Telegram’daki görünmeyen tehlike: Dijital çeteler çocuklara güven kazanarak ulaşıyor!

Mesajlaşma uygulamalarındaki kapalı gruplar, çocukları ve gençleri hedef alan dijital çetelerin iletişim alanlarından biri haline geldi. Kahramanmaraş saldırısında ortaya çıkan Telegram yazışmalarının ardından Manisa'nın Turgutlu ilçesindeki saldırı sonrası benzer grupların yeniden hareketlenmesi, dijital platformlardaki suç ağlarını gündeme taşıdı.

Görünürde bir sohbet uygulaması olan Telegram; yasa dışı ürün satışı, tehdit, zorbalık, örgütlere eleman kazandırma ve organize suç iddialarıyla tartışılıyor. Uzmanlar, anonim kullanım imkanının ve içeriklerin silinebilmesinin suç grupları tarafından kötüye kullanılabildiğine dikkati çekiyor.

TEK BAĞLANTIYLA KAPALI GRUPLARA GİRİYORLAR

Kullanıcılar, sosyal medya veya mesajlaşma kanalları üzerinden gönderilen tek bir bağlantıyla çok sayıda kişinin bulunduğu Telegram gruplarına yönlendirilebiliyor. Bu gruplara isim ya da ayrıntılı kimlik bilgisi paylaşılmadan katılmak mümkün olabiliyor.

Anonim kalabilme imkanı, kullanıcıların gerçek kimliklerinin anlaşılmasını güçleştiriyor. Bu yapı, özellikle tehdit ve zorbalık amacı taşıyan gruplar açısından riskli bir alan oluşturuyor.

Adli Bilişim Uzmanı Ahmet Topçu, bu imkanların nasıl kötüye kullanılabildiğini şu sözlerle anlattı:

"Herkes erişebilir buna. Anonim olarak bile erişebiliyorsunuz. Kimliğini gizleyerek isteyen oraya erişebiliyor. Kişileri tehdit etme ya da zorbalık yöntemi için bu uygulama daha çok kullanılıyor."

YASA DIŞI SATIŞTAN ŞİDDET ÖVGÜSÜNE UZANAN AĞ

Telegram'ın adı yıllar içinde bireysel silahlanma, yasa dışı ürün satışı, örgütlere eleman kazandırılması ve farklı suç başlıklarıyla anıldı.

Manisa'daki okul saldırısının ardından hareketlenen bazı gruplarda saldırganı ve saldırıyı öven paylaşımlar yapıldığı, tehdit içerikli mesajlar yayımlandığı belirtildi. Bu içeriklerin kısa sürede çok sayıda kullanıcıya ulaşabilmesi, saldırının dijital ortamdaki etkisini büyüttü.

İÇERİKLERİN SİLİNMESİ SORUŞTURMALARI ZORLAŞTIRIYOR

Telegram'ın yaygınlaşmasında ayrıntılı kişisel bilgi girişinin zorunlu olmaması ve gruplara kolay katılım sağlanması etkili oluyor. Gönderilen bazı içeriklerin belirli koşullarda otomatik biçimde silinebilmesi de suç içerikli yazışmaların takibini güçleştirebiliyor.

Topçu, uygulamadaki veri yapısını şu sözlerle aktardı:

"Gönderilen verilerde yok etme özellikleri var. Mesela herhangi bir suçlu ya da şüpheli veri gönderdi. Bu kendi kendine uçuyor. Yani telefona ya da herhangi bir yere kaydolmuyor. Hepsi genelde bulut ortamında oluyor. Telegram sonuçta yurt dışı kaynaklı bir uygulama ve bizim sunucularımızda barınmıyor. Çok büyük dosya, boyutlu dosyalar gönderilebiliyor."

TELEGRAM'A ERİŞİM ENGELİ GELEBİLİR Mİ?

Siber suçlarla mücadele ekipleri, suç unsuru taşıdığı değerlendirilen hesapları ve grupları farklı platformlarda takip ediyor. Ancak içeriklerin hızla silinebilmesi ve sunucuların yurt dışında bulunması, soruşturmalar açısından yeni güçlükler doğurabiliyor.

