Muhalefetin algı operasyonu çöktü! İşte belediyelerin prim borcundaki gerçekler

Belediyeler, bağlı kuruluşlar ve belediye şirketlerinin Sosyal Güvenlik Kurumu'na olan borçları konusunda CHP başta olmak üzere muhalefet partilerinin oluşturmaya çalıştığı algı operasyonları "SGK borçları konusunda gerçekler ne?" sorusunu tartışmaya açtı.

Sabah Gazetesi'nden Önder Yılmaz'ın haberine göre Bu algı operasyonlarını sonlandırma ve tartışmalara ışık tutacak "iddialar ve gerçekler" şöyle:

İDDİA: CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 25 Temmuz günü partisinin Balıkesir Halk Buluşması programında "Diyorlar ki SGK'ya en borçlu 5 belediye CHP'nin. Oysa ki söylediği belediyelerden birisi olan İBB'nin bir kuruş SGK borcu yok. İştiraklerinin var" ifadelerini kullandı.

GERÇEK: "Belediyenin borcu yok, iştirak şirketlerinin borcu var" demek halkı yanıltmaktır. Zaten SGK'ya olan belediye borçlarının yüzde 80'inden fazlasının belediye şirketlerinin borcu. Belediye şirketleri, belediyeden ayrı bir kurum değildir, genel müdürünü ve yönetimini belediye başkanının atadığı, belediye başkanından habersiz adım atmayan kuruluşlar.

İDDİA: CHP Genel Başkanı Özgür Özel, 26 Temmuz günü Bursa'da yaptığı açıklamada "AK Parti'den aldığımız Bursa Belediyesi'nin toplam borcu 30 milyar" ifadeleri ve gerçekler.

GERÇEK: Türkiye genelinde bütün belediyelerin iştirakleri ile birlikte SGK borcu 96 milyar lira. En fazla SGK borcu olan belediye 5,7 Milyar lira ile Ankara Büyükşehir Belediyesi. Ardından sırasıyla İzmir, İstanbul, Adana ve Şişli belediyeleri geliyor. Bu belediyeler 2024 yerel seçimlerinden önce de CHP'nin elinde bulunan belediyelerdir. Dolayısıyla Özgür Özel'in açıklamalarının gerçekle bir alakası yok.

İDDİA: Genel Başkan Özgür Özel, 26 Temmuz günü Bursa'da yaptığı açıklamada "Sunumda 4,5 milyarlık SGK ve vergi borcunu gördük. Geçmiş yönetimden devralınan 3,5 milyara yakın SGK borcunun bu yönetimden tahsil edilmek istendiğini gördük" dedi.

DOĞRUSU: Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin ve iştiraklerinin 31 Mart 2024 tarihli SGK prim borcu 382 milyon TL'dir. Ve bu rakam büyükşehir belediyeleri arasında SGK borcu en düşüklerden bir tanesi.

İDDİA: Genel Başkan Yardımcısı Burhanettin Bulut, bir röportajda "Bizim de dâhil olduğumuz 15 büyükşehrin SGK'ya hiçbir borcu yok. Borçlu olan üç il var. Bir tanesi Bursa, 670 milyon. Balıkesir, 90 milyon. Denizli 28 milyon lira. Bu geçmiş dönemde iktidar partisine mensup belediye başkanlarından gelen belediyelerdeki borçlar. Sadece AK Parti'den CHP'ye geçen üç belediyenin SGK borcu 789 dokuz milyon 835 bin lira. Yani aslında İstanbul seçimlerindeki hazımsızlık, 31 Mart seçimlerinde de devam ediyor" değerlendirmesinde bulundu.

DOĞRUSU: 81 Büyükşehir ve il belediyesinin toplam borcu 36,7 milyar. 81 ilin 35 tanesi CHP'li. Bu 35 CHP'li belediyenin borcu 26,2 milyar. Diğer 46 il ve büyükşehir belediyesinin borcunun 2,5 katı. 30 büyükşehirin toplam borcu 29,6 milyar. Bunlardan 14 tanesi CHP'li ama bu 14'ün borcu 22,5 milyar. Yani büyükşehir borçlarının yüzde 76'sı CHP'li büyükşehirlere ait. Bunun yanında SGK'ya en fazla borcu bulunan 6'ncı belediye Hatay Büyükşehir Belediyesi. Hatay Büyükşehir Belediyesi'nin bu borcu, 2 dönemdir belediyeyi yöneten CHP'den kalma.

CAMİ ARSASI ALINMADI

İDDİA: CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Taşcıer, bir televizyon yayınında "AK Partili belediyeler mesela cami için ayrılan araziyi borca binaen devlete tahsis etmiş. Biz de böyle yapabiliriz. Sağlık için, cami için ayrılan arazileri tahsis edebiliriz" ifadelerini kullandı.

