturuyor.
Araştırmacılar, üst mantodaki sıcak ve daha hafif malzemenin aşağıdan yükselerek çevredeki kayaçları büküp zorladığını düşünüyor. Biriken gerilim belirli noktalarda kırılmaya yol açıyor ve deprem meydana geliyor.
TESPİT EDİLEN DEPREMLER NE KADAR GÜÇLÜ?
Araştırmada belirlenen depremlerin büyüklükleri oldukça düşük seviyelerde ölçüldü. Bu nedenle bugüne kadar fark edilmemiş olmaları da şaşırtıcı görülmüyor.
| Özellik | Bilgi |
|---|---|
| Tespit edilen deprem sayısı | 500'den fazla |
| Derinlik | 100-150 kilometre |
| Büyüklük aralığı | 1,6 - 3,5 |
| İncelenen veri dönemi | 2001-2004 ve 2012-2015 |
| Kullanılan yöntem | Yapay zekâ ve makine öğrenmesi |
DAVID BUZULU NEDEN ÖNEMLİ?
Yaklaşık 1.100 kilometre uzunluğundaki David Buzulu, Doğu Antarktika Buz Örtüsü'nün en büyük çıkış buzullarından biri olarak biliniyor. Bölge, kıtanın toplam buz kütlesinin yaklaşık yüzde 4'ünü okyanusa taşıyor.
Bilim insanları, son birkaç bin yıl içinde buz tabakasında incelme yaşandığını da belirtiyor. Bu nedenle buzulun altındaki jeolojik süreçlerin anlaşılması gelecekteki iklim ve buz hareketlerinin değerlendirilmesi açısından büyük önem taşıyor.
