Kurban Bayramı'nda fitre ve zekat verilir mi? Fitre ve zekat ne zaman, kimlere verilir? Tüm detaylar

Kurban Bayramı'nda fitre ve zekat verilir mi? Kurban ibadetinin yerine getirildiği Kurban Bayramı büyük bir sevinç ve coşkuyla kutlanıyor. Kurban Bayramı'nda en çok merak edilenlerden biri de fitre ve zekat oldu. Ramazan Bayramı'nda verilen fitrenin Kurban Bayramı'nda da verilip verilmeyeceği araştırılmaya başlandı. Peki, Kurban Bayramı'nda fitre ve zekat verilir mi? Fitre ve zekat ne zaman, kimlere verilir? İşte merak edilenler... KURBAN BAYRAMI'NDA FİTRE VERİLİR Mİ? Hemen şunu belirtelim ki, Kurban Bayramı'nda fitre verilmez. Fitre verilmesi Ramazan Bayramı'na özgüdür. Fitre, Ramazan Bayramı'nda yardımlaşma ve ihtiyacı olanların bayram sevincine ulaşabilmesi için verilir. Kurban Bayramı'nda ise kurban eti paylaşımı yapılması uygun bulunur. Bu nedenle fitrenin sadece Ramazan ayı içerisinde verilmesi gerekiyor. KURBAN BAYRAMI'NDA ZEKAT VERİLİR Mİ? Zekatın ödenmesi için belirlenmiş bir gün veya ay yoktur. Zekat Kurban Bayramı'nda da verilebilir; ancak zekat borcunun ödenmesiyle birlikte buradaki niyet ortaya çıkmaktadır. Kurban Bayramı'nda verilen zekat kurban ibadeti yerine geçmez. Zekat ayrı bir farz ibadet, kurban kesmek ayrı bir farz ibadettir. TDV ZEKAT HESAPLAMA NASIL YAPILIR? Türkiye Diyanet Vakf'nın açmış olduğu zekathesapla.tdv.org internet adresi üzerinden zekat hesaplama işlemlerinizi yapabilirsiniz. Kurulan internet sitesinde, 'Nakit ve Gayrimenkul', 'Zirai Mahsul', 'Yer Altı Zenginlikleri' ile 'Saime Hayvanlar' gibi başlıklarda mal varlıkları kalem kalem hesaplanarak yükümlünün vermesi gereken zekat miktarı belirleniyor. ZEKAT HESAPLAMA İÇİN TIKLAYIN Diyanet İşleri Başkanlığı'nın resmi internet adresinden alınan bilgilere göre, zekat ile ilgili merak edilen soruların yanıtı şu şekilde: ZEKAT NİSAP MİKTARI NE KADAR? Nisap, zekâtla yükümlü olmak için esas alınan zenginlik ölçüsüdür. Bu ölçü, altında 20 miskal (80.18 gr), devede 5, sığırda 30, koyun ve keçide 40 adettir. ZEKAT NE ZAMAN VERİLİR? Zekat vermenin belli bir zamanı yoktur. Oruç ve hac ibadetlerinde olduğu gibi nisap miktarı malın üzerinden sene geçmiş olması konusunda da kameri ay hesabı uygulanır. Farz olduğu andan itibaren verilmesi gerekir. Bunun için belli bir kameri ayı veya Ramazan'ı beklemeye gerek yoktur. Zekat vermekle yükümlü olanların, yükümlü oldukları andan itibaren en kısa zamanda zekatlarını vermeleri gerekir. Çünkü zekat bir kulluk borcudur, borç da bir an önce ödenmelidir. ZEKAT KİMLERE VERİLİR? Zekâtın verileceği kimseler Kur'an-ı Kerim'de belirtilmiştir. Bunlar; fakirler, miskinler, zekât toplamakla görevlendirilen memurlar, müellefe-i kulûb adı verilen kalpleri İslam'a ısındırılmak istenen kimseler, esaretten kurtulacaklar, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış olanlardır (Tevbe, 9/60). Fakir ve miskin, temel ihtiyaçları dışında herhangi bir maldan nisab miktarına sahip olmayan kimsedir. Ancak temel ihtiyaçları dışında, ister artıcı (nâmî) vasıfta olsun ister olmasın, herhangi bir maldan nisap miktarına sahip olan kimse fakir veya miskin kapsamında olmadığından ona zekât verilmez. Borçlu, kul hakkı olarak borcu olan ve