Petrol 120 doları aştı, kriz senaryosu gündemde: Faiz artırımı kapıda mı?

Brent petrol fiyatlarındaki sert yükseliş küresel piyasaları sarsarken, Takvim Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Faruk Erdem'den dikkat çeken değerlendirmeler geldi. 30 nisan Perşembe günü A Haber canlı yayınına katılan Erdem, enerji piyasalarında yaşanan belirsizliğin artık geçici olmadığını belirterek, bunun dünya ekonomisini uzun süre etkileyecek bir krize dönüşebileceği uyarısında bulundu.

"PETROLDEKİ YÜKSELİŞ DURDURULAMIYOR"

Canlı yayında konuşan Faruk Erdem, petrol fiyatlarındaki yükselişin kontrol altına alınamadığını vurguladı:

"Evet, petrol 120 doların da üzerine çıktı. FED beklediğimiz gibi faizleri sabit tuttu ancak orada da bir ayrışma var. Tüm bu gelişmeler piyasaları etkiliyor ama petroldeki yükseliş dünden beri durdurulamıyor."

Erdem, fiyatların kısa sürede 110 doların üzerine çıkmasının temel nedeninin belirsizlik olduğunu ifade etti.

"NE MÜZAKERE VAR NE NET BİR POLİTİKA"

Küresel risklerin giderek arttığını belirten Erdem, özellikle siyasi belirsizliğin piyasaları doğrudan etkilediğini söyledi:

"Burada ciddi bir belirsizlik var. Ne müzakerelerden sonuç alınıyor ne de ABD tarafında nasıl bir karar alınacağı net. Bugün ne yapılacağı belli değil, yarın ne yapılacağı belli değil."

Bölgedeki çatışmaların da bu tabloyu ağırlaştırdığına dikkat çekti.

"ATEŞKES VAR AMA SAHADA KARŞILIĞI YOK"

Orta Doğu'daki gelişmelere değinen Erdem, sahadaki durumun resmi açıklamalarla örtüşmediğini belirtti:

"Ortada tam bir belirsizlik hakim. Ne müzakerelerden bir sonuç alınabiliyor ne de Trump'ın ne yapacağı kestirilebiliyor. Bugün ne karar vereceği, yarın ne yöne evrileceği belli değil. Bir yandan silahlı fotoğraflar paylaşıp 'İyi adam olmayacağım, saldıracağım' mesajları veriyor; diğer yandan İsrail'in Lübnan ve sivillere yönelik saldırıları sürüyor. Lübnan'da sözde bir ateşkes var ama bu tamamen ihlal edilmiş durumda. Tüm bu kaotik ortam petrol fiyatlarını yukarı itiyor."

ENERJİ DENGELERİ BOZULDU: "ARZ GÜVENLİĞİ ORTADAN KALKTI"

Erdem, yalnızca jeopolitik gerilimlerin değil, enerji piyasasındaki yapısal değişimlerin de fiyatları yukarı çektiğini söyledi:

"Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten çıkma süreci de dengeleri alt üst etti. Bu durum sadece Hürmüz meselesi değil artık. Üretimden dağıtıma kadar enerji arz güvenliği ortadan kalkmış durumda."

Bu gelişmelerin uzun vadeli etkilerine dikkat çekti.

"BU SADECE PETROL DEĞİL, TÜM DÜNYAYI ETKİLİYOR"

Enerji maliyetlerindeki artışın zincirleme etki yarattığını belirten Erdem, tabloyu şöyle özetledi:

"Enerji maliyetlerinin yükselmesi sadece petrolü değil, üretimi, satışı ve dağıtımı da etkiliyor. Bu durum bütün dünyayı olumsuz etkileyen bir tablo ortaya çıkarıyor."

BORSALAR DÜŞÜYOR, ENFLASYON YENİDEN YÜKSELİŞTE

Küresel piyasalardaki dalgalanmanın diğer alanlara da yayıldığını söyleyen Erdem, şu ifadeleri kullandı:

"Bu dalgalanma altını da borsayı da etkiliyor. Hem Amerika'da hem Avrupa'da borsalar düşüyor. Enflasyon baskısı ise yeniden tüm dünya ekonomilerinde hissedilmeye başlandı."

