Van Gölü Havzası için tarihi adım: 14 bakanlık ve 325 katılımcıyla 2050 vizyonuna yön verecek kararlar

Van Gölü'nün geleceğini şekillendirecek kritik çalıştay tamamlandı. Sıfır Atık Vakfı, Van Valiliği, Bitlis Valiliği, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Bitlis Eren Üniversitesi ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüklerinin iş birliğinde düzenlenen "Gelecek İçin Van Gölü Havzası – Ortak Akıl Platformu / Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı", ikinci gün gerçekleştirilen tematik masa çalışmaları ve değerlendirme oturumlarının ardından sona erdi. Çalıştay sonunda hazırlanan kapsamlı sonuç bildirgesi kamuoyuyla paylaşıldı.

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan'ın himayeleri ve vizyonuyla gerçekleştirilen organizasyonda kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler, araştırma kuruluşları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri iki gün boyunca Van Gölü Havzası'nın çevresel, ekonomik, sosyal ve kültürel geleceğini masaya yatırdı.

325 KİŞİLİK DEV KATILIM! 14 BAKANLIK ORTAK MASADA BULUŞTU

Çalıştay, 1 havza, 2 şehir, 14 bakanlık, 40 genel müdürlük, il müdürlükleri, 85 akademisyen, öğrenciler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör temsilcilerinden oluşan toplam 325 katılımcının katkısıyla gerçekleştirildi.

İkinci gün düzenlenen tematik masa çalışmalarında katılımcılar;

İklim, su ve ekosistem,

Mekânsal planlama ve yaşam kalitesi,

Ekonomik kalkınma ve kültürel değerler,

Yönetişim ve gelecek vizyonu başlıklarında kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Çalıştay sonunda hazırlanan sonuç bildirgesinde Van Gölü Havzası'nın ekolojik, sosyal ve ekonomik yapısını güçlendirecek çok sayıda öneriye yer verildi.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı FOTOĞRAF: AA

BAKAN YUMAKLI: "VAN GÖLÜ'NÜN HAZİNELERİNİ KORUMAK İÇİN YAPTIKLARIMIZI VE YAPACAKLARIMIZI KONUŞTUK"

Çalıştayın kapanışında konuşan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, toplantının yalnızca bugünü değil gelecek nesilleri ilgilendiren önemli bir yol haritası ortaya koyduğunu söyledi.

Yumaklı, "Van Gölü Havzası'nın dünü, bugünü ve geleceği konuşuldu. Alanında uzman akademisyenlerimiz, değerli katılımcılar, havzanın bundan sonraki dönemde yol haritasının çıkarılmasına katkı veren herkese teşekkür ediyorum. Van Gölü'nün hazinelerini korumak için yaptıklarımız ve yapacaklarımız konuşuldu." dedi.

"İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ HAYATIMIZIN TAM GÖBEĞİNDE"

İklim krizinin artık ertelenemeyecek bir gerçek olduğuna dikkat çeken Yumaklı, tüm dünyanın bu konuda yeni politikalar geliştirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"İklim değişikliği konusu sadece bir akademik çalışmanın, sadece bir köşe yazısının konusu değildir. Hayatımızın tam da göbeğinde önemli bir gerçektir. Tüm dünya buna göre önlemler alıyor. Biz de buna göre tedbirlerimizi alıyoruz."

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın su politikalarına ilişkin sözlerini de hatırlatan Yumaklı, "Sayın Cumhurbaşkanımız, 'Suyumuzu korumak ile vatanımızı korumak arasında mahiyet itibarıyla hiçbir fark yoktur' diyor. Bu söz, kullandığımız her kaynağı dengeli kullanmamız gerektiğini ifade ediyor." diye konuştu.

"VAN KAPALI HAVZASI MASTER PLANI YOL HARİTASI OLACAK"

Bilimsel verilerin Van Gölü Havzası'nın iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgeler arasında bulunduğunu vurgulayan Bakan Yumaklı, geleceğe odaklandıklarını belirterek, "Bilimsel çalışmalar bize Van Gölü Havzası'nın iklim değişikliğinden en çok etkilenecek bölgelerinden biri olduğunu gösteriyor. Ana hedefimiz geleceği planlamak. Bugünü konuşmuyor, geleceği planlamaya gayret ediyoruz. Van Kapalı Havzası Master Planı da önümüzdeki yılların yol haritasını oluşturacaktır." ifadelerini kullandı.

