Televizyonlara karşı algı operasyonu: Denetimsiz sosyal medya yapılarından gerçekleri gölgeleme çabası

Türkiye Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta yaşanan okul saldırılarıyla sarsılırken kamuoyunda "çocuklar ve şiddet" eksenli tartışmalar sürüyor.

SALDIRGANLAR DİJİTAL OYUN BAĞIMLISI

Saldırgan Ömer Ket ve İsa Aras Mersinli'nin şiddet temalı dijital oyunlar oynadığı ve oyun odaklı grupların yer aldığı sosyal medya platformlarında sıkça vakit geçirdiği yönündeki bilgiler, gençleri tehdit ettiği değerlendirilen "küresel" risk tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa'da saldırı düzenleyen şahısların ikisi de PUBG bağımlısı (ahaber.com.tr)

ÇOCUKLARA BOMBA YAPIMINI ÖĞRETTİLER

Öte yandan bu saldırıların gerçekleşmesine zemin hazırlarcasına çocuklara silah kullanmayı hatta bomba yapımını bile öğreten oyunlar gerçekleri saptırma amacıyla bir algı operasyonuna hazırlanıyor.

PUBG oyununda çocuklar çok sayıda tehlikeli bilgiyi öğreniyor (AA)

ALGI OPERASYONU HAZIRLIĞI

Edinilen bilgilere göre, başta PUBG olmak üzere şiddet içerikli dijital oyunlara hizmet veren bazı PR ajanslarının, pazartesi gününden itibaren "çocuklarda şiddet eğiliminde televizyon dizileri ve gündüz kuşağı programlarının etkisi" başlıklı bir algı kampanyası başlatmaya hazırlanıyor. Söz konusu girişim kamuoyundaki tartışma yönünü dijital oyunlardan geleneksel medyaya kaydırmayı amaçlıyor.

PR ajansları büyük bir algı operasyonuna hazırlanıyor (AA)

İKİ SALDIRGANIN ORTAK NOKTASI: PUBG

Dijital algoritma içinde hapsolan çocuklar doğruyla yanlışı ayırt edemez hale gelirken bilinçaltları şiddetle doldu. Her iki saldırganın da PUBG gibi oyunlara olan bağımlılığı, empati duygusunun nasıl yok edildiğini de ortaya koydu.

Kahramanmaraş'ta 9 kişiyi öldüren İsa Aras Mersinli (İHA)

FAİLİN DİJİTAL AYAK İZİ BAŞKA YERİ İŞARET EDİYOR

Kahramanmaraş saldırısını gerçekleştiren 14 yaşındaki 8. sınıf öğrencisinin bilgisayarında yapılan incelemeler, kamuoyunun yönlendirilmek istendiği "dizi etkisi" tezini çürüten deliller ortaya koydu.

Saldırganın:

• Discord platformunda "Konata Herself" ve "Konata Themself" takma adlarıyla aktif olduğu, son mesajının manifesto ekran görüntüsü olduğu
• Roblox üzerinde Columbine katliamını simüle eden "Carbine" adlı oyunu oynadığı, sanal karakterleri öldürdüğü
• WhatsApp profilinde 2014 ABD katliamının faili Elliot Rodger (2014'te ABD California'daki Isla Vista bölgesinde bir üniversite yerleşkesine ve çevresine saldırı düzenleyerek altı kişiyi öldüren, sonra da kendi hayatına son veren şahıs)
• Rehber öğretmeninin ifadesine göre "ekran bağımlısı" olduğu resmi kaynaklardan teyit edildi
• Saldırganın televizyon dizisi takip ettiğine, gündüz kuşağı programı izlediğine dair tek bir emare dahi bulunmuyor

ÇOCUKLARI VE GENÇLERİ YOĞURAN DİJİTAL BATAKLIK

Uzmanlar, Z kuşağının medya tüketim haritasının geleneksel medyayla neredeyse ilgisinin kalmadığına dikkat çekiyor. Bu kuşak için asıl mecralar şöyle sıralanıyor:

• YouTube ve TikTok: Günün büyük bölümünde kontrolsüz YouTuber içeriklerine ve TikTok'un şiddet-istismar ağına maruz kalan gençlik, algoritmik yönlendirmenin esiri durumda.

• PUBG ve Roblox: Saatlerce süren sanal öldürme seansları empati devrelerini felç ediyor. Yasaklı olmasına rağmen VPN üzerinden erişilen Roblox, ebeveyn şikâyetine konu olan içerikleriyle çocukları büyük risk altında bırakıyor.

• Discord ve Telegram: Kapalı devre iletişim uygulamalarında ailelerin haberi olmadan kurulan, zaman zaman yurt dışı bağlantılı gruplar; cinsel istismar, şantaj ve radikalleşme vakalarının zeminini hazırlıyor. TBMM Dijital Mecralar Komisyonu, Telegram yetkililerini 15 gün içinde dinlemek üzere çağırmış durumda.

