ABD’deki havalimanlarında siber tehdit alarmı! A Haber’de çarpıcı analiz: “11 Eylül’den daha vahim tablo”
ABD hava sahasında yaşanan geniş çaplı iletişim kesintisi, uçuşların durdurulmasına ve FAA sistemlerinin güvenliğinin sorgulanmasına yol açtı. Havadaki uçaklar için acil durum prosedürleri devreye alınırken yerdeki uçakların kalkışına izin verilmedi. Krizin teknik bir arıza mı yoksa dış kaynaklı bir siber sabotaj mı olduğu tartışılırken Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Kemal Olçar, A Haber ekranlarında çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Olçar, olası bir siber saldırının ABD'yi 11 Eylül'den çok daha vahim bir tabloyla karşı karşıya bırakabileceği uyarısında bulundu.
ABD genelinde uçuşların durdurulmasına yol açan iletişim kesintisinin teknik bir arızadan mı yoksa dış kaynaklı bir siber saldırıdan mı kaynaklandığı tartışılıyor. Konuyu A Haber ekranlarında değerlendiren uzman isim, krizin perde arkasına ilişkin çarpıcı açıklamalarda bulundu.
ALTYAPI YETERSİZLİĞİ VE "SIFIR HATA" KONSEPTİ
Amerika Birleşik Devletleri genelinde birden fazla bölgede yaşanan kesintinin teknik bir arıza mı yoksa hava sahasını felç etmeyi amaçlayan bir siber saldırı denemesi mi olduğuna yönelik soruya yanıt veren Uluslararası İlişkiler Uzmanı Doç. Dr. Kemal Olçar, " açıklamalara baktığımız zaman konu biraz bölgesel iletişim hatlarının kesintisi gibi gözüküyor. Bu durum 10 Ocak 2023 tarihinde de gerçekleşmiş, buna benzer bir iletişim kesintisi yüzünden bir gün boyunca uçaklar inip kalkamamıştı. Bölgesel iletişim hatları devre dışı kaldığında yedekleme sistemleri devreye giriyor; yani acil durum telsizleri ve belirli uçak iletişim merkezleri devreye giriyor. Fakat bu sistemler bütün uçuşları indirme ve kaldırma konusunda yeterli kapasiteye sahip değil, yalnızca çok acil durumlarda kullanılabiliyor. Dolayısıyla bu acil durum yetenekleriyle tüm uçuşları kontrol etmek mümkün değil. Havacılıkta 'sıfır hata' konsepti uygulanır; sıfır hata demek, yedek sistemlerle olağan uçuşların sürdürülemeyeceği anlamına gelir. Bu yüzden uçuşların iptal edilmesi mevcut şartlarda normal bir karar gibi gözüküyor" ifadelerini kullandı.
Söz konusu aksaklığın arka planında teknolojik yetersizliklerin bulunduğunu belirten Doç. Dr. Kemal Olçar, "Sistemin temelinde 1980'li yıllardan kalan bir altyapı var. Çok eski yapılar ve kullanılan demode sistemler bulunuyor. Bu kapsamda modernizasyon için 12,5 milyar dolarlık bir bütçe onaylandı ancak asıl ihtiyaç duyulan miktar 31,5 milyar dolar civarında ve bu bütçe henüz ayrılmış değil. Üstelik canlı sistemi hiç aksatmadan modernize etmek son derece zor bir süreçtir. Uçuş güvenliğini sağlayacak ve iletişim hatlarını yenileyecek 2028 yılına kadar planlanmış bir takvim mevcut. Buradan bakıldığında, havacılık ve yazılım alanında dünyanın en ileri seviyesindeki bir ülke için bu çapta bir aksaklık, resmi açıklamaların ötesinde hiç de beklenen bir hata olarak görünmüyor" sözleriyle tablonun çelişkilerine dikkat çekti.
SİBER SALDIRI VE HEDEF GÖSTERME (TARGETING) İHTİMALİ
Amerikan yönetiminin kamuoyuna yönelik yapacağı savunmayı değerlendiren Doç. Dr. Kemal Olçar, "Amerikan kamuoyuna bütçe kısıtlamalarını ilerleyen günlerde makul gerekçelerle açıklayacaklardır; ancak şu aşamada kesinlikle dışarıdan bir müdahale olmadığını, siber bir saldırı gerçekleşmediğini ve altyapılarını koruyacak çok güçlü defansif siber yeteneklere sahip olduklarını dile getireceklerdir. Fakat tekil iletişim hatları üzerinden dalga frekansı kesintisi yaşandığında uçuş yapmak imkansızdır. Eş zamanlı olarak küresel ölçekte Microsoft gibi dev bir yazılım altyapısının yavaşlaması ve çökmesi de dikkat çekicidir. Avrupa bu tür süreçleri çok sık yaşıyor; yıllardır incelediğim Baltık Cumhuriyetleri olan Estonya, Letonya ve Litvanya ile Ukrayna ve NATO karargahları, Rusya Federasyonu veya Uzak Doğu kaynaklı çok şiddetli siber saldırılara maruz kalıyor. İnternet ve kablo bağlantısı bulunmayan ofisteki basit bir yazıcıya bile başka bir ülkeden zararlı yazılım (malware) gönderilip çıktı alınabildiği bir çağda, ABD, İngiltere ve Fransa gibi merkezlerin hedef alınması son derece olağandır" değerlendirmesinde bulundu.