"BU ÇALIŞTAY BİR MİLAT"

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Fatih Turan, çalıştayın tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirterek dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Turan, "Bu çalıştay bir milat. 2020'de ilan edilen Van Gölü Havza Koruma Eylem Planı çerçevesinde bir noktaya gelindi. Bu çalıştay ise 2053 ve 2071 hedeflerimiz doğrultusunda havzanın kültürel, sosyolojik ve ekolojik bağlamda anayasasını ortaya koyacaktır. Bu eseri COP31'de paylaşmayı hedefliyoruz." dedi.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş FOTOĞRAF: AA

SIFIR ATIK VAKFI: "ORTAK AKLIN İLK ADIMINI ATTIK"

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, çalıştayın yalnızca bir toplantı olmadığını, Van Gölü için ortak iradenin ortaya konulduğu tarihi bir süreç olduğunu söyledi.

Ağırbaş, "Van Gölü Havzası tarihindeki en kapsamlı çalıştaylardan bir tanesini gerçekleştirmenin gururunu yaşıyoruz. Geleceği değiştiren ortak hedefler belirlemek, birlikte hareket etmek ve alınan kararları uygulamaktır." ifadelerini kullandı.

Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık Hareketi'nin küresel ölçekte önemli bir dönüşüm oluşturduğunu belirten Ağırbaş, "Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi, Türkiye'nin 81 ilinde, dünyanın 193 ülkesinde çevre yönetimine farklı bir bakış açısı kazandırmıştır. Bu güçlü vizyon bugün Van Gölü Havzası için yürüttüğümüz kapsamlı çalışmaların en önemli ilham kaynağı olmuştur." dedi.

"PLASTİK RAPORUNU ÇOK YAKINDA AÇIKLAYACAĞIZ"

Toplumsal farkındalığın önemine dikkat çeken Ağırbaş, çevre konusunda vatandaşların desteğinin kritik olduğunu belirterek, "Vatandaşımız çok iyi niyetli. Ne yazık ki geçmişten gelen bazı alışkanlıklar var. Çöpleri hâlâ nehirlere atıyoruz." dedi.

Sıfır Atık Vakfı'nın yeni çalışmasını da duyuran Ağırbaş, "Hazırlayacağımız plastik raporunu çok yakın zamanda milletimizin takdirine sunacağız. Van Gölü Havzası'nın 2050 vizyonunun takipçisi olacağız." ifadelerini kullandı.

"VAN GÖLÜ'NDEKİ İRADEYİ DÜNYAYA DUYURACAĞIZ"

COP31 sürecine de değinen Ağırbaş, Van Gölü için ortaya konulan ortak iradenin uluslararası platformlara taşınacağını belirterek, "Sıfır Atık Forumu dünyadaki en büyük sivil çevre ve iklim değişikliği toplantısı oldu. COP31'e ev sahipliği yapacağız. Van Gölü için ortaya konulan iradeyi iyi uygulama örneği olarak dünyaya duyuracağız." dedi.

"ORTAK AKIL" MASASINDAN GÜÇLÜ MESAJLAR

Van Gölü Havzası Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı'nın kapanışında söz alan devlet yetkilileri ve akademisyenler, havzanın korunmasına yönelik ortak iradeyi vurgularken, açıklanan sonuç bildirgesiyle çevreden altyapıya, dijital dönüşümden tarıma kadar geniş kapsamlı bir yol haritası ortaya konuldu. Bildirgede, Van Gölü'nün geleceğinin güçlü yönetişim modeli, teknoloji destekli yönetim anlayışı ve sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle güvence altına alınması amaçlandı.

"DAHA DİNAMİK VE BİLİMSEL BİR YOL HARİTASIYLA İLERLEYECEĞİZ"

Dönem Van Milletvekili ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Gülşen Orhan, çalıştay boyunca ortaya konulan ortak aklın Van Gölü'nün geleceği açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu söyledi.

Orhan, "Daha dinamik, bilimsel bir yol haritamız olacak ve ileriye doğru yürüyeceğiz." ifadelerini kullanırken, Van Gölü Havza Koruma Eylem Planı'nın 2020 yılında Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlatıldığını hatırlattı.

"Havzayı kirletmeyecek yeni bir sürece evrilecek yeni yol haritası ortaya konuldu." diyen Orhan, çalıştaydan çıkan kararların bölgenin geleceğine yön vereceğini vurguladı.

