Namık Gedik'in şüpheli ölümüne ilişkin 66 yıllık dosyada çarpıcı rapor: "Cinayet kapsamında değerlendirilmeli"

27 Mayıs 1960 darbesinin ardından hayatını kaybeden dönemin İçişleri Bakanı Dr. Namık Gedik'in şüpheli ölümüne ilişkin hazırlanan yeni raporda, olayın aydınlatılması ve merhum bakanın itibarının iadesi için atılması gereken adımlar sıralandı. SABAH'ın haberine göre, Mülkiye Başmüfettişi Ali Yüksel tarafından 11 Eylül 2026'da hazırlanan raporda, Gedik'in ölümüne ilişkin yıllardır tartışılan iddialar ve hukuki değerlendirmeler ayrıntılı biçimde ele alındı.

İnceleme, 27 Mayıs mağduru ailelerin Başkan Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin ardından, Erdoğan'ın talimatı ve İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin onayıyla başlatıldı.

RAPORDA CİNAYET VURGUSU

Raporda, Namık Gedik'in ölümünün gerçekleşme biçimine ilişkin farklı ihtimaller değerlendirilerek olayın ceza hukuku bakımından niteliğine dikkat çekildi. Gedik'in pencereden itilmiş, eziyet edildikten sonra öldürülerek aşağı atılmış ya da maruz kaldığı ağır fiziksel ve manevi şiddet nedeniyle şuurunu kaybederek ölüme sürüklenmiş olması ihtimalleri ele alındı.

Raporda, bu ihtimallerin her birinde olayın darbe sürecinde işlenmiş bir cinayet olarak değerlendirilmesi gerektiği yönünde hukuki tespitlere yer verildi. Böylece yıllardır intihar olarak kayıtlara geçen ölümün aydınlatılması konusunda yeni bir adım atılmış oldu.

İADE-İ İTİBAR İÇİN 4 ADIM

Mülkiye Teftiş Kurulu raporunda, Namık Gedik'in itibarının iadesi ve naaşının nakil sürecine ilişkin yapılması gerekenler de sıralandı.

Buna göre, Gedik'in mezarının nakledileceği yerin belirlenmesi, defin işleminin devlet töreniyle gerçekleştirilmesi, merhum bakanın adının verileceği tesislerin tespit edilmesi ve Anıtmezar'daki yapım, bakım ve onarım süreçlerinin resmî esaslara göre yürütülmesi istendi.

Söz konusu adımların hayata geçirilmesiyle, 27 Mayıs darbesinin ardından hayatını kaybeden Gedik'in hatırasının yaşatılması ve itibarının iadesi yönünde önemli bir sürecin başlatılması hedefleniyor.

ÇÖP KAMYONUYLA HARP OKULU'NA GÖTÜRÜLDÜ

Raporda, 27 Mayıs darbesinin ardından yaşananlara ilişkin tarihsel ayrıntılar da yer aldı. Darbecilerin, Gedik'i Sümer Sokak'taki evinden zorla aldığı ve dönemin İçişleri Bakanı'nın hakaretler eşliğinde kum veya çöp taşımakta kullanılan açık bir kamyonla Harp Okulu'na götürüldüğü bilgisi rapora işlendi. Olayın dönemin basınında alaycı bir dille haberleştirildiği de aktarıldı.

Gedik'in darbe sonrasında maruz kaldığı muameleye ilişkin bu ayrıntılar, ölümünden önce yaşananların resmî inceleme kapsamında yeniden ele alınması açısından önem taşıyor.

DAR PENCEREDEKİ ŞÜPHELER RAPORDA

Namık Gedik'in intihar ettiği iddia edilen pencerenin fiziksel özellikleri de raporda değerlendirildi. Milli Savunma Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu'nun daha önceki tespitlerine atıf yapılarak, iri yapılı Gedik'in 86x55 santimetre ölçülerindeki, çift camlı ve çerçevesi kırılmamış pencereden atladığı iddiasının şüphe uyandırdığı belirtildi.

Penceredeki kırığın boyutları ve olay sırasında odada nöbetçilerin bulunduğu yönündeki bilgiler de intihar iddiasının sorgulanmasına neden olan unsurlar arasında gösterildi.

Raporda ayrıca, darbe yönetiminin baskısı altında ölümün ardından otopsi yapılmadığı, olayın intihar olarak nitelendirilmesi gerekçe gösterilerek cenaze namazı kılınmadan ve yıkama işlemi yapılmadan naaşın asker refakatinde defnedildiği bilgisi hatırlatıldı.

NAMIK GEDİK'İN CENAZE NAMAZI BİLE KILINMAMIŞTI

1911 yılında Trabzon'da doğan Namık Gedik, 1950 yılında Aydın milletvekili seçilerek siyasi hayatına başladı. 27 Mayıs 1960 darbesine kadar iki ayrı hükümette İçişleri Bakanı olarak görev yaptı.

Darbenin yaşandığı sabah Ankara'da gözaltına alınan Gedik, çöp kamyonuyla Kara Harp Okulu'na götürüldü. Burada ağır işkencelere maruz kaldığı ileri sürülen Gedik, darbeden iki gün sonra hayatını kaybetti.

Dönemin darbe yönetimi, Gedik'in tutulduğu odanın penceresinden atlayarak intihar ettiğini öne sürdü. Ancak bazı görgü tanıkları, ağır şekilde dövülen Gedik'in iki darbeci tarafından pencereden atıldığını iddia etti. Pencerenin ölçüleri ve kırık camın boyutları da yıllar boyunca tartışma konusu oldu.

Ölümünün ardından otopsi yapılmadan defnedilen Gedik'in cenazesi, intihar ettiği iddiası gerekçe gösterilerek yıkanmadı ve cenaze namazı kılınmadı.

AFYONCU PENCEREDEKİ AYRINTILARA DİKKAT ÇEKMİŞTİ

Prof. Dr. Erhan Afyoncu, 27 Mayıs 2020'de SABAH'ta yayımlanan yazısında, Gedik'in intihar ettiği öne sürülen pencerenin çift camlı olduğunu ve camlar arasında yaklaşık 20 santimetrelik mesafe bulunduğunu belirtmişti.

Afyoncu, pencere çerçevelerinin parçalanmadığını ve camdaki kırığın büyük olmadığını aktararak, iri yapılı Gedik'in nöbetçiler bulunduğu sırada bu pencereden atladığı iddiasının şüpheli olduğunu ifade etmişti.

Afyoncu, Gedik'in eziyet edildikten sonra öldürülerek pencereden atıldığı yönünde söylentiler bulunduğunu da aktarmıştı. Darbecilerin, ölümün ardından bir şeyleri örtbas etmek amacıyla cenaze sırasında Gedik'in kefeninin açılmasına izin vermediği iddiasına da yazısında yer vermişti.

Dönemin darbe yönetimi, Gedik'in cebinden eşine hitaben yazılmış bir mektup ve eski yazıyla kaleme alınmış "Ben dönüşü olmayan bir yolculuğa çıkıyorum" notunun çıktığını ileri sürmüştü. Gedik'in üzerinden iki adet Bafra ve bir adet Amerikan sigarası, altın Omega saat, 152,5 lira ve üzerinde 3 Mayıs 1935 tarihi ile Melahat ismi bulunan bir alyans çıktığı da Afyoncu'nun yazısında aktarılan ayrıntılar arasında yer almıştı.