Faiz politikalarına da değinen Erdem, beklentilerin tersine bir sürecin gündemde olduğunu belirtti:

"Pandemi dönemindeki o karanlık atmosfere geri dönüyoruz. Artık faiz indirimi bir kenara, faiz artırımları bile telaffuz edilmeye başlandı. Eğer fiyatlar bu seviyelerde kalıcı olursa, dünya adeta kapanma noktasına gelir. Ulaşım ve turizm başta olmak üzere tüm hayat felç olur. Ne yazık ki gidişat pek iç açıcı değil; bir süredir iyimser bir senaryo çizemiyorum."

"FELAKET SENARYOSU DEVREDE OLABİLİR"

Erdem, petrol fiyatlarındaki yükselişin kalıcı olması halinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi:

"Artık 'anlaşıyoruz, uzlaşıyoruz' gibi açıklamalar piyasaları etkilemeyecek. Eğer bu seviyeler kalıcı olursa felaket senaryosu devreye girer. Dünya adeta kapanır."

ULAŞIM VE TURİZM İÇİN KRİTİK UYARI

Sözlerinin devamında en çok etkilenecek sektörlere dikkat çeken Erdem, şunları söyledi:

"Ulaşım ve turizm büyük ölçüde etkilenir. Enerji maliyetlerinin yükselmesi zaten hayatın her alanına yansıyor. Açıkçası bir süredir iyi bir senaryo çizmek zor. Gidişat pek olumlu görünmüyor."

HÜRMÜZ BOĞAZI DÜNYA TİCARETİNİN KALBİ

AA'da yer alan bi,lgilere göre, yaşanan gerilim, küresel petrol akışının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden gündemin merkezine taşıdı. Verilere göre:

• Deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin %29'u
• LPG taşımacılığının %25'i
• LNG sevkiyatının %19'u
• Petrol ürünlerinin %19'u

bu dar geçitten sağlanıyor.

Bu tablo, bölgede yaşanacak herhangi bir aksamanın küresel arz zincirinde doğrudan şok etkisi yaratabileceğini ortaya koyuyor.

GEMİ TRAFİĞİNDE SERT DÜŞÜŞ

Son veriler, Hürmüz Boğazı'ndaki hareketliliğin ciddi şekilde azaldığını gösteriyor.

• 22 Şubat'ta 151 gemi geçişi kaydedilirken
• 18 Nisan'da bu sayı 44'e
• 26 Nisan'da ise sadece 6'ya kadar geriledi

Bu düşüş, bölgede fiili riskin hızla arttığını ve ticaret akışının sekteye uğradığını gözler önüne seriyor.

GÜBRE VE ÇİP ÜRETİMİ DE RİSK ALTINDA

Krizin etkisi yalnızca enerjiyle sınırlı değil. Bölge ülkeleri, küresel üre arzının yaklaşık %46'sını karşılıyor. Halihazırda Basra Körfezi'nde 44 gübre gemisinin mahsur kaldığı belirtiliyor.

Öte yandan çip üretimi için kritik öneme sahip olan neon, kripton ve ksenon gazları da bu coğrafyadan tedarik ediliyor. Bu durum, teknoloji sektöründe de yeni bir arz krizinin kapıda olabileceği yorumlarına neden oluyor.

TRUMP'TAN SERT MESAJ: ABLUKA SÜRECEK

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik deniz ablukasının devam edeceğini açıkladı. Nükleer program konusunda geri adım atılmadıkça bu politikanın değişmeyeceğini vurgulayan Trump, İran'ın önerilerini reddettiklerini belirtti.

13 Nisan'da başlatılan abluka kapsamında, Hürmüz Boğazı'ndan geçen İran bağlantılı gemilere müdahale ediliyor.

İRAN'DAN DİKKAT ÇEKEN TEHDİT

İran cephesinden gelen açıklamalar da tansiyonu yükseltti. Üst düzey bir yetkili, ABD'nin hamlelerine karşılık olarak "emsalsiz bir eylem" yapılacağını duyurdu.

Bu açıklama, piyasada arz kesintisinin daha da derinleşebileceği endişesini güçlendirdi.