• Online yayın platformları: Netflix, HBO, Disney+, Amazon Prime başta olmak üzere denetimsiz yayın mecralarında Türk aile yapısıyla örtüşmeyen, eleştirilen içerikler çocuklara ulaşabiliyor.

ŞİDDET VE LGBT İÇERİKLERİ YAN YANA!

Gerçeklikten kopuk sanal bir dünyanın içinde bulan gençler, PUBG, Roblox gibi oyunlar oynuyor. Özellikle telefonlarda PUBG ile saatlerini geçirip daha fazla insan öldürme motivasyonunu kazanıyor, Roblox ile LGBT içeriklerine maruz kalıyor. Tüm bu oyunlar sebebiyle çocuklarda saldırı senaryoları da oluşuyor.

DISCORD VE TELEGRAM'DA CİNSEL TACİZ

Cep telefonunun aksine yine denetimi bulunmayan Discord ve Telegram gibi kapalı devre iletişim uygulamaları ile iletişim sağlayan gençler özellikle yurtdışındaki kişilerle kurdukları iletişimlerle cinsel istismara bile uğruyor.

ŞİDDETİN DİĞER ADRESİ TİKTOK

Televizyon dizileri yerine dijital platformlar üzerinden yayınlanan dizi ve filmleri izleyen gençler, LGBT propagandasına maruz kalıyor. TİKTOK da şiddet ve istismar sarmalının en son halkasını oluşturuyor. Burada müstehcenlik üzerine maddi gelir elde motivasyonu, çocukları bataklığa sürüklüyor.

GENÇLERİ TELEVİZYON DEĞİL ALGORİTMA ZEHİRLİYOR

Öne çıkan yorumlarda, gençlerin televizyon içeriklerinden ziyade ağırlıklı olarak dijital platformlar, kısa video uygulamaları ve çevrim içi oyunlara yöneldiği, bu nedenle asıl etkinin bu alanlarda yoğunlaştığına yönelik bir görüş hakim.

Bu görüşü savunanlar, özellikle YouTube ve TikTok'un algoritmik içerik akışı nedeniyle çocukların kontrolsüz içeriklere daha kolay maruz kaldığını belirtiyor.

Uzmanlar televizyonun halen en güvenli iletişim aracı olduğunu vurguladı (AA)

EN GÜVENLİ MECRA HALA TELEVİZYONLAR

Dijital platformların yüksek reklam gelirleri uğruna şiddet içeriklerini denetlemediği bu dönemde, geleneksel medya temsilcilerinden de önemli bir çıkış geldi.

Televizyon Yayıncıları Derneği, yayımladığı bildiride dijital mecralardaki denetimsizliğe dikkat çekerek bir hatırlatmada bulundu. Dernek yetkilileri, sanal dünyada oluşturulmaya çalışılan algının aksine, denetim mekanizmalarının işlediği en güvenli mecranın hala televizyon olduğunu hatırlatan bir bildiriyle aileleri bilinçli tüketime davet etti.

BTK'nın hazırladığı yeni düzenlemelerle birlikte, suça yönlendiren içeriklerin ve illegal erişim kapılarının tamamen kapatılması hedefleniyor.

ÇOCUK SIM KARTI GELİYOR

BTK tarafından yapılan düzenleme 18 yaş altı kişilerin kullanacağı hatlarda ebeveyn kontrolüne izin veriyor. Yapılan düzenleme ile artık ebeveynler kendi adlarına olan hatları "çocuk SIM hattı" olarak tanımlayacak. Bu uygulamasıyla birlikte çocuk hattı olarak tanımlanan bu hatlara bazı önlemler alınabilecek.

Ayrıca TBMM'de kabul edilen yasal düzenleme ile GSM aboneliklerine sınırlama da getirilerek bir kişi adına sınırsız hat alma dönemi sona erdi.
GSM aboneliklerine yeni sınırlamalar getiren düzenleme kapsamında çipli TC kimlik kartı ile doğrulama zorunlu oldu. Ebeveynlerin çocukları için alacakları hatlarda da çocuklarının TC kimlik kartlarını sunması gerekecek ve böylece çocuk hattı olacağı belli olacak. Bu kapsamda 18 yaş altında SIM karta sahip olan çocuklar için de kısıtlayıcı tedbirler alınması daha da kolaylaşacak.

VPN'LER İÇİN LİSANS DÖNEMİ

Öncelikli olarak Türkiye'de yasal sınırlar içinde erişime engellenmiş olan içerik ve oyunlara girişi sağlayan VPN'lerin (Virtual Private Network-Sanal Özel Ağ) lisanslandırılmasına ilişkin düzenleme hazırlığı olduğu öğrenildi. Türkiye'de sıklıkla kullanılan VPN'ler için lisanslama çalışması başlatacağı, lisansı olmayan VPN'lerin tamamının engelleneceği öğrenildi.