borcunu ödeyeceği maldan başka nisab miktarı malı bulunmayan kimsedir. Yolda kalmış kimse, sürekli yaşadığı yerde malı bulunsa bile, çıktığı yolculukta parasız kalıp parasına ulaşma imkânı bulamayan, başka bir deyişle, parasızlıktan yolda kalmış ve memleketine dönemeyen kimsedir. Bu kimseye, malının bulunduğu yere dönmesine ve dönünceye kadarki ihtiyaçlarını gidermesine yetecek kadar zekât verilebilir. Günümüzde yolcu olan kişi istediği zaman memleketindeki parayı banka kartı veya başka bir yöntemle alma imkânına sahipse ona zekât verilmez. 'Allah yolunda' anlamına gelen 'fî sebîlillah' ifadesi ise, kendisini Allah yoluna ve İslam'a adamış hac yolcuları, askerler ve ilim için yola çıkan gerçek kişiler olarak yorumlanmıştır. ZEKAT KİMLERE FARZDIR? Zekât ibadeti ile ilgili şartlar, zekâtın bir kim-seye farz olmasının ve verilen zekâtın geçerli ol-masının şartları şeklinde iki ayrı başlık altında ele alınır. Bir kimseye zekâtın farz olması için o kimsenin müslüman, akıl sağlığı yerinde, ergenlik çağına gelmiş ve hür olması bir yıllık borcundan ve aslî ihtiyaçlarından fazla hakikaten ya da hükmen ar-tıcı, yani kazanç sağlayıcı nitelikte 'nisap miktarı' mala sahip olması gerekir. Artıcı olmaktan kaste-dilen, malın sahibine gelir, kâr, fayda temin etmesi yahut kendiliğinden çoğalma ve artma özelliğine sahip bulunmasıdır. Zekâtın farz olması için ayrıca nisap miktarı mal ya da servete sahip olduktan sonra üzerinden bir kameri yılın geçmesi ve yıl sonunda da nisap miktarını koruması gerekir. Yıl içerisindeki artış ve düşüşlere itibar edilmez. Zekât bu süre dolma-dan önce de verilebilir. Zekâtın geçerli olmasının şartlarına gelince, öncelikle 'niyet' şarttır. Zekât bir ibadet olduğu için niyetsiz yerine getirilemez. Ayrıca fakire verilmesi ve teslimi demek olan 'temlik' de şarttır. Yemek hazırlayıp yedirmek gibi ibâha denilen yol-larla fakire zekât verilmiş olmaz. FİTRE NE ZAMAN VERİLİR? Fitre, Ramazan bayramının birinci günü sabahı, fecrin doğuşundan itibaren vâcib olur. Fitreyi vermenin müstehab olan şekli ise, fecrin doğuşundan itibaren namazdan çıkmadan önce fakirlere verilmesidir. Fakat fitrenin bayramdan birkaç gün, hatta birkaç ay önceden verilmesinde de bir beis yoktur. Böylece fakirlerin bayram ihtiyaçlarını önceden karşılamaları, noksanlarını telâfi etmeleri sağlanmış olur. Zamanında ödenmeyip sonraya kalan fitreler ise, mümkün olan ilk fırsatta ödenmelidir. Bu görüş İmam Ebû Hanife'nindir. Diğer üç İmama göre, fitre, Ramazanın son akşamı güneşin batmasından itibaren vâcib hâle gelir. Ödemenin bayram namazından sonraya te'hiri de câiz değildir. Ramazan bayramının 1. günü fecrin doğuşundan evvel vefat eden veya fakir düşen kimseye fitre vermek vâcib olmaktan çıkar. Fecrin doğuşundan sonra vefat eden zengine ise, fitre vâcibdir. Mirasından ödenir. Nisab miktarını bulan mal, fitrenin vâcib olmasından sonra, ödenmeden telef olsa fitre sâkıt olmaz. FİTRE NE KADAR VERİLİR? Fitre başlıca 4 madde üzerinden verilir: 1 - Buğday veya buğday unundan. Bunun vâcib olan miktarı, yarım sa' (520 dirhem: 1667 gr.) dır. 2 - Arpadan veya arpa unundan. Bunun miktarı ise, bir sa' (1040 dirhem: 3333 gr.) dır. 3 - Her türlü kuru üzümden. Bunun miktarı