DOĞRUSU: SGK, prim borçlarına karşılık hiçbir belediyeden cami arsası almamıştır. Ayrıca borçlara karşılık kamuya tahsisli yerleri almadığı gibi tecil ve taksitlendirme taleplerinde bu tür yerleri teminat olarak da kabul etmemektedir. Ayrıca bir haciz işlemi uygulanacaksa kamuya tahsisli bu tür yerler için haciz uygulanmıyor.

İDDİA: CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır 25 Temmuz'da TBMM'de yaptığı açıklamada "Bursa'yı yeni kazandık. Ne kadar vergi ve prim borcu var biliyor musunuz, 4,5 milyar. Uşak Belediyesi, 1 milyara yakın borcu var. Zonguldak 546 milyon, Kastamonu 505 milyon, Kütahya 269 milyon, Kırıkkale 195 milyon, Kilis 32 milyon. Ankara ve İstanbul'un 2019'da devralınan borçlarını bugüne devredince 20 milyarı geçiyor" iddiasında bulundu.

DOĞRUSU: CHP grup Başkan vekilinin iddia ettiği rakamların hiçbiri doğru değil. Sadece Ankara ve İstanbul'un 2019'daki SGK borçları; Ankara BB 225 milyon TL, İstanbul BB 70 milyon TL'dir. 2019'dan bu yana Ankara Büyükşehir'in borcu 25 kat, İstanbul Büyükşehrin borcu 47 kat arttı.

ADANA BAŞVURMADI

İDDİA: CHP Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar, yaptığı açıklamada "Adana'da 3 milyar falan da değil, aslında yaklaşık 1 Milyar civarı, belki biraz daha fazlası faizden kaynaklanıyor. Bir faiz silinmeli, yapılandırma yapılmalı" ifadelerini sarf etti.

DOĞRUSU: Belediyelerin prim borçları belediyelerce ödenmediği zaman yasal faiz uygulanmakta. Bunun yanında belediyeler eğer borçlarını ödemek isterlerse SGK'ya yapılandırma başvurusunda bulunabilirler. Adana Büyükşehir Belediyesi'nin borçlarına yapılandırma yapılmadıysa, sebebi belediyenin başvurmamış olmasıdır.

İDDİA: Balıkesir Belediye Başkanı Ahmet Akın, 25 Temmuz'daki açıklamasında "Benden önceki belediye başkanı, okulun arazisinden, kamunun kullandığı arazilerden bir kısmını borcunun karşılığı olarak vermiş. SGK borcumuz 90-91 milyon lira şu anda" ifadelerini kullandı.

DOĞRUSU: SGK, kamuya tahsisli yerleri borçlara karşılık almadığı gibi tecil ve taksitlendirme taleplerinde bu tür yerleri teminat olarak da kabul etmemekte. Ayrıca bir haciz işlemi uygulanacaksa kamuya tahsisli bu tür yerler için haciz uygulanmamakta.

İDDİA: CHP Kahramanmaraş Milletvekili Ali Öztunç, 25 Temmuz'daki açıklamasında "Hiçbir belediyeye tam olarak para gitmiyor İller Bankası kesintisi var. Bu belediyeler SGK'la yapılandırma anlaşması yaptılar, borçları yapılandırdılar ve İller Bankası yapılandırma nedeniyle gitmesi gereken para 50 milyonsa 20'sini kesiyor borcuna karşılık. Bu paralar alınacaksa yapılandırmayı bozacak mıyız?" ifadelerini kullandı.

DOĞRUSU: Belediyelerin kendi prim borçları yapılandırılmalarında iller Bankası üzerinden kesinti oluyor. Ancak 'belediye şirketlerinin' prim borçları için kesinti olmuyor. Zaten SGK ya toplam prim borcunun yüzde 80'i belediye şirketlerinin olduğu için bu açıklama doğruyu ifade etmiyor.

İDDİA: CHP Ordu Milletvekili Mustafa Adıgüzel, "(2019-2024) Ankara Büyükşehir Belediyesi borç ödemiş, 1.8 milyar dolar azalış var. Bunu da neye rağmen yapmış biliyor musunuz? Personel artışı olduğu halde, pandemi olduğu halde ve EGO biletlerine de zam yapmadığı halde!" değerlendirmesini yaptı.

DOĞRUSU: 2019'da CHP Ankara Büyükşehir Belediyesi'ni devraldığında SGK prim borcu 225 milyon TL idi. 2024 yılı itibariyle 5,7 Milyar TL. Borç azalmak bir yana dursun, 25,5 katına çıktı.