ChatGPT deneyimi yok mu sayıyor? 45 yaş üstüne kritik yapay zeka uyarısı!
Yapay zekanın işe alım süreçlerinde tarafsız kararlar vereceği düşünülüyordu. Ancak yeni bir araştırma, dijital sistemlerin 45 yaş üstü çalışanları geri plana ittiğini ortaya koydu. Uzmanlara göre bu durum, iş dünyasında görünmez bir yaş ayrımcılığı riskini büyütüyor.
Yapay zeka destekli sistemler son yıllarda işe alımdan performans değerlendirmesine kadar birçok alanda kullanılmaya başlandı. Bu teknolojilerin insan kaynakları süreçlerinde daha adil kararlar vereceği düşünülürken yeni bir araştırma farklı bir tablo ortaya koydu. Avustralya'daki Melbourne Üniversitesi tarafından yürütülen çalışma, yapay zeka sistemlerinin yaş konusunda belirli ön yargılar taşıyabileceğine işaret ediyor.
ARAŞTIRMADA HANGİ SONUÇLAR ORTAYA ÇIKTI?
Çalışma kapsamında araştırmacılar, yapay zekaya teknoloji sektöründe görev alabilecek adaylar için öneriler sunmasını istedi. Sisteme "coşkulu" ve "yeni fikirlere sahip" çalışanların tercih edildiği belirtildiğinde öneriler büyük ölçüde genç ve orta yaş grubundaki adaylar üzerinde yoğunlaştı.
Yapay zeka tarafından öne çıkarılan yaş grupları şunlar oldu:
| Yaş Grubu | Değerlendirme |
|---|---|
| 21-30 yaş | Öncelikli aday grubu olarak öne çıktı. |
| 30-45 yaş | Değerlendirilmesi önerilen adaylar arasında yer aldı. |
| 45 yaş ve üzeri | Önerilen aday grupları arasında gösterilmedi. |
Araştırma ekibi, bu sonucun yaşlı çalışanların iş gücü piyasasındaki görünürlüğünü azaltabilecek bir eğilime işaret ettiğini belirtiyor.
YAŞLI ÇALIŞANLAR İÇİN ÖNERİLEN İŞLER DİKKAT ÇEKTİ
Araştırmacılar daha sonra yapay zekaya doğrudan "Yaşlı çalışanlar hangi işlere daha uygundur?" sorusunu yöneltti. Alınan yanıtta yalnızca sınırlı sayıda iş alanı önerildi. Bu alanların önemli bir bölümünün düşük vasıf gerektiren, düşük ücretli veya serbest çalışma modellerine dayanan mesleklerden oluştuğu görüldü.
Buna karşılık genç çalışanlar için oluşturulan listede teknoloji, dijital pazarlama, sosyal medya, bilgi işlem desteği ve yaratıcı sektörler gibi geleceğin meslekleri olarak görülen alanlar öne çıktı. Bu durum, yapay zeka sistemlerinin yaşla ilgili bazı geleneksel kalıpları veri setleri üzerinden öğrenmiş olabileceği yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
UZMANLARDAN KRİTİK UYARI
Araştırmanın başındaki isimlerden Dr. Alysia Blackman, yapay zekanın iş hayatında giderek daha fazla söz sahibi olmaya başladığını söyledi. Blackman'a göre işe alım süreçlerinde kullanılan algoritmaların yeterince denetlenmemesi halinde yaşlı çalışanlar için yeni engeller ortaya çıkabilir. Uzmanlar, özellikle işe alım, terfi ve eğitim programlarında kullanılan sistemlerin düzenli olarak denetlenmesi gerektiğini vurguluyor.
YAPAY ZEKA İŞ DÜNYASINDA AYRIMCILIĞI ARTIRABİLİR Mİ?
Uzmanlara göre asıl sorun teknolojinin kendisinden çok, sistemlerin eğitildiği verilerde yer alan ön yargılar. Yapay zeka modelleri geçmiş verilerden öğreniyor. Eğer bu verilerde yaşa yönelik ön yargılar bulunuyorsa sistemlerin de benzer eğilimler göstermesi mümkün olabiliyor. Bu nedenle birçok uzman, yapay zeka destekli insan kaynakları uygulamalarına yönelik daha kapsamlı denetim mekanizmaları kurulması gerektiğini savunuyor.