Saldırıların arkasındaki aktörlerin iz gizleme yöntemlerine değinen Olçar, "İran'ın bunu tek başına yapıp yapamayacağı tartışmalıdır ancak İran'ı destekleyen ülkeler bu kabiliyete sahiptir. Çin, Hindistan, Rusya, Kuzey Kore, İsrail, İngiltere, Fransa ve Almanya gibi ülkelerde son derece gelişmiş ofansif siber yetenekler bulunuyor. Örneğin saldırı Yeni Zelanda çıkışlı görünebilir ancak bu durum eylemin Yeni Zelanda hükümetine bağlı olduğunu göstermez; çünkü istihbarat örgütleri log kayıtlarını başka ülkeler üzerinden yönlendirerek çıkış noktalarını gizleyebilirler. Dolayısıyla saldırının nereden çıktığından ziyade nereye ulaştığına, hangi amaçla yapıldığına ve hedefin (targeting) ne olduğuna odaklanmak gerekir. Buradaki asıl hedef, uçuşları kontrol altına almak, hava trafiğini kilitlemek, uçuş güvenliğini zafiyete uğratarak Amerika'ya açık bir mesaj iletmektir" dedi.
11 EYLÜL'DEN DAHA VAHİM SENARYO: HAVADA KÖR NOKTALAR VE TEHDİTLER
İletişim ağının çökmesinin doğuracağı operasyonel tehlikeleri aktaran Doç. Dr. Kemal Olçar, "Uçuşların blok halinde iptal edilmesi, sisteme aktarılan bir zararlı yazılım vasıtasıyla iletişim hatlarının koparıldığını gösteriyor olabilir. Bu durumda pilotlara aktarılması gereken hava durumu, uçuş rotaları ve çevredeki diğer uçakların konum bilgileri kesintiye uğrar. Havada 200 yolcusuyla seyreden bir pilotun sağında, solunda ya da önünde başka bir uçağın olup olmadığını görememesi veya ani iklim değişikliklerinden haberdar olamaması ölümcül bir bilgi eksikliğidir. Daha da kritiği, kule ile irtibat koptuğunda kulenin radarında görünmeyen unsurların ortaya çıkmasıdır. Sivil trafik kontrol merkezleri devreden çıktığında havada kontrolsüz bir İHA mı, SİHA mı yoksa kaçırılmış sivil uçaklar mı olduğunu tespit edemezsiniz. Askeri radarlar belirli unsurları görebilse de sivil havacılığın olağan akışını kontrol edemez. İşte saldırgan ofansif siber yetenekler bu tür sonuçlara yol açabilir; pilot ile kule arasındaki iletişimi keserek hayatı bir günde felç edebilir ve Amerika'yı 11 Eylül'den çok daha vahim bir kargaşanın eşiğine getirebilirsiniz. Bu durum Avrupa'dan başlayıp Amerika'ya uzanan küresel bir mesajdır ve başta ABD olmak üzere NATO yapısının defansif savunma yeteneklerini acilen geliştirmesi gerekmektedir" ifadelerini kullandı.
"GİZLİ STRES TESTİ VE TATBİKAT" İDDİALARINA YANIT
Sosyal medyada yayılan, sistemdeki kesintinin gerçek bir arızadan ziyade yetkililerin olası bir savaş ya da ulusal acil durum anında sivil havacılığı ne kadar sürede durdurabileceğini ölçmek amacıyla habersizce başlattığı gerçek zamanlı bir "stres testi" olabileceği yönündeki iddiaları yanıtlayan Doç. Dr. Kemal Olçar, "Böyle bir tatbikatın yapılması hiç kolay değildir. Dünyanın birçok noktasında çatışmaların ve sıcak savaşların yaşandığı böylesine gergin bir ortamda, siber savunma yeteneklerini ölçmek amacıyla hiç kimseye haber vermeden ülke çapında bu nitelikte bir tatbikat gerçekleştirilemez. Resmi kanallardan yapılan açıklamalar altyapı eksikliklerine ve yazılım sorunlarına işaret etmektedir ki bu yöndeki bazı iddialar dahi yalanlanmıştır. Dolayısıyla genele yayılan habersiz bir test senaryosu mümkün değildir; bu tür tatbikatlar şayet yapılacaksa yalnızca bölgesel ve lokal ölçekte icra edilir" sözleriyle komplo teorilerinin gerçeği yansıtmadığını vurguladı.
