Dijital egemenlik tehlikede: Yabancı platformlar 200 milyar TL'yi alıp Türkiye'ye yatırım yapmadı

Türkiye'de reklam ve medya yatırımları son iki yılda dikkat çekici biçimde yükselirken, oluşan pastanın yaklaşık yüzde 75'i yabancı dijital platformların kontrolüne geçti. Bu durum, yerli medya kuruluşlarının pay kaybını artırırken dijital devlerin pazardaki ağırlığını daha da pekiştirdi.

PASTANIN BÜYÜK PAYI ABD VE ÇİN MERKEZLİ PLATFORMLARDA

Reklam sektörünün çatı kuruluşlarının Deloitte'a hazırlattığı Türkiye Medya ve Reklam Yatırımları Raporu'na göre, 2024'te 213 milyar TL'ye ulaşan medya ve reklam yatırımlarının yüzde 74.6'sına karşılık gelen 158 milyar TL'sini, ABD ve Çin merkezli küresel dijital platformları kaptı. Aynı dönemde televizyonun reklam pastasından aldığı pay yüzde 18.2'ye, yazılı basının payı ise yüzde 0.8'e kadar geriledi.

PARA KAZANIP YATIRIM YAPMADILAR

Uzmanlar, 2025 yılında yurtdışına aktarılan bu tutarın 200 milyar TL seviyesine ulaşabileceğine dikkat çekiyor. Her yıl milyarlarca liralık reklam gelirini Türkiye'den elde eden X, Meta, YouTube, TikTok vb. platformların, buna karşın ülkeye yatırım, vergi, istihdam ve altyapı oluşturma konusunda aynı iştahı göstermediği vurgulanıyor.

Bu tablo, yalnızca ekonomik bir kayba değil; dijital kamusal alanın kontrolünün yabancı şirketlerin algoritmalarına bırakılması anlamına geldiği için stratejik bir risk olarak da değerlendiriliyor. Öte yandan, reklam verenlerden yüksek meblağlar alınmasına rağmen, reklamların ne kadarının vatandaşa yansıtıldığı ise belirlenemiyor.

YÜZDE 55'İ VİDEO PLATFORMUNA

Hürriyet'in haberine göre Deloitte'ın hazırladığı Türkiye Medya ve Reklam Yatırımları Raporu'na göre, 2024'te gerçekleştirilen 158 milyar TL'lik dijital yatırımların yüzde 55.50'sini video reklamı yatırımları aldı. Bunlar YouTube, Facebook, Instagram ve TikTok gibi video paylaşım mecralarıydı. Yüzde 47.97'lik kısmı ise gösterim ve tıklama bazlı reklamlardan oluştu. Burada da Google gibi büyük arama motorları büyük pay aldı. Aynı dönemde Influencer reklam yatırımlarının payı ise yüzde 6.27 olarak gerçekleşti.

REKLAM PASTASINDA BATI AMBARGOSU: EKONOMİK DARBE PLANI

Türk medyasının can damarı olan reklam gelirleri, devasa komisyon oranları ve batılı platformların tekelci yaklaşımlarıyla yurt dışına transfer ediliyor. Tehlikenin boyutuna dikkat çeken TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Yayman, "Bir tavır almazsak, yeni bir mevzuat düzenlemezsek, maalesef yabancı medya, Türkiye'deki yerli medyayı tamamen yok edecek." ifadelerini kullandı.

Reklam pastasındaki adaletsizliğin yerel medyayı bitirme noktasına getirdiğini belirten Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Artık dijital bir işgal altındayız. Özellikle yerel medya kuruluşlarının ciddi bir şekilde mağdur olduğunu görüyoruz. Çünkü artık dijital platformlar Türkiye'yi kuşatmış durumda." sözleri ile aktardı.

DİJİTAL SÖMÜRÜ DÜZENİ: DEĞER TÜRKİYE'NİN, KAZANÇ BATININ!

Türkiye'de üretilen verinin ve değerin yabancı platformlar aracılığıyla üçüncü ülkelere kaynak olarak aktarıldığı gerçeği, meselenin sadece ekonomik değil, bir egemenlik meselesi olduğunu ortaya koyuyor. Sabah Gazetesi Ankara Temsilcisi Okan Müderrisoğlu, "Değer burada üretiliyor, veri burada üretiliyor, tüketici burada, reklam pastası burada ama pastadan aslan payını yabancı dijital platformlar alıyor. Dijital sömürüye varan bir adaletsizlik durumu ortaya çıkıyor. O nedenle bu konu aynı zamanda bir milli güvenlik meselesi." açıklamasında bulundu. 2014'te Türk medyasının %80 olan reklam payının 2024'te %26'ya gerilemesi, batılı devlerin %74'lük bir hakimiyet kurduğunu gösteriyor.

DENETİMSİZ MECRALARDA ALGI OPERASYONU

Herhangi bir norma uymayan ve denetimden uzak olan dijital mecralarda yürütülen faaliyetlerin habercilikten ziyade yorum ve manipülasyon olduğu belirtiliyor. A Haber Ankara Temsilcisi Murat Akgün, "Birtakım normlara uyma zorunluluğu hissetmiyorlarsa haber mi veriliyor, yoksa izlenim mi veriliyor, yoksa sadece yorum mu yapılıyor? Haberle yorum çok farklı olaylardır. Önce haberiniz doğru olacak ki sonra doğru yorumu yapabilin." ifadelerini kullandı.

Sabah Gazetesi Yazarı Yüksel Aytuğ ise durumu, "Kontrolsüz bir yayın bence yayın değildir." sözleriyle özetledi. Algı operasyonlarına karşı en büyük kalkanın analog medya olduğunu savunan İletişimci Ali Saydam, "Reklam veren şunu bilmeli; bana dijitalden saldırı olursa, tehdit olursa, beni analog medya koruyacaktır." açıklamasında bulundu.

Sosyal medyada ihanet şebekesi deşifre oldu! SOSYAL MEDYADA 'İHANET' ŞEBEKESİ DEŞİFRE OLDU!