Herkesin evinde en az bir tane var: Eski cihazları neden saklıyoruz?
Kullanılmayan telefon, tablet ve akıllı saatlerin büyük bölümü geri dönüşüme gitmek yerine yıllarca çekmecelerde bekliyor. 4 bin kişiyle yapılan araştırma, veri güvenliği endişesi ile geri dönüşüm sürecine dair bilgi eksikliğinin bu tercihte belirleyici olduğunu ortaya koyarken çevre açısından önemli bir kayba da işaret ediyor.
Kullanım ömrünü tamamlayan akıllı telefon, tablet ve akıllı saatlerin önemli bir bölümü ikinci el piyasasına ya da geri dönüşüme kazandırılmıyor. Bunun yerine yıllarca evlerde saklanıyor. 4 bin Amerikalı tüketiciyle gerçekleştirilen araştırma, insanların eski elektronik cihazlarını neden elden çıkarmadığını ve bu tercihin arkasındaki temel nedenleri ortaya koydu.
ARAŞTIRMADA EN YAYGIN TERCİH: CİHAZI SAKLAMAK
Araştırmaya göre katılımcıların yüzde 39'u artık kullanmadığı elektronik cihazını olduğu gibi bir kenara kaldırdı. Geri dönüşüm ve ikinci el satış ise toplam cihazların yalnızca yaklaşık yüzde 10'unu oluşturdu. Kullanılmayan cihazların yüzde 9'u ise çöpe atıldı.
Çalışma, ABD Ulusal Bilim Vakfı tarafından desteklenen çok disiplinli bir araştırma ekibi tarafından yürütüldü. Araştırmacılar sürdürülebilirlik, nedensel çıkarım ve siber güvenlik alanlarındaki uzmanlıklarını bir araya getirerek insanların elektronik ürünlerle ilgili gerçek davranışlarını analiz etti.
ÇEKMECEDE KALMASININ İKİ TEMEL NEDENİ VAR
Araştırma sonuçlarına göre eski cihazların saklanmasının arkasında iki temel neden bulunuyor. İlk neden, kişisel verilerin güvenliğiyle ilgili kaygılar. Cihazını geri dönüştürmenin veya ikinci el olarak satmanın kişisel bilgilerini riske atacağını düşünen kişilerde cihazı saklama eğilimi belirgin şekilde artıyor. Veriler, geri dönüşüm konusunda endişe duyanların cihazlarını saklama olasılığının yüzde 14, yeniden satış konusunda kaygı yaşayanların ise yüzde 9 daha yüksek olduğunu gösteriyor.
İkinci neden ise geri dönüşüm sürecine ilişkin bilgi eksikliği. Araştırmaya göre elektronik atıkların nereye teslim edileceğini bilmeyen kişilerin eski cihazlarını çekmecede tutma olasılığı yüzde 10 daha fazla. Bazı kullanıcılar ise eski telefonlarını olası veri kayıplarına karşı yedek cihaz olarak saklıyor.
İNSANLAR DÜŞÜNDÜKLERİ GİBİ DAVRANMIYOR
Araştırmacılar, katılımcıların gelecekte ne yapmayı planladıkları ile gerçekte yaptıkları davranışları da karşılaştırdı. Sonuçlar, veri güvenliği endişesinin karar anında daha fazla etkili olduğunu ortaya koydu.
Birçok kişi eski cihazını geri dönüştürmeyi ya da satmayı planladığını söylese de uygulamaya geçme aşamasında kişisel verilerinin ele geçirilebileceği endişesi ağır basıyor ve cihaz yeniden çekmeceye kaldırılıyor.
GERİ DÖNÜŞÜM NEDEN BEKLENEN SEVİYEYE ULAŞMIYOR?
Araştırma, elektronik atıkların geri dönüşümünde yalnızca çevresel farkındalığın yeterli olmadığını gösteriyor. Karar üzerinde etkili olan başlıca unsurlar şöyle sıralanıyor:
| Yapılması gereken | Neden önemli? |
|---|---|
| Tüm kişisel verileri silmek | Kişisel bilgilerin korunmasını sağlar. |
| Cihazı fabrika ayarlarına döndürmek | Yeni kullanıcı için cihazı güvenli ve kullanıma hazır hale getirir. |
| Apple veya Android hesabından çıkış yapmak | Aktivasyon kilidini kaldırarak cihazın başkası tarafından kullanılabilmesini sağlar. |
| Güvenilir geri dönüşüm veya ikinci el satış kanallarını tercih etmek | Cihazın yeniden kullanılmasına veya geri dönüştürülmesine katkı sağlar. |
Araştırmaya göre geri dönüşümün nerede yapılacağını bilen kişilerde geri dönüşüm eğilimi yüzde 47 artıyor. Ancak bu durum bazı kullanıcıların ikinci el satış seçeneğinden uzaklaşmasına da neden olabiliyor.
ESKİ CİHAZI ELDEN ÇIKARMADAN ÖNCE NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Araştırmacılar, elektronik cihazlardan güvenli şekilde ayrılmanın sanıldığı kadar zor olmadığını belirtiyor. Bunun için şu adımlar öneriliyor:
- Kişisel verileri tamamen silin.
- Gerekli dosyaların yedeğini alın.
- Cihazı bağlı olduğu kullanıcı hesabından çıkarın.
- Ardından geri dönüşüm veya ikinci el satış işlemini tamamlayın.