Telegram'a yönelik olası erişim engelinin önleyici bir yöntem olabileceğini belirten Topçu, "Telegram'a da gelebilir. Bunda da servis sağlayıcılar tarafından gelebilir. Yani Telegram IP'lerini engelleyerek buna erişim engeli getirebilir. Daha çok önleyici bir yöntem" dedi.

Erişim engelinin yanı sıra suç içerikli grupların düzenli takip edilmesi ve hızlı müdahaleyi sağlayacak ihbar kanallarının kurulması da gündeme gelen seçenekler arasında yer alıyor.

Topçu, "Herhangi bir suçla ilgili bir şey konuşuluyor mu, konuşuluyorsa müdahale edilmesi ya da bununla alakalı bir ihbar hattı oluşturulabilir. Bu gruplar sürekli denetlenerek önlenebilecek bir faaliyet oluşturulabilir" ifadelerini kullandı.

ÖNCE ARKADAŞLIK KURUYORLAR SONRA BASKI BAŞLIYOR

Dijital çetelerin çocuklara yalnızca mesajlaşma uygulamaları üzerinden ulaşmadığına dikkat çekiliyor. Sosyal medya, çevrim içi oyunlar ve kapalı iletişim grupları da çocuklarla temas kurmak için kullanılabiliyor.

Adli Bilişim Uzmanı Mustafa Sansar, dijital çetelerin izlediği yöntemi şu sözlerle anlattı:

"Bu yapılar çocuklara genellikle sosyal medya, oyun platformları ve kapalı iletişim grupları üzerinden ulaşıyor. Önce arkadaşlık ve güven ilişkisi kuruyor, daha sonra manipülasyon, tehdit ve şantaj yöntemleriyle kontrol sağlamaya çalışıyorlar. Özellikle yalnızlık veya sosyal izolasyon yaşayan çocuklar daha kırılgan hale gelebiliyor. Burada önemli olan, çocuğu suçlamak değil, bu manipülasyon mekanizmasını erken fark edebilmek"

ŞİDDET GÖRÜNTÜSÜ EYLEMİN ETKİSİNİ BÜYÜTÜYOR

Dijital ortamda yayılan saldırı ve şiddet görüntüleri, korku oluşturmanın yanı sıra çete içindeki statüyü güçlendirmek ve yeni kişileri etkilemek için de kullanılabiliyor.

Mustafa Sansar, "Çünkü bu tür içerikler toplum üzerinde çok güçlü bir psikolojik etki oluşturuyor. Aynı zamanda korkutma, şantaj ve grup içerisinde statü oluşturma aracı olarak kullanılabiliyor. Dijital ortamda bir eylemin görüntüsü çok hızlı şekilde yayılabildiği için, yapılan eylemin kendisinden çok daha büyük bir etki oluşturabiliyor" ifadelerini kullandı.

ÇOCUKLARI KORUMAK İÇİN ERKEN FARK ETMEK GEREKİYOR

Uzmanların değerlendirmelerine göre ebeveynlerin çocukları suçlayıcı bir dille sorgulamak yerine dijital davranışlarındaki değişiklikleri yakından izlemesi gerekiyor. Çocuğun kullandığı platformlar, katıldığı gruplar ve iletişim kurduğu kişiler konusunda açık bir diyalog kurulması önem taşıyor.

Riskli durum	Dikkat edilmesi gereken işaret
Kapalı mesajlaşma grupları	Kimliği bilinmeyen kişilerden gelen davet bağlantıları
Yeni çevrim içi arkadaşlıklar	Çocuğun iletişim kurduğu kişileri gizlemeye başlaması
Tehdit ve şantaj	Ani korku, içine kapanma ve yoğun kaygı
Şiddet içerikleri	Saldırıları öven veya normalleştiren paylaşımlar
Otomatik silinen mesajlar	Yazışmaların sürekli kaybolması ve gizli tutulması
Manipülasyon	Çocuğun para, görüntü veya kişisel bilgi paylaşmaya yönlendirilmesi

Çocukların hangi gruplarda bulunduğunun takip edilmesi, güvenlik ayarlarının kontrol edilmesi ve suç unsuru taşıyan içeriklerin vakit kaybetmeden ilgili birimlere iletilmesi, dijital çetelere karşı alınabilecek temel önlemler arasında bulunuyor.