da bir sa' (3333 gr.) dır. 4 - Kuru hurmadan. Bunun miktarı ise yine 1 sa' (3333 gr.) dır. Bu 4 gıda maddesinden herhangi birine göre fitre verilebilir. Bu fitreler aynen hurma, buğday, üzüm olarak verilebileceği gibi, kıymetleri para olarak da verilebilir. Hattâ kıymetlerinin para olarak ödenmesi, daha da efdaldir. FİTRE KİME VERİLİR? Bir kimse fitresini bir fakire verebilir. Fakat bir fitre bölünerek birkaç fakire verilemez. Müteaddit kimseler fitrelerini birleştirip tek bir fakire verebilirler. Müteaddit fitreler sahiplerinin izniyle karışmış halde fakirlere verilebilir. Her fitreyi ayrı ayrı vermek lüzumu yoktur. Bununla beraber ayrı ayrı verilmesi daha güzel görülmüştür. Fitreler mükellefin bulunduğu yerin fakirlerine verilmelidir. Başka yerlere gönderilmek mekruhtur. FİTREYİ CAMİYE VERMEK DOĞRU OLUR MU? Zekatın ve fıtır sadakasının geçerlilik şartlarından biri de temliktir. Temlik, bir malı, mal edinmeye ehil bir kişinin mülküne geçirmektir. Cami, okul, köprü, yol vb. yerlere temlik söz konusu olmadığından, buralara zekat ve fıtır sadakası sarf edilemez. (İbn Abidin, Reddu'l-Muhtar, II, 2, 62) Cami, çeşme, yol, köprü vb. yaptırmak için verilen para zekat yerine geçmez. Çünkü; zekat, fakirlerin ve Kurân'da adı sayılan yolcuların, kölelerin vb. hakkıdır. Yalnız onlara verilebilir. (Camiu's-Sağir) FİTRE VERİRKEN NE SÖYLENİR? Zekât veya fitre veren kişinin içten niyet etmesi yeterlidir. Bunları verirken 'bu benim zekâtımdır, fitremdir' demesine gerek yoktur. Hatta karşı tarafı incitmemek için söylenmemesi daha iyi olur. Bazı Maliki fakihlere göre fakirleri inciteceğinden verilen şeyin sadaka veya zekât olduğunu söylemek mekruhtur. KİMLER FİTRE VERMELİDİR? Nisab miktarı malı olan bir müslüman, hem kendisi için, hem fakir olan çocukları için, hem de hizmetçisi için fitre verir. Zengin olan çocukların fitreleri, İmam-ı A'zam'a göre o çocuğun malından verilir. İmam-ı Muhammed'e göre ise, onu da babası verir. Bülûğa girmekle beraber aklî dengesi yerinde olmayan çocukların fitresini de yine babası verir. Henüz doğmayan çocuk için ise, fitre verilmez. Bir kimse, kendi evinde otursalar bile, babası, anası, dedesi, ninesi için fitre vermekle mükellef değildir. Akrabalar da böyledir. Babaları hayatta olsun olmasın dede, oğlunun fakir çocukları (torunları) için fitre vermekle mükellef değildir. Bir kimse kendi hanımıyla büyük ve akıllı olan oğlunun fitresini vermekle mükellef değildir. Çünkü bunlar kendilerine sahip ve tek başlarına tasarrufa yetkilidirler. Fakat bunların müsaadesini alarak kocanın veya babanın onlar yerine fitre vermesi câiz olur. Ve bunlar kendi evinde ve idaresi altında iseler izinsiz de verebilir. Fakat aslolan herkesin kendi fitresini kendi malından ödemesidir. İmam-ı Şâfiî'ye göre kadının fitresini kadın zengin bile olsa kocası öder. Fitre zekât gibi veren tarafından niyet edilmelidir. Ve fakirlere temlik suretiyle verilip fakirin mülkiyetine geçirilmelidir. Fitre verirken verilen şey'in fitre olduğunu belirtmek şart değildir. Fitreyi aralarında evlilik veya babalık - oğulluk (usul - füru') ilişkileri olanlar birbirlerine veremezler. Meselâ bir kimse fitresini fakir olan kocasına veya babasına veya oğluna veremez.