DSÖ kapıdaki tehlikeyi işaret etti: Meğer hastalıkları kendi ellerimizle yayıyormuşuz!
Farelerden yarasalara, kuşlardan çiftlik hayvanlarına kadar birçok canlıdan insanlara bulaşabilen zoonotik hastalıklar yeniden gündemde. Uzmanlar iklim değişikliği, turizm, kentleşme ve değişen yaşam alışkanlıklarının yeni salgınların ortaya çıkma riskini artırdığına dikkat çekiyor.
Son yıllarda dünya, Kovid-19'dan Ebola'ya, maymun çiçeğinden Hantavirüs'e kadar birçok bulaşıcı hastalıkla mücadele etti. Uzmanlara göre bu salgınların önemli bir bölümü, hayvanlardan insanlara geçen zoonotik hastalıklardan kaynaklanıyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), değişen yaşam koşulları ve iklim krizinin bu riskleri daha da artırdığı konusunda uyarıyor.
DSÖ: 200'DEN FAZLA ZOONOTİK HASTALIK BULUNUYOR
Zoonotik hastalıklar, doğal olarak hayvanlarda bulunan ancak bazı koşullarda insanlara da bulaşabilen enfeksiyonlar olarak tanımlanıyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre bugün bilinen 200'den fazla zoonotik hastalık bulunuyor.
Kuduz gibi bazı hastalıklar aşılama ve koruyucu sağlık uygulamalarıyla büyük ölçüde önlenebilirken, bazıları ise küresel salgınlara dönüşebiliyor. Uzmanlar, 1970 yılından bu yana keşfedilen 1.500'den fazla patojenin yaklaşık yüzde 70'inin hayvan kaynaklı olduğuna dikkat çekiyor.
İNSAN VE DOĞA ARASINDAKİ DENGE DEĞİŞİYOR
DSÖ Başbilim İnsanı Dr. Sylvie Briand, zoonotik hastalıkların yayılmasında insan faaliyetlerinin önemli rol oynadığını söyledi. Briand'a göre ormansızlaşma, arazi kullanımındaki değişiklikler ve doğal yaşam alanlarının daralması, insanların daha önce temas etmediği hayvan türleriyle karşılaşmasına neden oluyor. Bu durum da yeni virüslerin insanlara geçme ihtimalini artırıyor.
Uzmanlar, insan ile doğa arasındaki mesafenin azalmasının yeni salgınların ortaya çıkmasında belirleyici faktörlerden biri olduğuna dikkat çekiyor.
TURİZM VE KÜRESEL HAREKETLİLİK RİSKLERİ ARTIRIYOR
Hızla gelişen ulaşım imkanları da hastalıkların yayılmasını kolaylaştıran unsurlar arasında gösteriliyor. Dr. Briand, yakın dönemde bir yolcu gemisinde görülen Hantavirüs vakalarını örnek göstererek turistlerin enfekte kemirgenlerin bulunduğu bölgelere seyahat etmelerinin hastalığın yayılmasında etkili olduğunu belirtti.
Uzmanlara göre günümüzde insanlar kısa sürede kıtalar arasında seyahat edebiliyor. Bu durum, yerel ölçekte ortaya çıkan bir enfeksiyonun günler içinde farklı ülkelere taşınmasına zemin hazırlıyor.
Zoonotik hastalıkların yayılmasını hızlandıran başlıca faktörler şu şekilde:
- Uluslararası seyahatlerin artması
- Ormansızlaşma ve doğal yaşam alanlarının daralması
- İklim değişikliği
- Yoğun hayvancılık faaliyetleri
- Tarım ve gıda üretim modellerindeki değişim
- İnsanların doğayla daha sık temas etmesi
KUŞ GRİBİNDE KRİTİK NOKTA: YOĞUN HAYVANCILIK
Uzmanlar, modern hayvancılık uygulamalarının da bazı riskleri beraberinde getirdiğini vurguluyor. Özellikle büyük ve yoğun kümes hayvanı çiftliklerinde virüslerin yayılması daha kolay gerçekleşebiliyor. Çok sayıda hayvanın dar alanlarda bulunması, enfeksiyonların kısa sürede geniş sürülere yayılmasına neden olabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, biyogüvenlik önlemlerinin güçlendirilmesini ve hayvan sağlığının yakından takip edilmesini öneriyor.