"VAN GÖLÜ HAVZASI'NI GELECEK NESİLLERE GÜVENCE ALTINA ALACAĞIZ"

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Burak Demiralp, Van Gölü'nün yalnızca doğal güzelliğiyle değil, kültürel mirası ve ekonomik potansiyeliyle de Türkiye'nin en değerli havzalarından biri olduğunu söyledi.

Demiralp, "Çalıştayımızda geniş yelpazede kıymetli değerlendirmeler yapıldı. Ortak kanaatimiz şudur ki, Van Gölü Havzası'nı gelecek nesillere kurumlarımızın koordinasyonuyla güvence altına alacağız." dedi.

"VAN GÖLÜ'NÜ KORUMAK ORTAK SORUMLULUĞUMUZ"

Bitlis Valisi Ahmet Karakaya, Van Gölü'nün korunmasının tüm kurumların ortak görevi olduğunun altını çizdi.

Karakaya, "Van Gölümüz doğal bir mirastır." diyerek İçişleri Bakanlığı ile Sıfır Atık Vakfı arasındaki iş birliğinin çevre bilincini güçlendirdiğini belirtti.

"Bitlis Valiliği olarak bundan sonra da üzerimize düşen sorumlulukları yerine getirmeye devam edeceğiz." ifadelerini kullanan Karakaya, sıfır atık bilincinin yaygınlaştırılması ve çevre farkındalığının artırılması için çalışmaların süreceğini söyledi.

"12 MİLYAR LİRALIK YATIRIM BÖLGEYE GÜÇ KATTI"

Van Valisi Ozan Balcı, kentte bugüne kadar yaklaşık 12 milyar liralık yatırım gerçekleştirildiğini belirterek Sıfır Atık Vakfı'nın sürece önemli katkı sunduğunu ifade etti.

Balcı, "Sıfır Atık Vakfı'nın bu işin içine girmesi bir enerji getirdi; daha profesyonel ve kurumsallaşmaya başladı." dedi.

Balcı, "Çevrenin kalkınmasına yönelik bir kalkınma hareketi de getirdi. Bu ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda bölgenin huzuruna katkı sağlayacak önemli bir projeye destek veriyor." değerlendirmesinde bulundu.

"GÜÇLÜ HAVZA YÖNETİM MODELİ ŞART"

Bitlis Eren Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necmettin Elmastaş, çalıştayın en önemli çıktılarından birinin güçlü yönetim modeli önerisi olduğunu söyledi.

Elmastaş, Bitlis ve Van arasında zaman zaman yaşanan koordinasyon sorunlarına dikkat çekerek,

"Güçlü bir havza yönetim modelinin önerilmesi değerli. Çanakkale'deki Alan Başkanlığı gibi burada da güçlü bir havza yönetim modeli önemli olacaktır." ifadelerini kullandı.

SONUÇ BİLDİRGESİNDE DİKKAT ÇEKEN KARARLAR

Çalıştayın ardından kamuoyuyla paylaşılan sonuç bildirgesinde, Van Gölü Havzası'nın korunmasına yönelik çevre, altyapı, yönetişim, dijitalleşme, tarım, turizm ve ekonomik kalkınma alanlarında kapsamlı önerilere yer verildi. Bildirgede, havzanın yalnızca doğal bir ekosistem olarak değil; sosyal, ekonomik ve kültürel yapısıyla birlikte ele alınması gerektiği vurgulandı.

TEK ÇATI ALTINDA YENİ HAVZA YÖNETİMİ ÖNERİSİ

Bildirgede en dikkat çeken öneri, Van Gölü Havzası için tek çatı altında faaliyet gösterecek, tüzel kişiliğe sahip, mali açıdan özerk ve güçlü bir havza yönetim modelinin oluşturulması oldu.

Bu kapsamda;

Bağımsız bütçeye sahip Van Gölü Havzası Dijital Yönetim Merkezi Üst Kurulu kurulması,

Yetki ve sorumlulukları açık biçimde belirleyen yeni yasal düzenleme hazırlanması,

Havza ölçeğinde bütüncül planlama anlayışının hayata geçirilmesi önerildi.

Ayrıca Van Gölü Havza Koruma Eylem Planı'nın mekânsal planlarla uyumlu uygulanabilmesi için öncelikle 1/25 bin ölçekli nazım imar planının hazırlanması gerektiği belirtildi.

