İnsanlık tarihini değiştiren keşif: Ateş aslında ne zaman bulundu?

İlk insanların ateşle ilişkisi, insanlık tarihinin en büyük gizemlerinden biri olarak kabul ediliyor. Güney Afrika'daki Wonderwerk Mağarası'nda gerçekleştirilen yeni bir araştırma ise bu hikâyeyi yeniden yazabilecek bulgular ortaya çıkardı. Bilim insanları, mağarada yaklaşık 1,8 milyon yıl öncesine tarihlenen yanmış hayvan kemikleri tespit ederek, ateş kullanımının bilinen geçmişini yüz binlerce yıl daha geriye taşıdı.

ATEŞ KULLANIMININ TARİHİ YENİDEN YAZILIYOR

Bugüne kadar Wonderwerk Mağarası'nda tespit edilen en eski ateş izlerinin yaklaşık 1 milyon yıl öncesine ait olduğu düşünülüyordu. Ancak yeni çalışmada incelenen daha derin arkeolojik katmanlarda bulunan yanmış kemikler, ateş kullanımının 1,79 milyon yıl öncesine kadar uzanabileceğini gösterdi.

Araştırma ekibi, kemiklerdeki yanık izlerini belirlemek için gelişmiş kimyasal analizlerin yanı sıra yeni bir lüminesans yöntemi kullandı. Bu yöntem sayesinde kemiklerin yüksek sıcaklığa maruz kaldığı yüksek güvenilirlikle doğrulandı.

İLK İNSANLAR ATEŞİ YAKABİLİYOR MUYDU?

Araştırmanın ortaya koyduğu bulgular, ilk insanların ateş üretebildiğini göstermiyor. Uzmanlara göre o dönemde yaşayan Homo erectus bireyleri, muhtemelen yıldırım düşmesi veya doğal yangınlar sonucu oluşan ateşi kontrol altına alarak mağaralara taşıyordu.

Toronto Üniversitesinden Prof. Michael Chazan, bunun ateşle kurulan ilişkinin erken bir aşamasını temsil ettiğini belirtiyor. Chazan'a göre insanlar henüz ateş yakmayı öğrenmeden çok önce ateşi yaşamlarının bir parçası haline getirmeye başlamış olabilir.

MAĞARADA BULUNAN KANITLAR DİKKAT ÇEKTİ

Bilim insanlarının en dikkat çekici bulgularından biri, yanmış kemiklerin mağaranın yaklaşık 30 metre iç kısmında bulunması oldu. Bu mesafe, doğal yangınların veya rüzgarla taşınan küllerin ulaşamayacağı kadar derin kabul ediliyor.

Bu nedenle araştırmacılar, ateşin bilinçli şekilde mağaranın içine taşındığını düşünüyor. Uzmanlar, söz konusu durumun erken insan topluluklarının çevrelerindeki doğal olayları aktif biçimde kullanabildiğine işaret ettiğini belirtiyor.

BAYKUŞLAR VE ATEŞ ARASINDA NASIL BİR BAĞLANTI VAR?

Araştırmada dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise baykuşlar oldu. Mağarada bulunan küçük memeli kemiklerinin büyük bölümünün, geçmişte burada yaşayan baykuşların bıraktığı kalıntılardan oluştuğu değerlendiriliyor.

Araştırmacılar, baykuşların oluşturduğu organik atıkların yanıcı özellik taşıdığını ve mağaraya getirilen ateşin daha uzun süre canlı kalmasına yardımcı olmuş olabileceğini düşünüyor. Ancak bu hipotezin doğrulanabilmesi için yeni araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.

ATEŞ NEDEN KULLANILIYORDU?

Bilim insanları, yaklaşık 1,8 milyon yıl önce yaşayan insanların ateşi hangi amaçla kullandığını kesin olarak bilmiyor. Ancak birkaç olasılık öne çıkıyor:

• Yırtıcı hayvanları uzak tutmak
• Gece aydınlatması sağlamak
• Isınmak
• Etleri korumak veya işlemek
• Yaşam alanını daha güvenli hale getirmek

Bu ihtimallerin hangisinin doğru olduğu henüz netlik kazanmış değil.