EKOZEKA VAN SİSTEMİ KURULACAK

Bildirgede dijital dönüşüm başlığı altında göç, istihdam, eğitim ve çevre bilincine yönelik veri temelli izleme sistemlerinin oluşturulması tavsiye edildi.

Bu kapsamda;

EKOZEKA VAN veri paylaşım sisteminin kurulması,

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi ile uyumlu veri üretimi,

Sensör ağları,

Coğrafi bilgi sistemleri,

Dijital ikiz teknolojilerini bir araya getirecek entegre dijital altyapının oluşturulması öneriler arasında yer aldı.

Ayrıca dijital okuryazarlığı artıracak eğitim programlarının yaygınlaştırılması ve düzenli bilimsel araştırmaların sürdürülmesi gerektiği ifade edildi.

FOTOĞRAF: AA

ÇEVRE VE SU YÖNETİMİNDE KAPSAMLI DÖNÜŞÜM

Bildirgede biyolojik çeşitliliğin korunması, su kaynaklarının güçlendirilmesi, karbon yutak alanlarının artırılması, sulak alanların geliştirilmesi ile kent ormanları ve yeşil alanların yaygınlaştırılması önerildi.

Tarımsal sulamada açık kanalların kapalı sisteme dönüştürülmesi, atıksu arıtma tesislerinin verimliliğinin artırılması, kanalizasyon altyapısının güçlendirilmesi, gerekli bölgelerde ayrık sisteme geçilmesi ve içme suyu şebekelerinde kayıp-kaçak oranını azaltacak modernizasyon çalışmalarının hızlandırılması da bildirgenin öne çıkan maddeleri arasında yer aldı.

YENİ HAVALİMANI VE YEŞİL DÖNÜŞÜM VURGUSU

Turizm ve ekonomik kalkınma başlığında Van Gölü Havzası'nın doğal, tarihi ve kültürel zenginliklerinin korunarak ulusal ve uluslararası ölçekte markalaştırılması gerektiği belirtildi.

Bildirgede, yeşil dönüşüm yatırımlarının hızlandırılması amacıyla ulusal ve uluslararası finansman kaynaklarının özellikle KOBİ'lere yönlendirilmesi önerilirken, bölgenin turizm potansiyelini artırmak amacıyla ulaşım altyapısının güçlendirilmesi ve yeni bir havalimanının inşa edilmesi tavsiye edildi.

İNCİ KEFALİ, KADIN KOOPERATİFLERİ VE GENÇ İSTİHDAMI ÖN PLANDA

Tarım ve hayvancılık başlığında ise başta inci kefali olmak üzere bölgeye özgü ürünlerin katma değerli ürünlere dönüştürülmesi, kadın kooperatiflerinin ve yerel girişimciliğin desteklenmesi, havzaya uygun ürün deseninin oluşturulması ve onaylı tarım işletmelerinin yaygınlaştırılması önerildi.

Tarımsal su verimliliğinin artırılması amacıyla damla ve basınçlı sulama sistemlerinin yaygınlaştırılması, Van'ın yüksek güneşlenme potansiyelinden yararlanılması ve çiftçilerin bilinçlendirilmesi gerektiği vurgulanırken, kırsal bölgelerde genç nüfusun istihdamını artıracak projelerin desteklenmesi çağrısı yapıldı.

2050 VİZYONU İÇİN ORTAK HEDEF

Sonuç bildirgesinde Van Gölü Havzası'nın geleceği için güçlü yönetişim, bütünleşik planlama, dijital dönüşüm, doğal kaynakların korunması, sürdürülebilir altyapı, toplumsal farkındalık ve ekonomik kalkınmayı esas alan yeni bir yönetim anlayışının hayata geçirilmesinin öncelikli hedef olduğu belirtildi.

Teknik masa çalışmalarında iklim değişikliğine uyum, su kaynaklarının korunması, atıksu ve katı atık yönetimi, biyolojik çeşitlilik, kıyı alanları, sürdürülebilir şehircilik, tarım, gıda güvenliği, yeşil dönüşüm, döngüsel ekonomi, turizm, kültürel miras ve kurumsal koordinasyon başlıkları ayrıntılı şekilde ele alındı.

İki gün süren değerlendirmeler doğrultusunda hazırlanacak sonuç raporunun, Van Gölü Havzası 2050 Vizyonu'na yön vermesi ve uygulanabilir bir yol haritası oluşturması hedeflenirken, çalıştay sonunda ortaya çıkan ortak iradenin havzanın çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğine önemli katkı sağlaması bekleniyor.